Feestelijke jubileumdag voor Korenmolen Makkinga, Stichting Korenmolen De Weyert en Stichting Museum Oold Ark

MAKKINGA - Dit jaar staat Korenmolen De Weyert 100 jaar in Makkinga. En dat niet alleen, ook de gelijknamige stichting en stichting Museum Oold Ark vieren dit jaar hun 40- en 30-jarige jubileum. Maar wat is het verhaal achter deze molen en de stichtingen? En hoe worden deze mijlpalen gevierd? Daarover vertellen Eelke Rijpkema, Marlies Bouma en Kees Munting, enkele vrijwilligers die ervoor zorgen dat de molen nog altijd geschiedenis schrijft en gemeenschappen verbindt. 

“Oorspronkelijk werd de huidige korenmolen gebouwd in Gorredijk, die toen nog fungeerde als houtzaagmolen,” begint Eelke, molenaar en secretaris van stichting Korenmolen De Weyert. De molen en stichting zijn vernoemd naar Weyert Zeephat, die in 1912 de molen kocht nadat zijn eigen molen was verwoest door een storm. Elf jaar later werd de Coöperatieve Aankoopvereniging Makkinga (CAV) opgericht en werd de molen door hen overgenomen. Nog vier jaar later, in 1925, besloot de CAV de molen te verplaatsen naar Makkinga. “Hier was toendertijd een tramrails en een haven met opvaart naar het Tjongerkanaal, wat dit een gunstige plek maakte,” legt Eelke uit. 

Hoewel het een hele klus lijkt, zo’n molen verplaatsen, gebeurde dat vroeger veel vaker. “Het zijn gewoon bouwpakketten,” zegt de secretaris met een lach. “Je brak de molen af, vervoerde alle onderdelen met paard en wagen en bouwde ‘m weer op.” Weyert Zeephat was nog altijd werkzaam in de molen als molenaar en bedrijfsleider, maar dan in loondienst. Toen hij ouder werd, moest hij zijn werkzaamheden neerleggen en kwam de molen stil te staan. “Dat was in de jaren zestig. De molen raakte toen in verval, want een molen moet draaien om hem te kunnen onderhouden,” stelt Eelke. “Je herkent dan direct de mankementen en weet wat er nodig is voor reparatie.”

De oprichting van de stichtingen

In de jaren die volgden werd de molen vooral cosmetisch onderhouden. Gaten werden hier en daar gedicht, maar er was meer onderhoud nodig om de molen te behouden. Vooral toen een storm in 1973 de molen ernstig beschadigde. Dat was het moment waarop het dorp in actie kwam. “De molen is altijd een blikvanger voor het dorp geweest,” vertelt Marlies, secretaris van museum Oold Ark. “Het is een belangrijk monument en er werd schande over gesproken dat hij zo vervallen was,” herinnert ze zich. Inmiddels was de molen in handen van de gemeente, die alleen mee wilde werken aan de restauratie als er molenaars opgeleid zouden worden. Dat gebeurde: wel vijf mensen gingen in de leer. 

Vanaf dat moment is er altijd een hele groep vrijwilligers actief geweest, wat in 1984 leidde tot de oprichting van Stichting Korenmolen De Weyert. Tien jaar na de restauratie, in 1994, kwam het museum Oold Ark erbij. Het museum is een initiatief van verzamelaar Albert Mulder en herbergt een schat aan oude ambachtelijke werktuigen en handgereedschappen. “De mechanisatie ging in die tijd erg hard. Gebruiksvoorwerpen zoals petroleumlampen waren niet meer nodig dankzij de komst van elektriciteit en werden massaal in kuilen in de grond gegooid. Dan waren ze maar weg. Albert vond het zonde dat er zo veel verloren zou gaan en is van alles gaan sparen,” legt Marlies uit. De naam van het museum, Oold Ark, betekent dan ook ‘oud gereedschap’ in het Stellingwerfs en is bedacht door de verzamelaar zelf. 

Oogsten en opleiden

In de zomermaanden is de korenmolen elke zaterdag geopend en wordt er actief graan gemalen. In de wintermaanden gebeurt dit op zaterdagochtend. Het meel wordt verkocht aan bakkers in de buurt, maar ook in de winkel aan particulieren. Dit is onderdeel van het project Van Akker naar Bakker, waarbij de binding met voedselproductie centraal staat. “We willen dat mensen zich er bewust van zijn waar hun eten vandaan komt. Bovendien is het gunstig voor de biodiversiteit. We gebruiken geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen, waardoor deze manier van werken ook heel veel dieren en planten aantrekt,” legt Eelke uit.

Ook is de molen inmiddels een lesmolen geworden, wat betekent dat molenaars hier hun opleiding kunnen volgen. “Dat is wel een reden waarom wij zoveel molenaars hebben. Zij blijven allemaal hangen,” zegt Eelke enthousiast. “Maar,” voegt Kees toe, “meer molenaars zijn altijd welkom.”

Heel Makkinga bakt

Kees is sinds vorig jaar november voorzitter van de jubileumcommissie en is druk bezig met de voorbereidingen voor de feestelijke jubileumdag op 24 mei. “Er komt die dag een hele mooie, ouderwetse maaidorsmachine, waarmee je graan kunt dorsen,” vertelt hij. “Dit past natuurlijk perfect bij de molen, maar ook bij ons idee om het museum naar buiten te brengen.” Marlies licht toe: “In het museum vertelt een rondleider die dag over de oude gereedschappen en werktuigen, en buiten kun je zien hoe deze gebruikt worden. We gaan allemaal dingen van vroeger demonstreren, zoals oude beroepen. Denk aan de school van vroeger, wassen met teilen, spinnen met een spinnenwiel en touwslaan, maar ook activiteiten als steltlopen en springtouwen maken.” 

En dan is er nog de taartbakwedstrijd, ‘Heel Makkinga bakt’, een absoluut hoogtepunt van de jubileumdag. Jong en oud kan meedoen en de ingrediënten worden door de molenwinkel geleverd, natuurlijk met het eigen meel als hoofdbestanddeel. “Bij feest hoort taart en voor taart heb je meel nodig, dus dit leek ons een ontzettend leuk idee,” zegt Marlies opgewekt. Een vakjury zal bepalen wie er met de prijs en de titel vandoor gaat. Meer informatie vind je op www.museumenmolenmakkinga.nl.

De vrijwilligers hopen op een grote opkomst tijdens de jubileumdag en hebben nog een speciaal verzoek voor alle inwoners van het dorp: Hang vooral de vlag uit die dag!