Waar komt vrijdag de dertiende vandaan?

FRIESLAND - Vrijdag de dertiende, de één durft niet het huis uit terwijl de andere zijn schouder ophaalt. Sinds jaar en dag denken mensen dat je op vrijdag de dertiende extra risico loopt op ongelukken. Gek eigenlijk dat er zoveel mensen argwanend zijn voor een specifieke dag. Waarom is dat eigenlijk? RondOm Vandaag zocht het uit. 

Waar vrijdag de dertiende precies vandaan komt, weten we niet. Er zijn meerdere verhalen die de oorsprong van deze ‘ongeluksdag’ kunnen verklaren. Kort door de bocht kunnen we stellen dat zowel het getal dertien als vrijdag worden gezien als ongelukbrengers. Maar waarom? Veel is te verklaren vanuit de Christelijke en Joodse tradities, die hier in Nederland veelal dominant zijn. In de Bijbel hebben cijfers vaak een dubbele betekenis. Het getal twaalf lijkt een voorkeurspositie te hebben in de bijbelse verhalen, denk bijvoorbeeld aan de twaalf stammen van Israël of de twaalf apostelen. Het getal twaalf wordt vaak het getal van perfectie genoemd. Daarom zou het volgende getal, nummer dertien, wel heel veel ongeluk veroorzaken. Er zaten bijvoorbeeld dertien mensen aan tafel bij het laatste avondmaal, waarna niet veel later Jezus werd gekruisigd. Dat zou bovendien op een vrijdag zijn gebeurd, waardoor ook de vrijdag ongeluk lijkt te brengen. Vrijdag was sowieso al een rotdag in die tijd, want op die dagen werden door de Romeinen doodvonnissen voltrokken. 

Het verhaal van de kruisiging van Jezus is echter niet de eerste keer in de Bijbel waarin vrijdag de dertiende benoemd wordt. De oudste gebeurtenis waarin deze beruchte dag wordt genoemd is het verhaal van de tien plagen in Egypte. De laatste plaag zou op vrijdag de dertiende hebben plaatsgevonden. Alle eerstgeborene zonen van de Egyptenaren stierven die nacht, volgens het verhaal. 

De Tempeliers

Een andere verklaring dat vrijdag de dertiende ongeluk zou brengen stamt af van het verhaal dat op vrijdag de dertiende (in oktober 1307) alle Tempeliers werden gearresteerd, op grond van valse beschuldigingen. Dit was uiteindelijk de opmaat van de vernietiging van de Tempeliers.

Noorse sage

Het zou ook kunnen dat vrijdag de dertiende is afgeleid van een Noorse sage. In dit verhaal hielden twaalf goden een diner in Walhalla. De kwaadaardig god Loki zou tijdens dit diner onuitgenodigd binnen zijn gekomen en Balder, de god van de vreugde, dood hebben geschoten. Dat zou het ontstaan zijn geweest van rouw en donkerte op aarde. 

Heksen

In het boek ‘In vrouwelijkheid’ schrijft Marianne Williamson dat vrijdag de dertiende zou afstammen van de dag dat heksen bij elkaar zouden komen.

Hoe lang bestaat dit bijgeloof al?

Men weet dus niet precies wat de afkomst is van vrijdag de dertiende. Wel weten we dat het bijgeloof wat bij deze dag eigenlijk nog maar heel kort bestaat. In Nederland werd pas in 1896 voor het eerst gesproken over vrijdag de dertiende als ongeluksdag. De aandacht voor deze datum is waarschijnlijk over komen waaien vanuit de VS. Pas in 1907 werd de term ‘vrijdag de dertiende’ pas echt populair, nadat het populaire boek van Thomas Lawson, genaamd ‘Friday, the Thirteenth’ uitkwam.