Friese misdaadthriller ‘Lulk’ van regisseur Janko Krist internationaal te zien op Prime Video

FRIESLAND - “Dat kun je niet doen, dat is vet veel werk.” Dat was aanvankelijk de reactie van regisseur Janko Krist toen een vriend van hem voorstelde om zelf een film te maken. Veel werk was het zeker, maar die film kwam er wel. En de tweede ook. De Friese misdaadthriller Lulk verscheen afgelopen voorjaar in de bioscopen en is sinds deze maand ook te zien op Prime Video.

Janko is al jaren als zzp’er actief in de televisiewereld. Hij werkte onder andere voor Man Bijt Hond, maar dat kwam tijdens de coronapandemie volledig stil te liggen. “Opeens had niemand meer wat te doen, dus toen ben ik samen met de band De Hûnekop een film gaan maken. Dat is Stjer geworden,” vertelt hij. Die film omschrijft hij als gewoon een grappige film, waarbij een seriemoordenaar alle Friese artiesten ombrengt. “Zanger Emiel moet dan die moorden op gaan lossen. We noemen het zelf een kruising tussen Inspector Gadget en Bassie en Adriaan.” 

Enorme vrijheid

Al tijdens de opnames van Stjer dacht Janko erover om een simpele, maar boeiende film op één locatie te gaan maken. “Al het geregel en gedoe met kostuums, daar vond ik niks aan. Het script schrijven en werken met acteurs vond ik wel super leuk, dus ik dacht: ik moet gewoon een paar goede acteurs regelen en een leuk verhaal bedenken. Dan kan ik gewoon weer een film maken.”

Zo gewoon is het echter niet, zelf zomaar een film maken. Zeker niet als je nauwelijks budget hebt. “Een film kost al gauw een half miljoen, maar mijn tweede film is voor nog geen kwart daarvan gemaakt,” zegt Janko. Dat geld verzamelde hij bij elkaar via de provincie, Omrop Fryslân en cultuurstichtingen. Een hele uitdaging, maar volgens de regisseur zitten er ook zeker voordelen aan zo’n lowbudgetfilm. “Je hoeft nergens rekening mee te houden. Ik kon zelf het script schrijven en er zat geen tijdsdruk op, waardoor ik echt kon kijken wat het beste was voor de film. Het grote geld komt ook met grote belangen, maar daar had ik niet mee te maken. Dat gaf enorme vrijheid.”

Het is net een achtbaan: juist de bochten, versnellingen en vertragingen maken het leuk

Het resultaat van die vrijheid is Lulk (Fries voor boos), een misdaadfilm over metaalbewerker Durk. Hij wordt gespeeld door Lourens van den Akker - volgens Janko de enige juiste acteur voor de rol - en pleegt vanwege schulden een bankoverval die eindigt in een gijzeling. De kijker valt midden in het verhaal binnen. “De overval is net gepleegd, maar als kijker weet je nog niet wat er aan de hand is. Je ziet alleen drie bange mensen op de grond zitten,” vertelt Janko. Die drie mensen worden gespeeld door Thom Hoffman, de Friese zanger Oele Plop en Sjoukje Minkema. Daarnaast speelt Arjan Ederveen, bekend van Theo en Thea, een rol in de film. 

Spanning, gerechtigheid en humor

Lulk is een echte misdaadfilm, dus aan spanning geen gebrek. “Een spannende film is onvoorspelbaar, en om een film onvoorspelbaar te maken moeten er gekke dingen gebeuren,” stelt Janko. Hij brak daarom bewust één belangrijke filmregel. “Ik had vóór Stjer nog nooit een script geschreven, dus ik heb me toen volledig verdiept in hoe je zoiets aanpakt. Voor die film hebben we alle standaard Hollywoodregels honderd procent gevolgd en het script volgepropt met grappen. Dat heeft heel goed gewerkt, maar in Lulk heb ik ervoor gekozen om de hoofdpersoon een bepaalde grens over te laten gaan. Dat is iets wat je normaal nooit ziet. Het zet de film halverwege helemaal op zijn kop.”

Nog een kenmerk van een misdaadfilm: gerechtigheid. “Het gaat over de vraag wat eerlijk is. In dit verhaal heb je een arme arbeider die ondanks zijn harde werk in de schulden is gekomen, tegenover een bankdirecteur die veel minder hard werkt, maar wel rijk is. Dat voelt oneerlijk, en daar discussiëren de vier hoofdpersonen over. Je zou de film kunnen zien als een soort waarschuwing voor wat er kan gebeuren als de verschillen in de samenleving te groot worden,” zegt Janko.

Het gaat over de vraag wat eerlijk is

Naast de diepere boodschap is er volop ruimte voor zwarte humor in Lulk. “Ik kan het niet laten,” lacht de scenarioschrijver. “Ik vind dat leuk en kan dat soort grappen goed bedenken, dus het gebeurt eigenlijk automatisch. Na een spannende scène kan een domme grap weer even leiden tot ontlading in de zaal, maar te veel grappen kunnen weer ten koste gaan van de spanning. Dat was soms wel een uitdaging.” Om de spanning te behouden, schrapte hij af en toe een grap en wisselen spannende, emotionele en grappige scènes elkaar in rap tempo af. “Het is net een achtbaan. Keihard van A naar B gaan is saai, juist de bochten, versnellingen en vertragingen maken het leuk. In de film zit je daarom om de drie minuten in een andere vibe. Dat moest ook wel, want het is allemaal opgenomen in een schoolgebouw in Gorredijk. In de locatie zit dus weinig variatie.”

Janko tijdens de première van Lulk in Koninklijk Theater Tuschinski. Foto: Michael Habraken

Van twijfel naar tevredenheid

In totaal werkte Janko zo’n anderhalf jaar aan de film, verspreid over vijf jaar. Hij kijkt inmiddels trots terug op het eindresultaat, maar twijfelde zo nu en dan wel even aan zichzelf. “Tijdens het monteren bekroop me wel eens het gevoel dat het helemaal niet leuk was. Dan dacht ik: waarom doe ik dit? Waarom werk ik niet gewoon ergens in een snackbar? Maar tijdens de table read, waarbij de acteurs hun tekst voorlezen, en de eerste vertoning had ik wel weer het vertrouwen dat het goed zou komen.”

Hij kreeg gelijk, want van de negentig films die per jaar in Nederland worden gemaakt, was Lulk een van de weinigen die het tot de bioscoop schopte. “Dat was met Stjer ook gelukt en dat is echt wel maf hoor, maar ook heel leuk,” deelt Janko. Sinds 17 september is Lulk te huren via Prime Video en vanaf november kan iedereen met een abonnement op die streamingdienst de film bekijken. “Ik had van tevoren geen idee hoe de filmwereld in elkaar zit, maar ik had wel de juiste connecties om dit voor elkaar te krijgen. Dat is ook gewoon geluk hebben. Er is inmiddels Engelse ondertiteling, wat betekent dat Lulk ook te zien is in bijvoorbeeld Amerika en Australië. "Dat is natuurlijk heel leuk.”

Het allerleukst vindt hij dat hij zelf tevreden is over de film. "Het is echt wel moeilijk om mensen te laten lachen of spanning te laten ervaren, maar de reacties zijn positief. Het was de bedoeling dat het een vermakelijke film zou worden en dat is gelukt. Dat mensen er misschien ook nog wat van leren is dan mooi meegenomen,” zegt de regisseur. Voorlopig richt hij zich weer op zijn gewone werkzaamheden, want opnieuw vier jaar bedelen om geld ziet hij even niet zitten. "Het is heel fijn dat we het voor elkaar hebben gekregen, maar ik moet er nu eigenlijk niet aan denken om het hele feest nog eens te doen. Godzijdank ben ik er tevreden mee, anders was het helemaal een drama geweest,” voegt hij er lachend aan toe.