Tryater slaagt in pioniersrol voor toegankelijk theater

FRIESLAND - Fries theatergezelschap Tryater sluit het jaar af met een tevreden blik over de stappen die het zette op het gebied van toegankelijkheid. Met de steun die het eerder kreeg van landelijk Cultuurloket DigitALL, investeerde Tryater flink in de inzet van smart glasses voor blinden, slechtzienden en anderstaligen, audiodescriptie en rolstoeltoegankelijkheid, en bijvoorbeeld neck loops voor slechthorenden.    

Sinds het voorjaar van 2024 draait Tryater een pilot met de middelen, die theaterbezoek – zelfs op de bijzondere (buiten)locaties waar het gezelschap altijd speelt – toegankelijk maken voor mensen met uiteenlopende beperkingen. Verrassend veel mensen, veelal nieuw publiek zoals nieuwkomers, buitenlandse studenten, blinden, slechtzienden, doven en slechthorenden, maakten er al gebruik van.

90 gebruikers speciale brillen

Meest opzienbarend is de vlucht die de tien aangeschafte smart glasses het afgelopen jaar namen. De brillen, waarin tijdens de voorstelling ondertiteling of een gebarentolk in te zien is, werden tijdens de buitenvoorstelling Fanfare in Easterlittens door 45 mensen gebruikt en tijdens Sâlt, in een oude fabriekshal in Alde Leie, door hetzelfde aantal. Van de neck loops, een soort persoonlijke ringleiding die de gebruiker om de nek draagt en het geluid persoonlijk versterkt, is nog gretiger gebruikgemaakt. Gezien de relatieve onbekendheid en het nodige veldwerk om nieuw publiek aan te boren, is dit een eerste succes te noemen.

Extra menskracht voor toegankelijkheid

Bijzonder is het mensenwerk dat Tryater in de toegankelijkheid steekt: er werden twee extra mensen aangenomen. Een medewerker regelt de vertaling en ondertiteling voor de brillen en programmeert deze erin; tijdens de voorstelling zit deze persoonlijk achter de knoppen om de titels door te klikken tijdens het spel, om zodoende helemaal synchroon te lopen. De gebarentolk wordt in het Tryater-gebouw gefilmd, terwijl hij een vooraf opgenomen registratie tolkt. Hij wordt daarna op dezelfde wijze in de smart glasses getoond. Naast de technische medewerker wierf Tryater ook een marketeer voor de toegankelijkheid, die de doelgroepen direct aanspreekt. Tryater werkt met partners als Komt het zien voor bijvoorbeeld de audiodescriptie.

Pilot tot einde jubileumjaar

Alhoewel een pilot en dus nog niet geheel vlekkeloos, wordt er vanuit de gebruikers lovend gereageerd op de middelen en vooral de inzet die Tryater pleegt op het toegankelijk maken van hun voorstellingen. Tryater loopt in Nederland voorop op dit gebied, en deelt ook graag ervaring en kennis met collega’s in het land. De pilot gaat door tot eind 2025, het jubileumjaar waarin Tryater met uiteenlopende uitingen zestig kaarsjes uitblaast. De voorstellingen Foekje (april-juni) en Anwar en de wolf (jeugd, februari-maart en nog eens in december) vallen sowieso binnen het pioniersproject. Na de pilot ontwikkelt het gezelschap zich verder richting een toegankelijke toekomst.