Janis Ndiba werd dit jaar Europees- en Wereldkampioen, maar bijna niemand weet dat

LEEUWARDEN - Als het Nederlandse voetbalelftal dit jaar zowel Europees als wereldkampioen was geworden, dan hadden we dat met z’n allen waarschijnlijk zo hard gevierd dat we tot de kerst met een kater op de bank hadden gelegen. Een prestatie van zo’n formaat verdient alle aandacht, en toch konden de vrouwen van 3x3 Basketball daar niet op rekenen. Toen zij in juni in Mongolië wereldkampioen werden en in september ook nog de Europese titel wonnen in Kopenhagen, had ook speelster Janis Ndiba Boonstra uit Leeuwarden verwacht dat het nieuws dit keer niet slechts met één bericht werd afgedaan, maar helaas bleef het stil. 

Er is weinig media-aandacht geweest voor het 3x3 basketbal en zeker over het vrouwenteam wordt weinig geschreven. Na de gewonnen WK-finale had Janis Ndiba, speelster van TeamNL 3x3 en geboren Leeuwarder, verwacht dat daar wel verandering in zou komen: “Zeker omdat ik dat wel had gezien toen mijn vriend (Worthy de Jong, red.) met zijn team Olympisch goud won. Bijna heel Nederland had die wedstrijd gezien, hij werd gevraagd voor interviews en mocht aanschuiven bij talkshows.” Het viel allemaal wat tegen, bijna niemand weet hoe goed de Nederlandse basketbalsters waren dit jaar.

Ook voor het Nederlandse team voor 5x5 (met LWD Basket-coach Vincent van Sliedrecht als bondscoach) en de Women’s Basketball League, de Nederlandse vrouwenbasketbalcompetitie, is er weinig aandacht. Waar andere vrouwencompetities in Nederland, zoals bij voetbal of handbal, wel groeien in populariteit, blijft basketbal achter. Ook in andere landen, waar het niveau hoger is, mist deze ontwikkeling: “Sterker nog, in landen als Frankrijk of Italië nemen de financiële middelen af. Sponsoren zijn vaak lokale ondernemingen die stoppen of failliet gaan en er is niemand die in dat gat springt.”

Er is slechts één land waar de vrouwencompetitie wél steeds meer aandacht krijgt: de VS. In het seizoen van 2024 waren maar liefst 154 wedstrijden in de WNBA uitverkocht, in vergelijking met slechts 24 uitverkochte wedstrijden in 2023. Datzelfde jaar steeg het aantal tv-kijkers op ESPN-platformen met 170% en werden records op het gebied van digitale consumptie en merchandiseverkopen keer op keer verbroken. Ook individuele speelsters krijgen steeds meer erkenning. Spelers als Angel Reese, Caitlin Clark en Paige Bueckers hebben miljoenen volgers op sociale media en krijgen waardevolle sponsordeals: “In Amerika zijn ze heel goed in het creëren van helden, de speelsters daar plukken daar zeker de vruchten van. Helaas verwacht ik niet dat deze ontwikkeling nog gaat overwaaien naar Nederland,” aldus Janis.

Het gebrek aan interesse in de sport is niet goed te snappen, vindt Janis: “Het is een aantrekkelijke, snelle sport en het is niet moeilijk om de regels te begrijpen.” Bovendien is het heel leuk om een wedstrijd te bezoeken: “In Nederland wordt er echt wel een show van gemaakt, ook om de wedstrijden heen. Mensen zouden zeker een keer moeten komen kijken!” 

Foto: FIBA 3x3

Een te laag niveau in Nederland

Janis’ basketbalcarrière begint in Leeuwarden en ze ontwikkelt zich verder in Amsterdam. Daarna speelt ze een aantal jaren in het buitenland: “In Nederland is het niveau niet hoog genoeg,” vertelt ze eerlijk. Voor talentvolle basketballers is het dus een logische keuze om hun heil in het buitenland te zoeken: “Voor de oorlog was de vrouwencompetitie van Rusland nog heel aantrekkelijk en nu spelen de beste spelers in Turkije, Frankrijk en Spanje,” weet ze. “Italië heeft trouwens ook een erg leuke competitie, waar de teams erg aan elkaar gewaagd zijn.” Ook de VS lonkt, al kom je daar moeilijk tussen als buitenlandse speler: “Daar speelt de gunfactor ook een belangrijke rol, Amerikanen zien liever Amerikanen spelen. Toch zie je dat tegenwoordig veel Nederlandse talenten naar de VS gaan om ‘college’ (een landelijke competitie tussen universiteiten, red.) te spelen. Zij komen vaak gedesillusioneerd terug. Ze moeten harder trainen en spelen minder dan dat ze hoopten, en verliezen dan het plezier in de sport.” Zonde, vindt Janis, maar ze snapt het ook: “Basketbal spelen in de VS heeft iets mythisch en het is niet zo dat er voor hen veel perspectief is in Nederland. Je kan hier bijna niet prof worden.”

Te weinig geld

Het frustreert Janis af en toe dat het niveau van de basketbalvrouwencompetitie in Nederland zo laag is. “Er zit te weinig geld in om er echt iets van te maken,” denkt ze. “Bij de bond zijn ze er echt wel mee bezig, al vraag ik mij ook weleens af of ze de juiste keuzes maken, en sponsoren melden zich nauwelijks.” Profclubs in Nederland hebben dus te weinig financiële middelen om de juiste omstandigheden te creëren om topspelers op te leiden. Tevens zijn er maar weinig goede coaches in Nederland, iets wat volgens Janis het niveau op zou kunnen drijven: “In andere landen zie je dat een goede coach een topteam gaat trainen in het buitenland. Die coach neemt speelsters mee uit zijn eigen land, die zich daar ontwikkelen en zo ook het niveau in hun eigen land verbeteren. Zoiets zou ook goed zijn voor Nederland.”

Ondanks alles tóch de beste

De VS, Turkije, Frankrijk en Spanje, maar ook Australië en China – stuk voor stuk landen waar het niveau van de competitie beter is ontwikkeld. Toch lieten de Nederlandse vrouwen die landen allemaal achter zich tijdens internationale toernooien. Al jaren presteren ze goed, maar behaalde resultaten in het verleden bieden niet altijd garanties voor de toekomst: “Eén van de vaste waarden binnen het team was gestopt en er waren wat wisselingen in het team,” blikt Janis terug. “Begin dit jaar voelde dus echt als een nieuw begin. Tijdens trainingen merkten we wel dat het best goed ging, maar ja, soms kan het tijdens een training goed gaan en vliegt het je tijdens de wedstrijd toch om de oren.” In Amsterdam, tijdens de FIBA 3x3 World Tour Amsterdam Masters 2025, merkten ze dat de schwung erin zat en durfden ze voorzichtig uit te spreken dat dit jaar weleens heel bijzonder kon worden: “Maar dat we zowel Europees- als wereldkampioen zouden worden, daar durfden we niet van te dromen. We zijn enorm trots.”

Er zijn verschillende redenen waarom het team zo enorm goed heeft gepresteerd dit jaar, denkt Janis: “We hebben goede speelsters en er is een goede chemie in het team. We zijn niet allemaal de beste vriendinnen, maar we respecteren elkaar en gunnen elkaar het succes.” Ook de bondscoach speelt een belangrijke rol: “We hebben geen grote staf om ons heen die alles voor ons regelt, dus de bondscoach doet veel voor ons. Dankzij hem kunnen we ons zo goed mogelijk concentreren op de wedstrijd.” Tegelijkertijd zijn de omstandigheden waarin het team moet presteren allesbehalve ideaal. Dat maakt de verrichtingen van het team extra uniek: “Onze skillstrainer is minder beschikbaar dan we zouden willen, de fysiotherapeut is niet bij alle trainingen aanwezig en veel speelsters spelen tijdens off-season ook nog mee in een Nederlandse of buitenlandse 5x5-competitie, wat een enorme impact heeft op je lijf. Er is nog heel wat winst te behalen, ondanks dat we behoren tot de beste teams van de wereld.”