‘Als je gezond oud wilt worden, dan móét je wel’

DRACHTEN - Alle vrouwen komen in de overgang en tachtig procent van hen ervaart hierdoor in meer of mindere mate klachten. Opvliegers, stemmingswisselingen en aankomen in gewicht, om er maar een paar te noemen, maar ook serieuze medische problemen, zoals het verlies van botdichtheid of het ontwikkelen van diabetes, kunnen tijdens of na de overgang ontstaan. De meeste vrouwen denken dat deze overgangsklachten eenmaal bij het leven horen, maar je kunt zelf juist veel invloed hebben op je gezondheid tijdens de menopauze, vertelt dr. Esther Nijhuis, gynaecoloog en seksuoloog bij Nij Smellinghe.

Tijdens de overgang verandert er van alles in het lichaam van een vrouw. Dat komt met name doordat het hormoon oestrogeen afneemt: “Hierdoor verandert bijvoorbeeld de vetverdeling,” legt Nijhuis uit. “Er gaat meer vet in de buik zitten. Veel vrouwen vinden het vervelend om dikker te worden, maar het is ook minder goed voor je lichaam. Buikvet beïnvloedt je hormoonhuishouding, metabolisme en de werking van je organen. Hierdoor kunnen serieuze problemen ontstaan, zoals hart- en vaatziekten, diabetes of kanker.” Ook vermindert de botdichtheid wanneer oestrogeen afneemt: “Natuurlijk krijgt uiteindelijk iedereen te maken met een verminderde botdichtheid naarmate je ouder wordt, maar vrouwen lopen beduidend meer risico op het ontwikkelen van osteoporose, waarbij je botten meer dan gemiddeld verzwakt zijn.”

Door gezond te leven verminder je het risico op serieuze gezondheidsproblemen. Met name de invloed van krachttraining wordt nog onderschat: “Als je vanaf je veertigste niets doet om je kracht te onderhouden, dan ben je op je zeventigste meer dan de helft van je spieren verloren, met alle gevolgen van dien.” Door minstens twee keer – liever drie keer – per week spierversterkende oefeningen te doen, kun je dat proces vertragen: “Je hoeft hiervoor niet naar de sportschool, je kunt ook thuis oefeningen doen. Van wandelen of (elektrisch) fietsen worden je spieren helaas niet zoveel sterker, maar dit is wel goed voor de aanmaak van vitamine D. Een combinatie van krachtoefeningen en buiten bewegen is dus het allerbeste.”

Niet alle overgangsklachten zijn te verminderen door een gezonde leefstijl, geeft Nijhuis ook toe: “Daarom wordt steeds vaker hormoontherapie toegepast. In Nederland zijn we hier nog steeds terughoudend in, maar we weten nu dat het gebruik voor de meeste vrouwen volledig veilig is. Je voorkomt er juist problemen mee.” De gynaecoloog wil vrouwen op het hart drukken om hulp te zoeken als ze last hebben van de overgang én om stappen te zetten om gezonder te leven: niet roken, geen alcohol drinken, minder cafeïne, regelmatig bewegen en naar buiten, goed omgaan met stress, een goede nachtrust en een gezond gewicht. Het lijkt een lange lijst aan leefregels en er zijn maar weinig mensen die zich tegenwoordig aan al die regels kunnen houden, maar toch raadt ze het aan voor vrouwen in de overgang: “Met een gezonde leefstijl kun je de helft van je klachten verminderen. Als je écht kritisch kijkt naar hoe je leeft, dan zie je zelf ook wel in dat sommige gewoontes invloed hebben op welke klachten je ervaart.”

Nijhuis merkt wel dat vrouwen dat verband vaak ook al zien: “Veel vrouwen weten bijvoorbeeld wel dat ze na een wijntje minder goed slapen of meer last hebben van opvliegers. In de praktijk blijkt het lastiger om dan de volgende keer dat glas te laten staan, maar ik wil de vrouwen wel echt motiveren om die leefregels toe te passen. Je moet goed voor jezelf zorgen en van je gezondheid een prioriteit maken. Niet alleen om minder last te hebben van die typische overgangsklachten, maar ook omdat je nog jaren mee moet. Als je gezond oud wilt worden, dan móét je wel.”