‘Mannen denken vaak dat ze de enige zijn’

HEERENVEEN - In november laten mannen wereldwijd hun snor staan. Misschien niet je smaak, maar dat hoeft ook helemaal niet. Movember (een combinatie van het Engelse woord ‘moustache’ (snor) en november) draait namelijk niet per se om de snor zelf, maar om de man achter de snor. Het is een initiatief om meer aandacht te vragen voor de gezondheid van mannen, met name voor mentale gezondheid, zelfmoordpreventie en prostaat- en teelbalkanker. RondOm Heerenveen ging op bezoek bij Else Ritzema-de Vries, GZ-Psycholoog en eigenaar van Gezondheidszorgpsycholoog Heerenveen, om te praten over dit onderwerp.

Else merkt dat er minder wordt gesproken over de gezondheid van mannen dan over de gezondheid van vrouwen. Daar zijn verschillende redenen voor, denkt ze. “Er heerst een bepaald beeld van mannelijkheid, wat inhoudt dat een man altijd sterk moet zijn. Van jongs af aan krijgen jongens te horen dat echte mannen niet huilen. Ook groeien veel mannen op met rolmodellen die emotioneel gesloten zijn. Als ze geen voorbeelden zien van mannen die open praten over gevoelens, lijkt dat gedrag ‘niet mannelijk’”. Ze denkt dat de Friese mentaliteit er nog een schepje bovenop doet. “Niet klagen, maar gewoon doorgaan. En vooral niet te veel stilstaan bij emoties. Mannen vinden het daardoor heel lastig om hulp te vragen. Het geeft ze het gevoel dat ze het niet goed doen en een gevoel van zwakte.”

Ruimte voor gevoel

Hoewel vrouwen ook het liefst willen dat alles goed gaat, spreken zij het sneller uit als dat niet het geval is. Mannen keren in verhouding juist vaker in zichzelf en zoeken afleiding in bijvoorbeeld hun werk, sport, alcohol of drugs. Dit om angst, paniek of somberheid niet te hoeven voelen. Een oplossing die op korte termijn werkt, maar op lange termijn geen oplossing is. “We zijn mensen, dus we hebben gevoel. Dat kan je proberen weg te maken, maar het zal elke keer terugkomen,” zegt de psycholoog. 

Niet alleen praten over je eigen gevoel is moeilijk, mensen vinden het ook moeilijk als het met iemand anders niet goed gaat. “Vaak proberen we het snel op te lossen met een advies of een grap, zodat het moment voorbij is. Begrijpelijk, maar daardoor krijgt de ander geen kans om iets te delen. Even echt luisteren of vragen om een keer samen iets te ondernemen, kan veel betekenen.” 

Vicieuze cirkel

Wanneer een man fysieke klachten heeft, blijkt het makkelijker te zijn om naar een psycholoog te gaan. “Dan ‘mag’ het opeens,” zegt de gezondheidszorgpsycholoog. Sommige cliënten hebben te maken met prostaat- en teelbalkanker en voor de psychologische kant daarvan komt volgens haar steeds meer aandacht. “Bijna ieder ziekenhuis heeft tegenwoordig wel een medisch psycholoog in huis. Ook zijn er stichtingen zoals Prostaatkankerstichting, de Skulp of Het Behouden Huys.”

Else benadrukt dat mannen moeten weten dat die psychologische zorg er is, maar ook dat fysieke klachten geen vereiste zijn om een psycholoog te bezoeken. “Als we fysieke klachten hebben, gaan we naar de dokter. Dat zouden we ook bij mentale klachten moeten doen. Iedereen kan ergens last van krijgen, dat is heel menselijk. Toch zijn mannen vaak heel verbaasd als ik ze vertel dat de klachten die ze ervaren, heel vaak voorkomen. Omdat ze er met niemand over praten, denken ze dat ze de enige zijn. En omdat ze dat denken, praten ze er ook niet over. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die soms zó uitzichtloos kan worden dat mannen suïcide als enige uitweg zien. Als we met z’n allen zichtbaarder maken dat je niet de enige bent, wordt de stap om met iemand in gesprek te gaan misschien ook wel kleiner.”

Aandacht voor mannengezondheid tijdens Movember