Column Melissa: De tranen van de verpleegkundige waren precies wat ik nodig had

Het was misschien een uur voor mijn moeder stierf. We zaten in het ‘huiskamertje’ van de hospice. De verpleegkundige kwam binnen. “Het gaat niet lang meer duren,” zei ze eerlijk. We schrokken er niet van, omdat we zelf ook gezien hadden hoe mijn moeder eraan toe was. Ze vroeg of we wilden horen wat er zou gebeuren na haar dood. Met glazige ogen knikten we. Eigenlijk wil je het niet horen, maar ja, in zulke tijden hunker je naar wat praktische informatie, even afleiding van al dat ‘emotionele gedoe’. De verpleegkundige vertelde alles over het afleggen, het opbaren en uiteindelijk de uitgeleide, een traditie van het hospice waarbij vrijwilligers en medewerkers afscheid nemen van de overledene. Terwijl ze daarover vertelde werd ook zij emotioneel. 

Ze verontschuldigde zich voor haar tranen, maar ik kon alleen maar denken; dit is waar ik al heel lang op wacht. Onmiddellijk besefte ik ook de tegenstrijdigheid van die gedachte. Over het algemeen verwacht je juist van zorgprofessionals dat ze professioneel blijven, maar nu kwam ik erachter hoeveel behoefte ik had aan erkenning van het lijden van mijn moeder. De erkenning van een medisch zorgverlener.

Hoe contrasterend was de onverschillige houding van andere zorgverleners geweest. Er is iets heel onmenselijks aan een mens die een ander mens vertelt dat zij dood gaat, zonder daarbij enige emotie te tonen. Natuurlijk snap ik dat ook, en het lijkt mij ook niet goed dat dergelijk nieuws snikkend wordt gebracht, maar toch blijft het gek. Heel lang draaide het ziek zijn van mijn moeder om behandelingen, medicijnen en onderzoeken. Voor haar, voor ons én voor het zorgpersoneel. Nooit was er iemand van het medisch personeel die tegen haar, of ons, erkende hoe zwaar dit traject was. Hoe vreselijk het is om te horen dat je dood gaat. Hoe naar het is om pijn te hebben, om chemo’s te krijgen, om kotsmisselijk te zijn, ernstige bloedingen te krijgen, of dit allemaal te zien bij iemand die je lief hebt. 

Er is waarschijnlijk een tijd en een plek voor emoties bij zorgprofessionals, en misschien was het enkel dat ene moment, een uur voor mijn moeders dood. Toch hadden ze best een keer vaker mogen zeggen: wat erg dat jullie dit meemaken. Wat mij betreft kan er best meer ruimte komen voor de emoties van een arts of verpleegkundige. Het maakt ze menselijker en laat zien dat ze ook oog hebben voor het lijden van hun patiënten en hun naaste omgeving. Bovendien hoeft het niet eens hun eigen emotie te zijn, want ik kan me best voorstellen dat het lijden je op een gegeven moment niet meer raakt. Het erkennen en bespreekbaar maken van emotie bij een patiënt of hun naaste kan al genoeg zijn. Uiteindelijk ben je niet een ziekte aan het behandelen, maar een mens, toch?

Melissa Wijnja is journalist bij RondOm Vandaag. In haar columns schrijft ze over dingen die haar opvallen of raken. Ze zet u graag even aan het denken.