‘De wonderverteller’ van kinderboekenschrijfster Lida Dijkstra bekroond met Gouden Griffel

DE KNIPE - Na 33 jaar schrijven, 117 uitgegeven boeken en tien bekroningen op haar naam, heeft kinderboekenschrijfster Lida Dijkstra afgelopen maand de Gouden Griffel in ontvangst mogen nemen. Haar jeugdboek De wonderverteller, dat gaat over de Venetiaanse wereldreiziger Marco Polo, werd bekroond met de literatuurprijs voor het best geschreven oorspronkelijk Nederlandstalig kinderboek. RondOm Heerenveen ging bij haar op bezoek om te praten over de totstandkoming van het boek en het winnen van deze bijzondere prijs.

Als kunsthistoricus heeft Dijkstra veel affiniteit met geschiedenis. Veel van haar boeken gaan dan ook over historische onderwerpen, zoals Toetanchamon of de Griekse mythologie. Ook Marco Polo was volgens haar een bijzonder interessante man. In het boek De wonderverteller plaatst ze hem tegenover het dertienjarige meisje Topina, dat als schoonmaakster werkt in de gevangenis waar hij verblijft. “Het zijn echte tegenpolen,” zegt Dijkstra. “Marco Polo is 45 als hij in de gevangenis in Genua belandt en heeft verschrikkelijk veel meegemaakt. Topina daarentegen heeft nog niks van de wereld gezien, maar is wel erg leergierig. Juist dat contrast maakt het boek denk ik heel geslaagd.”  

Hoewel Marco Polo natuurlijk echt heeft bestaan, is Topina een verzonnen personage. Zij luistert, net als allerlei andere mensen die speciaal naar de gevangenis komen, graag naar de verhalen van de ontdekkingsreiziger. “Het is een jeugdboek, dus het is voor die doelgroep leuk om het verhaal vanuit Topina’s ogen te lezen. Zij stelt heel veel vragen, wat meteen spanning in het verhaal brengt,” legt de schrijfster uit. Haar voornaamste doel is om lezers een mooi avontuur te laten beleven, vol onbekende dieren en plekken. Daarnaast komen er een heleboel thema’s aan bod die de lezer aan het denken kunnen zetten. “Verschillende godsdiensten, vrouwenemancipatie, oorlog: het zijn allemaal vraagstukken waar Marco Polo in de middeleeuwen voor stond, maar die vandaag de dag nog steeds actueel zijn.” 

Noraly Beyer en Lida Dijkstra tijdens de uitreiking van de Gouden Griffel op het Boekenbal

Op hol geslagen paarden

Tijdens het schrijven maakte Dijkstra gebruik van uiteenlopende bronnen, waaronder het reisverslag dat Marco Polo door medegevangene Rustichello da Pisa liet opschrijven. Dat manuscript werd in de middeleeuwen al zo’n 150 keer overgeschreven en is tegenwoordig als boek te koop onder de naam Il Milione of De wonderen van de Oriënt. Ook verdiepte ze zich in het leven van Koebilai Chan, een Mongoolse heerser die heel China wist te veroveren en Marco Polo als adviseur aan zijn hof liet werken. 

Al met al duurde het hele proces ongeveer negen maanden. “Voor een jeugdboek is dat vrij lang, maar ik vind het belangrijk dat dingen kloppen,” vertelt Dijkstra. “Soms kom je tegenstrijdige informatie tegen en zit je zomaar een middag te speuren naar de meest aannemelijke versie van het verhaal." Marco Polo was bovendien een enorm veelzijdig onderwerp, waar ze als schrijver alles uit wilde halen. “Ik wilde de hele periode waarin hij reisde – van zijn zeventiende tot zijn vijfenveertigste – in het boek kwijt, maar daarmee maakte ik het mezelf niet gemakkelijk. Soms had ik echt het gevoel dat ik een stel op hol geslagen paarden in toom moest zien te houden,” lacht ze.

Soms had ik echt het gevoel dat ik een stel op hol
geslagen paarden in toom moest zien te houden

Kunstwerkjes

De avonturen in het boek worden ondersteund door illustraties van Djenné Fila. Haar stijl past volgens Dijkstra perfect bij haar werk. “Omdat het boek voor oudere jeugd is, mogen de illustraties best een beetje volwassen zijn. Djenné maakt niet zomaar een tekening, alles is heel gelaagd. Als je er wat langer naar kijkt, vallen je steeds meer dingen op. Het zijn echt kunstwerkjes.” De schrijfster pakt het boek erbij en bladert naar de laatste illustratie achterin. Daarop is Topina afgebeeld in een gondel in Venetië. “Veel mensen zien het niet meteen, maar als je goed kijkt, herken je in haar schaduw Marco Polo.”

Bestseller

De auteur van de Wonderverteller bezoekt regelmatig scholen om te vertellen over haar werk. Dat dacht ze ook te doen op 24 september, tot ze juryvoorzitter Noraly Beyer met gouden ballonnen het klaslokaal binnen zag lopen. Ze wist direct wat dat betekende: “Het is echt waar, dacht ik. Ik ga de Gouden Griffel krijgen.” Het was een wens die ze al langer koesterde. “Ik denk dat iedere schrijver het een prachtige bekroning zou vinden. Kinderen vragen vaak of je al een griffel hebt gewonnen, dus die prijs spreekt enorm aan en betekent echt iets. Het is echt hartverwarmend hoe je met de Gouden Griffel in het zonnetje wordt gezet. Ik ben dagenlang bezig geweest om alle felicitaties te beantwoorden.”

Het is echt hartverwarmend hoe je met de Gouden Griffel in het zonnetje wordt gezet

De literatuurprijs werd door het CPNB (Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek) uitgereikt tijdens het Kinderboekenbal, voorafgaand aan de Kinderboekenweek die van 1 tot en met 12 oktober plaatsvond. Het was een avond vol lekker eten, muziek en gelukwensen. "Dat je met allerlei mensen uit het boekenvak tot in de late uurtjes feest viert en dat je als winnaar het middelpunt bent, dat is ongelooflijk bijzonder,” zegt Dijkstra dankbaar. Ze merkte tijdens de Kinderboekenweek meteen dat het winnen van de Gouden Griffel een boost gaf aan de populariteit van haar boek. “De Wonderverteller kwam binnen op plek 21 van de CPNB bestsellerlijst en op 3 van de jeugd top 10. Het is natuurlijk super dat zo’n brede groep mensen het boek waardeert en wil lezen.” 

De volgende stap

Wat de Knypster met de geldprijs van €10.000 gaat doen, heeft ze nog niet bedacht. “Ik zit nog helemaal in de nasleep van het Kinderboekenbal en heb veel schoolbezoeken ingepland, dus dat schuif ik nog even fijn voor me uit,” lacht ze. Op de vraag of het winnende jeugdboek ook naar het Fries vertaald zal worden, zoals veel van haar boeken, heeft ze ook nog geen antwoord. “Ik heb die vraag al meerdere keren gekregen, dus misschien is dat wel een aanwijzing dat we daar werk van moeten maken,” klinkt het veelbelovend. 

Foto: Illustratie: Djenné Fila