‘Hoe vaak ik het ook oefen, de emotie is altijd echt. Ik zit hier mee en dat komt eruit tijdens de speech’

DRACHTEN - Maaike Laverman, vijfdeklasser op CSG Liudger Raai, heeft de beste speech gegeven tijdens de Friese voorronde van ‘De Stem van Jong Nederland’, een debatwedstrijd voor middelbare scholieren. Met haar pakkende rede over polarisatie en haar pleidooi om beter naar elkaar te luisteren gaat ze de Friese eer hooghouden in de halve finale in Hilversum.

Dit jaar doet CSG Liudger Raai voor het eerst mee met ‘De Stem van Jong Nederland’ met een debatteam, een mooie uitdaging voor de leerlingen die tijdens flexlessen vrijwillig met elkaar in debat gaan. Zo is Maaike ook ooit in aanraking gekomen met debatteren en redeneren: “Ik was vroeger introvert. Ik vond presenteren echt eng en had plankenkoorts. In de derde klas maakte ik kennis met debatteren omdat we meededen met een politiek project. Dat vond ik toch wel interessant en vorig jaar ben ik daarom vaker gaan debatteren op school, tijdens de flexlessen.” In het begin was dat best chaotisch, herinnert ze zich: “Ik wist nog niets van een debat af, maar hoe meer je oefent, hoe meer je met de stellingen bezig gaat en hoe meer je met elkaar debatteert, hoe beter het gaat.”

Verschillende perspectieven

Inmiddels heeft Maaike de smaak te pakken: “Ik vind het leuk dat je steeds weer nieuwe mensen ontmoet en dat je door te debatteren over stellingen elkaar beter leert begrijpen. Vaak worden mensen al snel ingedeeld in links of rechts, progressief of conservatief, maar als je niet met elkaar in gesprek gaat, dan leer je nooit waarom iemand op een bepaalde manier denkt.” Het komt vaak voor dat Maaike dankzij een debat een nieuw perspectief leert kennen: “Je leert dat er veel verschillende manieren zijn om over een bepaalde stelling na te denken. Tijdens het debatteren leer je naar alle perspectieven te luisteren. Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, als je maar luistert. Ik denk dat dat best wel belangrijk is in onze samenleving.” Ze is vaak te vinden bij de debatclub en overtuigt medeleerlingen om ook mee te doen. Docente Engels Annette Bottema en coördinator Wereldburgerschap is een van de begeleiders van de debatclub van het Liudger: “Maaike kent veel leerlingen en weet als geen ander medeleerlingen te enthousiasmeren om mee te doen aan het debatteam zodat we een mooie mix uit alle jaarlagen hebben. Ze is echt onze motor, dat is heel leuk om te zien.”

De Stem van Jong Nederland

De scholieren van CSG Liudger doen al wel een aantal jaar mee met het Model European Parliament (MEP), een internationale debatwedstrijd waarin het Europese Parlement wordt nagebootst. Tijdens de flexlessen oefenen ze deze vorm en bereiden ze zich zo voor op de provinciale voorronde in maart: “Bij het MEP zijn omgangsvormen heel belangrijk. Het is veel formeler. Je zegt ‘u’ tegen elkaar en spreekt via de voorzitter. Je gaat ook meer op zoek naar samenwerking, naar een goede oplossing voor een Europees probleem,” legt Maaike uit. Het debatteam moest daarom ook even wennen toen ze gingen debatteren tijdens ‘De Stem van Jong Nederland’: “Je gaat wat informatiever in debat met elkaar met bronnen als argumenten. Persoonlijk vind ik de formele en felle vorm van MEP wat fijner. Maar dit politieke project was ook harstikke leerzaam!” Docente Annette zag hoe haar team steeds beter in de wedstrijd kwam tijdens ‘De Stem van Jong Nederland’: “Ik ben gewoon heel trots als ik ze daar zie vlammen. Het zijn hele leergierige en gedreven leerlingen en ze staan voor elkaar klaar. Als één even niet uit zijn woorden komt, dan pakt de ander het op.” Maaike is het eens met haar docente: “Als we met elkaar debatteren zijn we soms fel, maar na het debat geven we elkaar complimenten en tips. We voelen ons heel veilig.” Tijdens ‘De Stem van Jong Nederland’ was het team misschien nog een beetje een ruwe diamant, denken Annette en Maaike: “Maar we waren daarom ook authentiek en dynamisch.”

Bij ‘De Stem van Jong Nederland’ wordt ook een speech gegeven, de V-rede. Alle leden van het team mogen een speech schrijven, die op de dag van de debatwedstrijd wordt opgenomen: “Een jury kiest daarna twee speeches uit die het beste zijn, en daar zaten mijn klasgenoot Marleau en ik bij. Toen moesten we onze speech nog een keer doen, nu met publiek,” blikt Maaike terug. Uiteindelijk werd haar speech gekozen en inmiddels is die ook te vinden op YouTube.

Foto: De Stem van Jong Nederland

De speech van Maaike

“Wanneer werd Nederland bang voor zichzelf?” vraagt Maaike zich af aan het begin van haar V-rede. In een vurige speech van tweeënhalve minuut vertelt ze, duidelijk gefrustreerd over de ontwikkelingen die ze in het land ziet, over hoe ze zelf gepest werd vanwege haar huidskleur: “Op de basisschool werd ik neger genoemd, mijn afro was een grap, mijn huidskleur een reden om buitengesloten te worden. En nu verberg ik mijn kruisje, niet vanuit schaamte, maar omdat geloven ‘te veel’ is geworden,” zegt ze, terwijl ze haar hand op het kruisje op haar borst legt. Ze vertelt hoe ze ziet dat ook joden en moslims hun geloof niet meer in vrijheid kunnen belijden. “Wij zijn geen burgers meer, wij zijn vijanden. Nederland is gestopt met luisteren. We labelen, we vallen aan, we sluiten op in hokjes. Maar ik weiger om klein te blijven, terwijl mijn generatie de prijs betaalt van jullie polarisatie. Want polarisatie werkt als gif.” Aan het einde van haar rede roept Maaike de luisteraars op om meer te luisteren naar elkaar: “Nederland, ik daag je uit! Niet om het met mij eens te zijn, maar om naar me te luisteren. Niet om met mij het geloof te delen, maar mijn recht erop te respecteren. Niet om hetzelfde te zijn, maar om één te zijn.”

Maaikes woorden maakten indruk op de jury van de Friese voorronde van ‘De Stem van Jong Nederland’. Annette weet waarom: “Bij de V-rede is het heel belangrijk dat je een verhaal vertelt dat echt van jezelf is. De jury kijkt niet alleen naar intonatie of woordkeuze, maar ook naar hoe de deelnemer zijn of haar emotie overbrengt. Welke speech komt het meest binnen en blijft het best bij?” Uit alles blijkt dat de speech van Maaike recht uit haar hart komt: “Dit is écht hoe ik mij voel. We zeggen wel allemaal ‘black lives matter’ en dat iedereen mag zijn wie hij of zij wil zijn, maar we luisteren niet meer naar elkaar. Ik ben zelf gepest, lees in het nieuws dat joden met keppeltjes worden uitgescholden en mijn vriendin, die moslima is, heeft ook nare ervaringen omdat ze een hoofddoek draagt. Dat is toch niet normaal?” Maaike ziet de V-rede als dé kans om haar frustraties te uiten: “Dit is wat ik meemaak, dit is waar ik mee zit, maar niemand luistert. Dan vertel ik dat maar hier, in mijn speech.” Maaike schreef de tekst zelf, zonder AI, en oefende het geven van de speech vaak: “Hoe vaak ik het ook oefen, de emotie is altijd echt. Het is niet zo dat ik het acteer. Ik zit hier echt mee en dat komt er dan uit tijdens het geven van de speech.”

Door naar de halve finale

Maaike gaat, als winnaar van de Friese voorrondes, verder naar de halve finale op 14 maart in Hilversum. Behoort haar speech daar ook tot één van de besten, dan krijgt ze coaching aangeboden, wordt haar speech gepubliceerd op het Instagram en Tiktok account van BNNVARA en komt ze opnieuw in actie tijdens de landelijke finale in april in Rotterdam. “Natuurlijk wil ik nu winnen,” zegt ze lachend. “Ik ben al zo ver gekomen, maar als ik niet win, heb ik nog steeds een mooie ervaring gehad.”