Column Melissa: Een diepe buiging voor ‘omscholers’

Dan ben je zestien, zeventien, misschien achttien jaar en sta je voor de grootste keuze van je bestaan: Wat wil je doen met de rest van je leven? Ik heb het altijd gek gevonden dat we jongeren al zo vroeg een opleiding laten kiezen. Vaak nog voor ze zelf mogen beslissen of ze wel of geen alcohol willen drinken of voor ze mogen meebepalen wie er in de Tweede Kamer komen. Op jonge leeftijd kiezen we voor een opleiding tot een baan waarvan we hopen dat we die ons hele leven leuk blijven vinden.

Ik snap best dat je daar een keuzestress van krijgt. Zeker omdat een fout maken je duur kan komen te staan. Begin je met een opleiding en kom je er in het eerste jaar achter dat het eigenlijk niets voor je is, dan krijg je je collegegeld niet terug. Dat niet alleen: je moet ook nog eens een jaar langer geld lenen, een jaar langer reizen of op kamers wonen, een jaar langer werken voor minimum loon en ga zo nog maar even door. Kom je er nog wat later achter, bijvoorbeeld wanneer je al een studie hebt afgerond, dan wordt het financieel nog lastiger. Als je je laat omscholen, dan betaal je in bijna alle gevallen geen collegegeld, wat voor veel opleidingen rond de 2000 euro ligt, maar instellingscollegegeld. Dat bedrag ligt vaak tussen de 7000 en 8000 euro voor een hbo-opleiding. Een kostbare vergissing dus.
Ondanks dat het loont om gelijk de goede keuze te maken, zien we dat veel mensen niet gelijk goed zitten. Volgens diverse schattingen heeft bijna 60% van de Nederlanders een baan waarvoor ze aanvankelijk niet gestudeerd hebben. Logisch, want als je zestien jaar bent, heb je geen idee wat je leuk vindt om te doen als je veertig bent. Daarnaast ligt het niet alleen aan de leeftijd. Mensen veranderen. Wat je nu leuk vindt, verveelt je misschien over twee jaar alweer.

Daarom vind ik het ook altijd zo bijzonder dat we opkijken van volwassenen die op latere leeftijd nog een studie gaan volgen. Dat is toch juist hartstikke stoer? Het geeft aan dat je een nieuwe passie hebt gevonden en dat je dapper genoeg bent om een eerdere liefde los te laten. Zo’n stap zetten is niet makkelijk.

Ik vind het dan ook gek dat sommige werkgevers het spannend vinden om een ‘oudere’ sollicitant een kans te geven met een stageplek, werk-leerplek of betaalde baan. Dat iemand zich heeft laten omscholen zien ze als een teken dat iemand besluiteloos is, slechte keuzes heeft gemaakt of niet goed genoeg was in hun vorige vak. Terwijl een omgeschoolde sollicitant in mijn ogen juist iets heel anders is; een doorzetter die niet bang is om buiten de gebaande paden te treden. Iemand die dapper genoeg is om financiële en sociale zekerheid achter zich te laten en een nieuw avontuur aan te gaan. Die wil je toch in je team?

Melissa Wijnja is journalist bij RondOm Vandaag. In haar columns schrijft ze over dingen die haar opvallen of raken. Ze zet u graag even aan het denken.