Onze kijk op de traditie van vuurwerk verandert
SamenlevingFRIESLAND - Vuurwerk afsteken tijdens oud en nieuw is een Nederlandse traditie. We zijn ermee opgegroeid en weten niet beter. De traditie heeft flink wat liefhebbers die veel geld investeren in de aanschaf van vuurwerk, in 2022 was er een record; vuurwerkhandelaren hadden een omzet van 110 miljoen euro. De laatste jaren komt er steeds meer aandacht voor de negatieve gevolgen van het gebruik van vuurwerk. Vuurwerk is voor velen onlosmakelijk verbonden met oud en nieuw, maar wat is de herkomst van vuurwerk en hoe heeft het zich de afgelopen jaren ontwikkeld?
De oorsprong van vuurwerk ligt in China, voornamelijk knalvuurwerk dat werd gebruikt om boze geesten te verdrijven. In de jaren ’60 en ’70 ontstaat er in Nederland steeds meer de gewoonte om zelf tijdens oud en nieuw vuurwerk af te steken. Waarschijnlijk is de gewoonte meegenomen door oud-Indiëgangers en migranten uit Indonesië. Er is in de jaren ‘60 en ‘70 een flinke welvaartsstijging waardoor steeds meer mensen het aanschaffen van vuurwerk kunnen veroorloven. Vuurwerk wordt in de jaren daarna ook steeds makkelijker verkrijgbaar door import uit China.
Het gebruik van vuurwerk krijgt ook daarna steeds meer populariteit; het wordt een jaarlijkse traditie. Velen van ons groeien ermee op en we vinden het heel normaal dat er vuurwerk wordt afgestoken.
Vuurwerkfanaten en nadelen
De traditie heeft flink wat liefhebbers die veel geld investeren in de aanschaf van vuurwerk, in 2022 was er een record; vuurwerkhandelaren hadden een omzet van 110 miljoen euro, volgens ANP. Echter heeft het gebruik van vuurwerk ook nadelen: jaarlijks zorgt het voor miljoenen euro’s aan schade aan gebouwen, openbare ruimte, voertuigen en het milieu. Het zorgt voor ergernis bij veel mensen door het lawaai en huisdieren ervaren stress: 65% van de honden verstopt zich tijdens de jaarwisseling.
Gevaar
Ondanks beschrijvingen op de verpakkingen, zijn er jaarlijks veel incidenten door het gebruik van vuurwerk. Tijdens de jaarwisseling van 2022-2023 waren er landelijk in totaal 1.253 vuurwerkslachtoffers, hiervan werden er 389 behandeld op de Spoedeisende Hulp en 864 op de huisartsenposten, volgens cijfers van VeiligheidNL.
Carbidschieten
In Friesland, maar ook in Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland is er de traditie van carbidschieten. In de meeste Friese gemeenten moeten mensen hier zelf een vergunning voor aanvragen. Het verschilt echter per gemeente of je een vergunning dient te hebben of niet. Op sommige plekken is het voldoende als je je aan de voorschriften houdt, zoals op Vlieland. En in sommige gemeenten mogen mensen alleen op 31 december carbidschieten, zoals de gemeenten Smallingerland en Noardeast-Fryslân. Aangezien oudjaarsdag dit jaar op een zondag valt, vraagt onder andere de gemeente Súdwest-Fryslân om rekening te houden met kerkdiensten.
Het beeld van vuurwerk kantelt steeds meer. Tijdens de coronacrisis heeft dit zich snel ontwikkeld: sinds 1 december 2020 is er een landelijk verbod op vuurwerk zoals knalvuurwerk, knalstrengen, losse vuurpijlen, losse enkelshotsbuizen en vuurwerk uit de categorie F3. Deze laatste categorie bevat vuurwerk met middelmatig gevaar, zoals romeinse kaarsen en babypijltjes. Hoe de ontwikkeling van het gebruik van vuurwerk zich de komende jaren gaat ontwikkelen is nog niet helemaal duidelijk. In elk geval kunnen we dit jaar genieten van een knallend uiteinde. Hoe denk jij dat de traditie van vuurwerk zich de komende jaren zal gaan ontwikkelen?
