Energiebank Fryslân helpt mensen met verduurzamen
DuurzaamheidLEEUWARDEN - Hoe beter je huis geïsoleerd is, hoe lager je gasrekening wordt. Veel huizen, vooral huizen die gebouwd zijn vóór de late jaren ‘90, zijn echter helemaal niet zo goed geïsoleerd. Hun bewoners stoken in feite voor de buren, want de warmte ontsnapt door de muren, de ramen, het dak en de vloer naar buiten. Isoleren is echter niet altijd financieel mogelijk. Gelukkig zijn er subsidies, zou je denken, maar lang niet iedereen weet of en hoe je die kunt aanvragen.
Zo ontstaat er een probleem in Nederland. De huishoudens die een subsidie heel hard nodig hebben omdat ze de gasrekening nauwelijks meer kunnen betalen, vragen die niet aan. Energiebank Fryslân helpt hen door advies te geven over de juiste isolerende maatregelen én hen te begeleiden bij de aanvraag van subsidies. Energieadviseur Jelte Pars hielp bijvoorbeeld mevrouw Alves en haar dochter Marie José, die beide een huis hebben in Leeuwarden Oost: “Als je dit in je eentje moet doen, dan zou je dat misschien nooit durven of snappen. Dan is het fijn dat iemand even met je meekijkt.”
Energiearmoede
De gemiddelde gasprijs steeg van ongeveer €0,65 per m³ in 2020 naar circa €1,30 per m³ in 2025, een verdubbeling in vijf jaar tijd. Alle mensen voelen dit in hun portemonnee, maar het komt extra hard aan bij bewoners van woningen die niet goed geïsoleerd zijn. Zij hebben relatief meer gas nodig om hun huis te verwarmen. Mensen die door de stijgende gasprijzen financieel echt in de penarie belanden, hebben te maken met energiearmoede. Zij hebben te weinig geld om de rekeningen nog te betalen of komen op andere vlakken geld tekort door de hoge energierekening.
De enige oplossing voor dit probleem is de woning isoleren, maar dit kost veel geld. Er zijn wel subsidies, bijvoorbeeld van de gemeente of het rijk, die in het leven zijn geroepen omdat Nederland in 2050 aardgasvrij wil zijn. In theorie moeten de subsidies het mogelijk maken voor iedereen om te verduurzamen, ook als je dat zelf niet kunt betalen. In de realiteit merkt Jelte dat het de mensen die ze het meest nodig hebben niet lukt om ze aan te vragen. Dat heeft verschillende redenen, denkt hij: “Een klein deel van de mensen is al heel goed bezig en heeft genoeg geld om hun woning zelf te verduurzamen. Een ander klein deel wil er helemaal niets mee te maken hebben. Daartussenin zit een hele grote, grijze middenmoot die wél wil, maar die wat hulp nodig heeft.”
Dat komt bijvoorbeeld omdat een deel van de mensen in energiearmoede laaggeletterd is en dus niet goed uit de voeten kan met taal of een computer. Een brief van de gemeente over verduurzamen of het online aanvragen van een subsidie is niet aan hen besteed. Tegelijkertijd zijn er nog veel meer mensen die te weinig afweten van de mogelijke subsidies of denken dat ze er geen gebruik van mogen maken: “Er is zoveel informatie, soms zien mensen door de bomen het bos niet meer.” Folders of online rekentools schetsen soms een verkeerd beeld: “Dan denken mensen gelijk dat ze buiten de boot vallen of schrikken ze van de kosten, terwijl ze dan nog niet weten hoeveel de subsidie oplost,” vertelt Jelte.
Schaamte speelt ook een rol, merkt hij: “Mensen voelen zich bezwaard, maar dan zeg ik: haal gewoon die subsidie op. Als jij het niet doet, dan doe ik het wel, of de buurman. Deze subsidies zijn hiervoor!”
Energiecoach en adviseur
Jelte helpt als adviseur mensen door samen te kijken welke isolatie nodig is en welke subsidies (of eventueel leningen) ze kunnen aanvragen. Hij maakte voor het eerst kennis met Marie José nadat zij een paar maanden daarvoor contact had gehad met een energiecoach van de gemeente: “Ik was zelf al bezig met energie besparen,” blikt ze daarop terug. Een energiecoach van de gemeente geeft gratis laagdrempelige tips om je gas- en energieverbruik te verminderen: “Ik kreeg een pakketje met tochtstrips en radiatorfolie die ik zelf kon aanbrengen en we hebben het bijvoorbeeld gehad over beter ventileren.” Dankzij de kleine maatregelen en door bewust om te gaan met energie kon ze haar gasverbruik al verminderen naar 460 kuub.
Omdat de coach bij Marie José was langsgeweest, was de gemeente bekend met haar persoonlijke situatie. Energiebank Fryslân werkt samen met gemeente Leeuwarden om mensen die hun hulp het hardst nodig hebben te bereiken: “Er is een project voor deze wijk, dat zich specifiek richt op mensen met een oud huis, een slecht energielabel en een lager inkomen. Die mensen benaderen we proactief.” Op die manier kwamen de contactgegevens van Marie José op het bureau van Jelte te liggen. Sindsdien komt Jelte regelmatig over de vloer. Samen keken ze welke maatregelen nodig waren: “Twintig jaar geleden is er een renovatie geweest, maar ik wist niet zeker wat er toen gedaan was met de gevel,” vertelt Marie José. Daarom gaat zij, samen met Jelte, naar de gemeente om het bouwdossier op te vragen, waaruit duidelijk werd dat de gevel destijds goed geïsoleerd was. “Daarom raadde hij aan om alle ramen te vervangen door HR++-glas, zodat de warmte niet meer kon ontsnappen door het dunnere glas.” De adviseur hielp haar daarna met het aanvragen van de subsidies: “Ik viel van mijn stoel af, want dat was best veel.” Ze dacht zelfs eerst dat het niet klopte: “Dat kan toch niet waar zijn? Ik vertrouwde het niet helemaal.”
Wantrouwen en cowboys
Jelte merkt dat dit een drempel is waardoor meer mensen geen subsidie durven aan te vragen: “Ze zijn bang voor een addertje onder het gras. Ik probeer hen zo goed mogelijk te adviseren, want de subsidies zijn echt goed geregeld.” Ook het feit dat advies van Energiebank Fryslân gratis is voor woningeigenaren die minder dan 150% van het sociaal minimum verdienen, zorgt voor argwaan: “Je hoort helaas verhalen over ‘cowboys’ die zomaar aanbellen voor een adviesgesprek, mensen onder druk zetten en zelf een deel van het subsidiebedrag opstrijken. Ik snap dat mensen die deze verhalen horen denken: laat maar, als ik niets doe, gaat er in ieder geval ook niets fout.” Jelte benadrukt daarom dat advies van Energiebank Fryslân écht gratis is voor mensen die aan de voorwaarden voldoen.
‘Dit getuigt van lef’
Toen Jelte alles nog eens geduldig had uitgelegd aan Marie José werd ze enthousiast. Inmiddels is het glas geïnstalleerd: “Ik was zo enthousiast dat ik het ook aan mijn moeder vertelde.” De 88-jarige mevrouw Alves had twee jaar geleden al eens contact gehad met de gemeente, maar greep toen net naast de subsidie. Haar woning is net na de oorlog gebouwd en amper geïsoleerd: “Bij mevrouw moesten we eigenlijk de hele schil aanpakken, zowel de muren als het dak en de vloer.” Een dure klus, maar gelukkig wist Jelte precies op welke subsidies mevrouw Alves mocht rekenen. Een klein deel wordt gefinancierd door een rentevrije lening bij het Nationale Warmtefonds. Alle maatregelen gaan een flinke impact hebben, dat weet Jelte zeker. “Niet alleen de gasrekening zal naar beneden gaan, het blijft in de winter ook behaaglijker en de waarde van het huis stijgt. Mevrouw heeft heel stellig aangegeven dat ze graag hier blijft wonen en ik denk dat dit hieraan bijdraagt.”
Mevrouw Alves en haar dochter hebben hun woning grondig aangepakt, maar dat hoeft niet in alle gevallen, zegt Jelte: “Het is niet het idee dat we alles maar gaan doen wat kan of moet. De wensen van de woningeigenaar zijn altijd leidend.” Hij vindt het bewonderenswaardig dat mevrouw Alves op deze leeftijd nog de stap zet om haar huis te verduurzamen, met de hulp van haar dochter: “Dit is een heel groot project hè. Dat mevrouw dit nog aangaat, dat getuigt van veel lef. Daar kunnen anderen zeker een voorbeeld aan nemen.” Om hun waardering uit te spreken, hebben Jelte en projectleider Fernanda Constandse een presentje overhandigd.
Jelte hoopt dat meer mensen zich melden bij Energiebank Fryslân. Op hun website www.energiebank.frl kun je meer informatie vinden, checken of je voldoet aan de voorwaarden of je aanmelden voor gratis advies. Je mag ook altijd vrijblijvend contact opnemen via info@energiebank.frl
