Cobie Douma maakte stiekem foto’s tijdens de oorlog
AlgemeenDRACHTEN - Op 8 maart is het Internationale Vrouwendag. Daarom gaat RondOm Drachten op zoek naar een inspirerende vrouw uit onze eigen omgeving. Na een hele zoektocht vonden we het verhaal van Jacoba Sytske Douma. Ze werd geboren in Drachten, maar verhuisde veel met haar familie. In de Tweede Wereldoorlog maakt ze stiekem foto’s en was ze lid van de verzetgroep ‘De Ondergedoken Camera’.
Op 30 april 1914 werd Jacoba Sytske in Drachten geboren als dochter van Simon Douma uit Workum, die voor de posterijen werkte, en Jacoba Uilkema uit Goutum. Ze kreeg de roepnaam Cobie. Haar ouders verhuisden vaak en Cobie heeft niet lang in Drachten gewoond. Ze verhuisden naar Den Haag, waar ze zestien jaar woonden. Daar volgde Cobie de meisjes-HBS. Op haar veertiende kreeg Cobie haar eerste camera en ze wilde graag geschiedenis studeren, maar dat lukte niet vanwege haar vooropleiding. Daarom werd zij lerares huishoudkunde in Winschoten.
In de Tweede Wereldoorlog was fotograferen verboden. Je mocht alleen foto’s maken als je daar toestemming voor had. Die toestemming werd vooral gegeven aan NSB-fotografen, niet aan gewone burgers. Het was ook niet zo makkelijk om een foto te maken. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog ging dat door chemische inwerking van licht op een gevoelige plaat. Ondanks het verbod besloot Cobie Douma toch foto’s te maken. Ze hield twee albums bij. Eentje over de oorlog en eentje over haar privéleven.
Haar album, dat nu is ondergebracht bij het Nederlands Fotomuseum, lijkt op een plakboek. Naast foto’s vind je nog andere zaken in het boek, zoals bekeuringen en krantenknipsel. Het is bijzonder om te zien dat ze zowel foto’s maakte van grote gebeurtenissen, als van kleine details. Ze maakte onder andere foto’s van de razzia in Winschoten, waarbij de Grüne Polizei op zondagmiddag jongemannen oppakten voor de arbeidsinzet, maar ze maakte ook foto’s van de schoenen van de leerlingen. Schoenen waren in de oorlog niet verkrijgbaar en Cobie legte vast hoe de leerlingen met riet, jute en papier zelf schoenen maakten.
Na de oorlog bracht ze 284 foto’s naar het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, waarna die is ondergebracht bij het Nederlands Fotomuseum. Cobie is één van de weinige fotografen die het normale leven tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft vastgelegd en geeft daarmee een uniek inzicht in die tijd, met gevaar voor eigen leven.
Een inspirerende vrouw uit Smallingerland
