Klassieke talen: puzzelen met woorden én ideeën

DRACHTEN - Van 6 tot en met 16 maart is het de Week van de Klassieken. Dit is een initiatief om het belang van leren over de klassieke oudheid - de tijd van de Grieken en Romeinen - te benadrukken. In Nederland komt deze tijd voor bijna alle middelbare scholieren aan bod, maar het zijn vooral de kinderen op het vwo en gymnasium die echt in de materie duiken. Docenten Fabian Verkerke en Karin Dijkstra geven Grieks en Latijn op Het Drachtster Lyceum: “De verhalen uit de oudheid leiden vaak tot hele interessante en actuele discussies in de klas.”

Verkerke en Dijkstra waren allebei al tijdens hun eigen middelbare schooltijd verliefd geworden op de Griekse en Latijnse taal en cultuur. Dijkstra , vooral vanwege het puzzelen met de taal, vertelt ze: “Een zin vertalen uit het Grieks of Latijn is lastig, maar je kwam er altijd weer uit. Dat gaf mij een goed gevoel. Ik besloot echter om het te gaan studeren vanwege de verhalen. Ze zijn, vooral de Griekse theaterstukken, heel interessant en eindigen abrupt en vaak tragisch.” Dat puzzelen met woorden, zinnen en verhalen, dat trok ook Verkerke, al geeft hij eerlijk toe dat hij in de brugklas wilde stoppen: “Maar ik moest van mijn ouders doorzetten. In de derde klas klikte het opeens. Het is heel bevredigend als het je lukt om een tekst op te lossen en het ook echt te begrijpen.” 

Niet alleen maar vertalen

Door dat gepuzzel met een vreemde taal, oefenen leerlingen hun probleemoplossend vermogen. Verkerke: “In de brugklas zijn het nog hele korte zinnetjes, maar hoe verder je komt, hoe complexer de zinnen. Op een gegeven moment gaat het niet alleen meer om het juist vertalen van de woorden, maar om erachter te komen wat de schrijver écht bedoelde.” Daarvoor is kennis nodig over de klassieke wereld, iets dat in de klas dus ook besproken wordt: “Bijvoorbeeld wanneer een leerling het Latijnse woord ‘caesar’ vertaalt als de persoon Julius Caesar. Na verloop van tijd kreeg het woord echter de betekenis van keizer. Dan moet je weten wanneer de tekst geschreven is, om erachter te komen wat er nou bedoeld wordt.” 

In de verhalen komen
thema’s naar voren die
herkenbaar zijn

Het vak Grieks en Latijn gaat niet alleen om het vertalen van zinnetjes, benadrukken Verkerke en Dijkstra: “In de verhalen uit de klassieke oudheid komen thema’s aan bod die de leerlingen herkennen uit hun eigen leven of die juist zo raar zijn dat dit weer discussie oplevert.” Volgens de lesdocenten spelen de lesmethodes in de klas hier goed op in: “In de brugklas zijn de zinnen die vertaald worden nog niet heel complex, maar ook hier kun je interessante thema’s in verwerken zoals slavernij.” Dijkstra bespreekt nu met haar klas de tragedie Antigone: “Een onderwerp dat in dit verhaal naar voren komt is hoe je in protest gaat tegen machthebbers. Zo ontstaat een open gesprek over protesteren. Hoe ver mag en wil je gaan?” 

Ook voor andere niveaus

Af en toe vinden Verkerke en Dijkstra het jammer dat niet op alle niveaus de klassieke oudheid zo uitgebreid wordt besproken: “Natuurlijk komt het aan bod bij geschiedenis, maar dit vak wordt vaak chronologisch gegeven. De klassieke oudheid wordt met name behandeld in de brugklas, wanneer je nog niet heel diep in de materie kan duiken.” Ze zouden het leuk vinden als de verhalen van de Grieken en Romeinen later terug zouden komen: “Het is een mooie manier om thema’s als rechtvaardigheid, retoriek en religie bespreekbaar te maken. Waarom zou je dat alleen met een gymnasiumklas doen?”