Metske uit Holwerd jaagt op wild: “De fazant is voor mij de ultieme jacht’

FRIESLAND - Vanaf 15 oktober mag er weer op fazant gejaagd worden en dat betekent dat dit wild weer in het seizoen is. Toch zijn Nederlandse fazanten tegenwoordig maar moeilijk te bemachtigen en wordt het stukje vlees meer en meer exclusief. Metske van der Ploeg is jager en ziet ze op het jachtveld in de buurt van Holwerd nog vaak, maar ook hij ziet dat het aantal hennen afneemt. De grote boosdoener, niet de landbouw of de jagers zoals veel mensen denken, maar beschermde predatoren zoals de steenmarter: “De steenmarter pakt de hennen zo van het nest. Waar één haan vroeger met zeven hennen rondliep, ben ik nu al blij als er drie hennen zijn.”

Zijn opa was jager en zijn vader en broer ook en dus ging Metske als tiener al mee op jacht. Toen was het barre noodzaak, vertelt hij: “Ik kom nog uit de tijd dat vlees lang niet overal en altijd te koop was. Als we een stukje vlees wilden, dan gingen we jagen.” Hij herinnerde de tijd dat zijn moeder op zondag hazenstoof maakte nog goed: “Mijn vader was de eerste in het dorp die een vriezer had. Hij kon het amper betalen, maar zo konden we het wild dat we schoten lang bewaren. We aten zeker tot aan de zomer elke zondag wild.” 

‘We zijn allemaal op jacht’

Op zijn 67ste geniet hij nog van de jacht, maar waarom dat zo is kan hij niet goed onder woorden brengen: “Het is een oergevoel, het gevoel dat je teruggaat naar je roots. Tegenwoordig gaat het anders, maar vroeger leefde men van de jacht. Het is door de jacht dat de mens zo succesvol is geworden.” Hij denkt dat iedereen dat oergevoel wel kan herkennen: “Uiteindelijk zijn we allemaal op jacht; naar succes, naar vrouwen, naar geluk. Het zit nou eenmaal in ons.” 

Het stoot hem dan ook tegen de borst dat het sentiment over jagen en jagers steeds negatiever wordt: “Het Bambi-gevoel, zo noem ik het maar even, wordt steeds groter. We willen alle beestjes maar beschermen, maar soms is de jacht juist een manier om diersoorten te beschermen.” Van oorsprong zijn jagers echte natuurkenners en in de vorige eeuw hebben ze ook steeds meer de rol gekregen van natuurbeheerder: “Dat wordt door de regelgeving echter steeds moeilijker. Vroeger waren er in Nederland wel 25 bejaagbare soorten, nu zijn dit er nog maar vijf terwijl sommige soorten die niet meer bejaagd mogen worden veel schade aanrichten, niet alleen voor de mens maar ook voor andere diersoorten.”

Het grootste gevaar voor de fazant

Het aantal fazanten (met name hennen) in Nederland neemt al jaren steeds wat af en hoewel de vogel hoort tot één van de bejaagbare soorten, worden ze echter niet het meest bedreigd door de mens. Het zijn vooral predatoren, zoals de steenmarter, die impact hebben op de standen. Deze roofdieren worden vaak met wetten beschermd en dus nauwelijks beheerd, waardoor ze een groot gevaar vormen voor vogels die op de grond broeden. “De steenmarter doet het fantastisch hier, mede doordat ze per wet beschermd worden. Als ik in de nacht door het veld ga met de lichtbak, wat ik zeer regelmatig doe, dan zie ik altijd wel eentje lopen.” 

De jager geeft aan dat hij het soms moeilijk vindt dat hij de vogels niet kan beschermen: “Vroeger hadden we dit probleem niet. De steenmarter mocht er zijn, maar ze werden wel beheerd.” Nu is het anders en dat bedreigt menig bodembroeders, zoals de kiewiet én de fazant: “Ze pakken de hennen zo van het nest af. Bij fazanten heeft één haan meerdere hennen. Destijds zag je met regelmaat zeven hennen in een harem, nu ben ik blij als er drie rond de haan lopen.” 

De jacht op de fazant

Ook de jacht op de fazant is teruggenomen de afgelopen jaren, vertelt Metske terwijl hij de cijfers erbij pakt. Hij houdt al jaren bij hoeveel wild er geschoten wordt in het jaagveld nabij Holwerd: “In 1990 schoten we nog zeventien hanen. De afgelopen jaren zit het steeds rond de twee of drie. Ik denk dat we dit jaar ook weer drie hanen zullen schieten.” 

De jacht op de fazant is de ultieme jacht, vindt Metske: “Het is heel uitdagend, want vooral de fazanthaan is ontzettend slim. Ze lopen voor je uit of om je heen in de bieten, waardoor ze moeilijk te vinden zijn.” Metske jaagt in kleine groepjes, van twee of drie man: “Dat vind ik fair tegenover het dier, hij moet kans hebben om te ontsnappen.” En dat kan de fazant als de beste: “Ondanks mijn ervaring komt het ook weleens voor dat we niets weten te bemachtigen. Afgelopen vrijdag gingen we jagen op fazant, maar zijn we met lege handen thuis gekomen. Dat is ook jacht.” 

Omdat de fazant zo’n slim beestje is, neemt Metske vaak een staande jachthond mee. Die zoekt de fazant en zet ze vast, waarna de jager kan beslissen of hij de vogel schiet of laat lopen: “Afgelopen vrijdag waren ze zelfs de hond te slim af, want toen ik de volgende dag nog een rondje liep, zag ik zo vijf fazanten. Alsof ze wisten dat ik toen geen gevaar vormde.”

Fazant bereiden

Al het wild wat Metske schiet, belandt in de pan als eten: “Ik schiet niet alleen voor het plezier en daar ben ik ook fel tegen. Ik leid vaak jonge jagers op en het is één van de belangrijkste vragen die ik stel: wil je jagen om te schieten, of wil je jagen voor het vlees.” Volgens hem gebeurt er altijd wat als je een geweer vasthoudt: “Geloof me, als je zo’n ding in handen krijgt, dan wil je schieten. Het is haast een instinct. Ik vind het heel belangrijk dat je dan schiet met een reden; om voor eten te zorgen. Je zorgt ervoor dat je de juiste munitie gebruikt om het vlees intact te houden en soms laat je een dier lopen omdat het te dichtbij is. En je plaatst een goed schot, zodat het gelijk dood is.”

Als Metske een fazant weet te bemachtigen, gaat het mee naar huis of geeft hij het aan een boer die er ook van kan genieten: “Thuis bereid ik de fazant zoals mijn moeders recept. Ik pluk het en dan gaat het in de juspan. Ik hoop altijd dat het vlees wat vettig is, want daar zit de smaak in.” Kruiden gebruikt hij niet: “Je kan er in principe alles mee doen, maar ik hou het bij mijn opvoeding. Dat is lekker genoeg. Fazant is iets droger dan gewone kip, maar de smaak is anders. Wild heeft over het algemeen veel meer smaak, dat is met fazant net zo.” 

Mensen die wild, zoals fazant, willen proeven kunnen het beste de kaart van de Jagersvereniging raadplegen. Hier vind je restaurants en winkels waar je wild kunt vinden én kan je direct contact krijgen met jagers in heel Nederland.