Ray heeft autisme: ‘Hoe het hoort, is niet altijd hoe het werkt’

HEERENVEEN - Van 28 maart tot en met 4 april vindt de Autismeweek plaats. In die week wordt er extra aandacht gevraagd voor autisme, bewustwording gecreëerd en worden persoonlijke verhalen gedeeld. Het thema van dit jaar is ‘ruimte voor autisme’. Het belang van rust en de mogelijkheid om je eigen tempo te kunnen volgen, staan hierbij centraal. De zestienjarige Ray kan hier goed over meepraten. Hij heeft autisme en weet als geen ander hoe belangrijk rust om hem heen is. 

Ray weet sinds ongeveer twee jaar dat hij autisme heeft. Daarvoor had hij ook al het idee dat er iets speelde, maar redde hij zich nog wel. Op de middelbare school werd het voor hem echter steeds moeilijker om goed mee te komen met de rest. “Ik vond het veel te druk in de klas, het was heel chaotisch,” blikt hij terug. “Ik wilde vaak weg, naar een rustige plek waar ik iets anders kon gaan doen. Ik had daarvoor een groene kaart, maar met een diagnose zou ik nog breder geholpen kunnen worden.” Hij vermoedde dat hij misschien wel autisme zou kunnen hebben en stapte zelf naar Slimmerik, een jeugdhulporganisatie in Leeuwarden en Heerenveen die gespecialiseerd is in autisme. 

Misverstanden

De diagnose voelde als een opluchting. “Ik had zoiets van: oké, het klopt. Ik ben niet het probleem hier, er is niets mis met mij. Het zijn gewoon mijn hersenen die anders werken en ik kan nu hulp krijgen. Dat was heel fijn. Ik zie het ook helemaal niet als label, maar meer als een gedeelte van wie ik ben.” Volgens Ray is het dan ook een misverstand dat autisme een ziekte is. “Autisme is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is beter om te accommoderen dan om het proberen op te lossen, want er valt niks op te lossen.”

Een ander misverstand is dat alle mensen met autisme hetzelfde zijn. “Het is belangrijk dat mensen weten dat het een spectrum is. Ik zit niet zo heel erg heftig op het spectrum, maar er zijn mensen die dat wel zitten. Niet iedereen heeft er evenveel last van en heeft evenveel hulp nodig,” legt Ray uit. Het vervelende daaraan is dat als Ray wel een keer ergens moeite mee heeft, dat niet altijd serieus wordt genomen. “Mensen zeggen dan wel eens: oh, maar jouw autisme is toch niet zo erg? Dat geeft me het idee dat mensen vinden dat ik dramatisch reageer en dat dat alleen geoorloofd is als je heel erg op het spectrum zit.” 

Andere manier van denken

Sinds anderhalf jaar wordt Ray begeleid door Valerie, systeemhulpverlener bij Slimmerik. Zij voert wekelijks gesprekken met hem. “Mensen met autisme verwerken prikkels en informatie vaak anders: soms langzamer, soms minder overzichtelijk, of een combinatie van beide. Ray heeft wel eens langer de tijd nodig om ergens over na te denken, omdat zijn hoofd vol zit of omdat hij ergens anders zit met zijn hoofd. Als je hem dan even laat, kan later zomaar het kwartje wel vallen.” 

Ray heeft inmiddels geleerd om uit te leggen waarom hij soms op een bepaalde manier reageert. “Mensen denken wel eens dat ik met opzet ergens tegenin wil gaan. Dat is niet het geval. Ik heb gewoon een andere manier van denken, waardoor ik mensen of dingen niet altijd begrijp,” zegt hij. Een voorbeeld van iets wat hij niet begrijpt, is het maken van huiswerk. Dat doet hij dan ook niet meer. “In het huidige schoolsysteem moet je huiswerk maken en daarna een toets. Ik maak het liefst eerst de toets, zodat ik weet wat ik moet leren.”

Sinds januari zit hij in de trajectklas van zijn school. Dat is een kleinschalige klas waarin leerlingen die vastlopen, de ruimte krijgen om onderwijs te volgen op een manier die bij hen past. “Het is er veel rustiger,” vertelt hij. “Zo lang ik goede cijfers haal, ben ik best wel vrij om te doen wat ik daar wil. Iedereen leert op zijn eigen manier en voor mij werkt dit. Hoe het hoort, is niet altijd hoe het werkt.”

Ray heeft autisme