Column Melissa: Techbedrijven hebben niet het beste met je voor

Ik heb er weleens eerder over gesproken; de problematische aantrekkingskracht van de mobiele telefoon, en dan met name sociale media. Apps met een geheim algoritme dat precies zo gemaakt is dat de gebruiker - jij en ik dus - zo lang mogelijk online blijft. Het doel van de bedrijven achter die apps is altijd om geld te verdienen. Veel mensen denken dat deze techbedrijven ons, de gebruikers, zien als de klant, maar niets is minder waar. Sociale media verdienen hun geld niet direct aan ons, want wij gebruiken immers een gratis apps. Het zijn bedrijven (en overheden, niet te vergeten), die echt miljoenen euro’s investeren om hun product te verkopen of om onze informatie te kopen, waaraan deze apps geld verdienen. Zíj zijn de klant, wij zijn slechts het product. 

We hoeven er geen doekjes om te winden. Techbedrijven gaan over lijken om geld te verdienen. Instagram, Facebook, TikTok, het zijn geen apps die gemaakt zijn met de intentie om een gezellig platform te creëren om in contact te blijven met mensen om wie je geeft. Althans, misschien zijn ze om die reden wel bedacht, maar de manier waarop ze nu zijn ingericht heeft echt niets meer te maken met een sociaal doel. Honderden onderzoeken laten zien hoe schadelijk sociale media is; voor ons zelfbeeld, voor onze veiligheid en die van ons land, voor onze (mentale) gezondheid, voor onze democratie en voor onze kinderen en hun ontwikkeling. De lijst gaat maar door en het maakt die techbedrijven helemaal niets uit. 

Je moet je niet vergissen. Deze bedrijven hebben geen moreel kompas. Zij zullen nooit een beslissing maken die enkel in het voordeel is van ons, de gebruiker. Geld regeert. Dat zien ook de mensen die landelijk of zelfs internationaal werken aan wet- en regelgeving op dit gebied. Er wordt hard gewerkt om de invloed van techbedrijven te verkleinen, om te voorkomen dat ze onze persoonlijke informatie delen met bedrijven of vijandige overheden en om ze te verplichten strenger te zijn op hun leeftijdsverificatie, die nu vaak zo lek als een mandje is. Maar dit proces duurt lang en logischerwijs hebben techbedrijven ook een erg invloedrijk lobby-apparaat dat ervoor zorgt dat potentiële wetten en regels omtrent dit onderwerp niet ingevoerd worden. 

De enige optie is om zelf het heft in eigen handen te nemen. Wees je ervan bewust dat techbedrijven niet het beste met je voor hebben en dat jij hun product bent. Ik zelf heb een aantal weken geleden Instagram en Facebook van mijn smartphone gewist. Ik had het gevoel dat die apps mij in hun macht hadden. Steeds vaker dacht ik: ik scroll langer dan ik wil. Het zorgde ervoor dat ik minder oog had voor mijn omgeving en ik was daar klaar mee. Een leven zonder Instagram en Facebook is rustiger en efficiënter. Ik ben minder afgeleid en heb meer tijd voor zelfreflectie. Toch blijft sociale media trekken. Ook de YouTube Shorts zijn verslavend en LinkedIn... Tja, alles is interessant als je niet meer echt weet wat je met verveling moet doen. Het blijft een strijd, maar wel een strijd die ik wil blijven aangaan.