Dit is waarom lokale politiek belangrijk is: ‘De besluiten hebben invloed op jouw toekomst’

HEERENVEEN - Niet alleen in Den Haag worden beslissingen genomen die invloed hebben op jouw leven. Ook in het lokale gemeentehuis bedenken ze wetten, regels en ideeën waar jij de gevolgen van merkt. Ze bepalen bijvoorbeeld of een groot evenement, zoals Night of the Koemarkt, mag plaatsvinden, hoeveel sociale huurwoningen worden gebouwd en wat er moet gebeuren zodat iedereen in Heerenveen gelijke kansen krijgt. Kortom; de gemeente bepaalt best veel voor jou! Daarom legt RondOm Heerenveen graag uit hoe het precies werkt daar allemaal en waarom dit zo belangrijk is om te weten.  We spraken hierover met Mitchell Wiegand Bruss van ProDemos en Nine van Zuijlen, raadslid van GroenLinks in de gemeenteraad van Heerenveen.

ProDemos is het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’. De organisatie zorgt er bijvoorbeeld voor dat er lessen over democratie worden gegeven op basisscholen en ze helpen politieke instanties om meer jongeren bij de politiek te betrekken. Zij kunnen als geen ander uitleggen wat er gebeurt in de gemeentelijke politiek. Mitchell Wiegand Bruss is werkzaam bij ProDemos en gespecialiseerd in gemeentelijke politiek, hij helpt ons om goed uit te leggen hoe de gemeente werkt. 

Nine van Zuijlen is 22 jaar en is sinds mei 2024 raadslid voor GroenLinks in de gemeenteraad van Heerenveen. Als jong raadslid kan ze haar ervaringen delen en vertellen waarom het voor jongeren belangrijk is om te weten hoe de lokale politiek werkt. Nine haar politieke ambities zijn namelijk met de paplepel ingegoten. “Bij mij is mijn moeder, Gerrie Rozema, een drijvende factor geweest. Ze is namelijk wethouder, maar zat daarvoor al een lange tijd in de gemeenteraad. Dat heeft tot gevolg dat ik van kind af aan al meekreeg hoe het werkte binnen de gemeente,” vertelt Nine. Op haar negentiende waagde Nine haar eerste voetstappen in het politieke landschap en kwam ze na gesprekken met de partij op de lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen terecht. Nine vertelt dat de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen voor haar een hele ervaring was: “Dat was allemaal best wel nieuw voor mij. Ik heb het gevoel dat de gemeentelijke politiek iets persoonlijker is. Je kent de mensen vaak ook echt, daarnaast vond ik de campagne heel leerzaam.”

Bestuurslagen

Om als jongere goed te begrijpen hoe democratie werkt, is het belangrijk om te weten dat politiek op verschillende niveaus plaatsvindt. “Gemeentelijke politiek is een vorm van politiek bestuur, net als de landelijke politiek, provinciale politiek en de waterschappen. De gemeente is eigenlijk de dichtstbijzijnde bestuurslaag,’’ legt Mitchell uit. 

Doordat de verschillende politieke bestuurslagen met elkaar verbonden zijn lijken ze veel op elkaar. “De gemeentelijke politiek lijkt een beetje op de Tweede Kamer en de verkiezingen daarvan,” zegt Mitchell. “Je hebt voor de gemeenteraad ook verkiezingen. Net zoals in de Tweede Kamer heb je landelijke partijen die daaraan meedoen, zoals bijvoorbeeld de VVD of GroenLinks. Het verschil met de Tweede Kamer is dat je tijdens de gemeenteraadsverkiezingen ook op lokale partijen kunt stemmen.” In Heerenveen zijn 31 zetels te verdelen. De partijen met de meeste stemmen verdelen deze zetels, op basis van hoeveel stemmen een partij heeft gekregen. 

Na een gemeenteraadsverkiezing moet er een nieuwe coalitie komen. “De coalitie heeft een meerderheid nodig in de gemeenteraad,’’ vertelt Mitchell. Deze coalitie wordt voluit ook wel het college van burgemeester en wethouders genoemd. “Als de coalitie bestaat uit twee of drie partijen, mag elk van die partijen een eigen wethouder benoemen. Vaak is dat de lijsttrekker, maar dat hoeft ook niet. Het mag iedereen zijn.’’ De gemeenteraad moet de wethouders wel goedkeuren. In Heerenveen werd er na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 een coalitie gevormd van de partijen: VVD, PvdA, GroenLinks en het CDA.

De burgemeester is ook lid van het college van B&W en de voorzitter van de gemeenteraad. Een burgemeester heeft een onafhankelijke positie. Daarom kan een burgemeester niet gekozen worden tijdens een gemeenteraadsverkiezing. Een burgemeester wordt benoemd na een selectie door de Commissaris van de Koning en daarop volgende stemming in de gemeenteraad, waarna de minister van Binnenlandse Zaken en de Koning de burgemeester officieel benoemen.

Dualisme

De gemeenteraad en het college van B&W hebben met elkaar te maken. “In het Nederlandse politieke systeem hebben we dualisme,’’ legt Mitchell uit. “Er zijn twee lagen: het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur. De gekozen gemeenteraad is het algemeen bestuur en het college van B&W is het dagelijks bestuur. Zij komen één keer in de zoveel dagen bij elkaar om besluiten te nemen, bijvoorbeeld over dat er meer woningen gebouwd moeten worden. Degene die de besluiten uiteindelijk uitvoeren is het college van B&W.  Een voorbeeld: de wethouder die over wonen gaat moet de plannen die in de gemeenteraad zijn aangenomen over meer woningen uitvoeren.

Het belang

Voor jongeren is het belangrijk om te weten hoe de gemeentelijke politiek in elkaar zit: “Omdat het uiteindelijk over jou gaat,’’ vindt Mitchell. “De besluiten hebben invloed op jouw toekomst. Het is belangrijk voor jongeren om te weten dat ze daar ook invloed op kunnen uitoefenen.” Nine kan zich in zijn redenering vinden: “Op jonge leeftijd ben je bezig met het creëren van je eigen toekomst. Soms zijn er plannen die pas over tien jaar worden uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld een plan over de bouw van woningen. Over tien jaar heeft dat effect op jouw eigen leven en nu kan je er nog wat aan doen.” Als inwoner van Heerenveen heb je inspraak in wat er gebeurt in de gemeente. Je kan ook contact zoeken met een raadslid of een wethouder. Je kan zelfs raadslid worden, net als Nine: “Het is belangrijk om te weten dat het kan, om als 22 jarige in de gemeenteraad te zitten. De gemeenteraad is een laagdrempelige manier om kennis te maken met de politiek.” Als jongeren zelf actief willen worden in de gemeentelijke politiek kunnen ze zich bijvoorbeeld aanmelden bij een politieke partij, zoals Nine heeft gedaan. “Het is eigenlijk heel makkelijk. Je kan je interesse naar die partij uitspreken of een mailtje sturen. Vaak nemen ze dan contact met je op en gaan ze met je in gesprek.” Mitchell geeft aan dat er nog meer manieren zijn om je bezig te houden met de gemeentelijke politiek. “Je kan ook zelf naar de stembus gaan, een cursus Politiek Actief volgen, een petitie starten, een demonstratie organiseren of inspreken bij de gemeenteraad.”

Wil je meer weten over de gemeentelijke politiek? Luister dan onze podcast over jong zijn in de gemeentelijke politiek!