Praten over zelfdoding begint met doorvragen

FRIESLAND - Op 10 september is het Wereld Suïcide Preventie Dag, een dag waarop wereldwijd aandacht wordt gevraagd voor het voorkomen van zelfdoding. Ook in Friesland worden er rond deze dag verschillende activiteiten georganiseerd om het onderwerp bespreekbaar te maken. Want hoewel praten over zelfdoding voor veel mensen moeilijk is, is juist dat gesprek belangrijk, vertelt GZ-psycholoog Janine Alberts. ‘Het minste wat je als omstander kunt doen, is het bespreekbaar maken.’

Volgens Janine komen gedachten over suïcidaliteit vrij veel voor. “Er zijn best veel mensen die daar op enig moment in hun leven eens aan denken. We moeten ons realiseren dat die gedachten dus niet ongebruikelijk zijn,” begint ze. Over die gedachten praten, lijkt in onze maatschappij echter nog wel ongebruikelijk. “Mensen die nadenken over zelfdoding, kaarten dat niet zo gauw uit zichzelf bij anderen aan. Vaak schamen ze zich daarvoor of worstelen ze daar heel erg alleen mee. Je kunt dat aan de buitenkant dus niet altijd zien.”

Toch zijn er een aantal signalen waar je op kunt letten. “Wanneer jij je zorgen gaat maken over iemand, bijvoorbeeld omdat diegene zich terugtrekt of omdat je weet dat diegene worstelt, kan dat een signaal zijn dat er wat bij die persoon speelt. Ook horen wij bij GGZ Friesland wel eens van omstanders dat mensen met suïcidale gedachten soms opmerkingen maken. Cynische opmerkingen over begrafenissen bijvoorbeeld. Hier kun je als omstander een beetje van schrikken, of je kunt het zien als grapje. Belangrijk is dat je op zo’n moment doorvraagt,” aldus Janine. 

Blijf doorvragen

Doorvragen over dit onderwerp is precies wat veel mensen lastig vinden. Want wat als iemand aangeeft inderdaad aan zelfdoding te denken? Of als je iemand op ideeën brengt door erover te beginnen? Dat laatste is volgens Janine niet van toepassing. “Uit onderzoek is gebleken dat die zorg onterecht is,” zegt ze. “Over het algemeen kan het heel goed zijn dat iemand het al zelf bedacht heeft, dus het is niet zo dat jij de situatie verergert door ernaar te vragen. Sterker nog, mensen voelen zich vaak juist opgelucht, gehoord en begrepen als er ruimte is om het wel over dit soort zware onderwerpen te hebben.”

Doorvragen kan je als omstander geruststellen, want het kan best zijn dat zelfdoding voor iemand geen optie is. Als iemand laat merken dat het wel een optie is, is het volgens de GZ-psycholoog verstandig om niet direct met adviezen te komen. “Wij mensen willen het liefst dat alles zo snel mogelijk weer is opgelost, maar als je iemand van sombere gedachten af wilt praten, kan dat als effect hebben dat diegene zich weer terugtrekt. Blijf doorvragen en luisteren, het liefst zonder oordeel.”

Steun en hulp

Ook doe je er goed aan om in contact te blijven. “Geef aan dat je er voor diegene wilt zijn en vraag hoe je hem of haar kunt steunen,” adviseert Janine. “Ondertussen kun je, als daar ruimte voor is, misschien ook leuke dingen blijven doen met elkaar. Als daar geen ruimte voor is omdat iemand er best diep in zit, kun je aangeven dat je je zorgen maakt en aandringen op hulp. Stel bijvoorbeeld voor om samen naar de huisarts te gaan of contact op te nemen met Stichting 113 Zelfmoordpreventie, waar je 24/7 terecht kunt.” 

Het kan zijn dat iemand met suïcidale gedachten er niet over wil praten en geen hulp wil inschakelen. Dat kan als omstander moeilijk zijn om mee om te gaan. “Er zit een grens aan wat jij kan dragen. In zo’n geval kun je bijvoorbeeld aangeven dat je respecteert dat de ander geen hulp wil, maar dat jij je te veel zorgen maakt om niets te doen. Zo kun je iemand blijven steunen, maar ook de hulp inschakelen van iemand die met je meedenkt over de situatie. Het is goed om dit te benoemen, maar als je gelooft dat er acuut gevaar is, moet je altijd direct 112 bellen.”

Walk into the Light

Op 10 september organiseert Stichting Suïcide Preventie Centrum in samenwerking met verschillende partners op verschillende plekken in Nederland een Walk into the Light wandeling. Hierbij wandelt iedereen die zich betrokken voelt bij het onderwerp naar het licht toe, als manier om suicide(preventie) bespreekbaar te maken. In Friesland wordt er onder andere in Drachten en Heerenveen een wandeling georganiseerd. Kijk voor meer informatie op www.walkintothelight.nl.

Denk jij aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.