‘Het geeft heel veel voldoening om de ellende in de wereld iets te kunnen beperken’

HEERENVEEN - Op 7 december is het Nationale Vrijwilligersdag. Dan worden in heel Nederland vrijwilligers in het zonnetje gezet: van sportcoaches en huiswerkbegeleiders tot maatjes voor ouderen en museummedewerkers. Ook brandweervrijwilligers horen in dat rijtje thuis, al is hun werk van een heel andere orde. Zij werken onder hoge druk, komen in risicovolle situaties terecht en moeten zowel fysiek als mentaal tegen een stootje kunnen. Voor Bernard Piest was dat nooit een belemmering. Als klein jongetje wist hij al: als ik later groot ben, word ik brandweerman.

Bernard groeide op in Steenwijk, achter de brandweerkazerne van de stad. “Een aantal buurmannen zaten bij de brandweer en die zag ik regelmatig naar de kazerne rennen. Dat trok altijd mijn aandacht. Als ze terugkwamen, wilde ik graag weten wat er aan de hand was,” blikt hij terug. Toen hij naar Heerenveen verhuisde, peilde hij direct of hij zich daar kon aansluiten bij de brandweer, maar de aanrijdtijd vanuit zijn woning in Heerenveen Noord bleek te lang. Een aantal jaar later en een woning verder was het wel raak. 

Voordat hij aan de brandweeropleiding kon beginnen, werd Bernard eerst medisch gekeurd en volgde hij een stage. “Je draait dan al wel mee, maar bij een woningbrand ga je bijvoorbeeld nog niet mee naar binnen. Die periode is bedoeld om te ontdekken of het werk echt bij je past, want dat weet je natuurlijk pas als je een tijdje hebt meegedraaid,” legt hij uit. Daarna begon hij aan de opleiding, waarbij hij één avond per week van 19:00 tot 22:00 uur werd klaargestoomd voor het echte werk. “Levensreddend handelen, brandbestrijding en Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS), alles komt aan bod.”

Adrenaline

De eerste keer dat de pieper ging, was erg spannend, herinnert de 34-jarige brandweerman zich. “Ik zat met een verhoogde hartslag in de auto naar de kazerne, omdat ik niet wist wat me te wachten stond. Nu ik meer ervaring heb, is dat een stuk minder.” Toch schiet de adrenaline nog altijd door zijn lijf als hij opgeroepen wordt. Dat gebeurt in een dienstweek gemiddeld drie keer. “Na de dienstweek heb je een vrije week en daarna komt de bijstandsweek. Je kunt in die weken wel invallen als er niet genoeg mensen uit de dienstdoende ploeg beschikbaar zijn. Dat gebeurt wel eens, bijvoorbeeld wanneer het erg druk is in het verkeer en mensen niet op tijd bij de kazerne komen, of wanneer ze aan het werk zijn.”

Zelf werkt Bernard als procesoperator bij Royal A-ware in Heerenveen. Als hij aan het werk is, staat hij uitgemeld bij de brandweer, omdat hij dan niet binnen 5 minuten klaar kan staan. “Mensen denken vaak dat we met zijn allen op de kazerne zitten te wachten tot er iets gebeurt, maar in werkelijkheid laten we alles vallen zodra de pieper gaat. Dat kan ook wel eens gebeuren als je op een verjaardag bent. Dat is niet altijd leuk natuurlijk, maar je weet dat je je daarvoor aanmeldt als je brandweervrijwilliger wordt. Gelukkig begrijpen mijn familie en vrienden dat allemaal en hebben ze er ook alleen maar respect voor.”

Stap vooruit

In de drie jaar dat Bernard nu brandweerman is, heeft hij al veel verschillende situaties meegemaakt. “We blussen natuurlijk branden en redden mens en dier uit benarde situaties, maar we verlenen ook hulp bij ongevallen, geven voorlichting over brandpreventie en verkennen gevaarlijke stoffen. Het is dan ook belangrijk dat je niet bang bent voor gevaar. Waar de meeste mensen een stap achteruit zetten, zetten wij juist een stap vooruit,” zegt hij.

Twee keer maakte hij een incident mee waarbij het slachtoffer het niet overleefde: één keer bij een woningbrand en één keer bij een verkeersongeval. “Het is niet gek dat zoiets een aantal dagen door je hoofd blijft spoken, maar uiteindelijk zul je het wel een plekje moeten geven.” Dat lukt hem goed. “Mijn moeder is beheerster geweest van een uitvaartcentrum, dus er werd bij ons thuis altijd wel gesproken over de dood. Bovendien gaat het Team Collegiale Opvang met je in gesprek na een ingrijpende gebeurtenis. Dat zijn collega’s die zelf ook al het een en ander hebben meegemaakt en zijn opgeleid om dit soort gesprekken te voeren.” Het is volgens de vrijwilliger goed dat hier aandacht voor is. “Ik heb het idee dat er vroeger meer een machocultuur hing. Brandweermannen- en vrouwen waren stoer, stelden zich niet aan, maar zetten de schouders eronder en gingen gewoon door. Dat is tegenwoordig wel anders. Er wordt veel meer en makkelijker gesproken over de mentale impact van het werk.” 

Ellende beperken

Ondanks de mentale en fysieke uitdagingen, is Bernard dankbaar dat zijn jongensdroom is uitgekomen. “Er is veel ellende in de wereld, en vaak is die er al voordat wij opgeroepen worden. Het geeft heel veel voldoening om die ellende iets te kunnen beperken. Het voelt goed om iets voor de gemeenschap te kunnen betekenen.” Hij raadt anderen dan ook zeker aan om zich ook aan te sluiten bij de brandweer. “We zijn in Heerenveen nog op zoek naar mensen, dus je kunt altijd langskomen om te kijken of het werk iets voor je is!”