Geen stress tijdens het kerstdiner? Kies gerechten die je van te voren kan voorbereiden

FRIESLAND - In 2023 deed HelloFresh, het bedrijf van de maaltijdboxen, onderzoek naar stress rondom de feestdagen. Uit hun onderzoek bleek dat een kleine meerderheid van de ondervraagden (52%) frustraties ondervindt tijdens het kerstdiner. Stress rondom het koken, het eten dat tegenvalt en niet uitkomende hoge verwachtingen worden genoemd als redenen waarom die frustraties. Toch blijven de meeste mensen kerst vieren. Hoe zorg je er nou voor dat je juist tijdens het kerstdiner zo ontspannen mogelijk blijft? We vroegen het Tjitze van der Dam, chefkok uit Jubbega.

“Een goede voorbereiding is het halve werk,” steekt Van Der Dam van wal. Als souschef of executive chef stond hij in de keuken bij onder andere Landgoed Lauswolt, Ron Blaauw Restaurant en Waldorf Astoria Amsterdam. Tegenwoordig werkt hij als private chef en komt hij bij mensen thuis om voor hen een smaakvol diner op tafel te zetten. Hij weet dus als de beste hoe je onder hoge druk heerlijk kan koken voor grote aantallen mensen. “Er zijn een aantal veelgemaakte fouten bij het kerstdiner, die eraan bijdragen dat de kok, de gastheer of -vrouw, maar ook de gasten, niet echt kunnen genieten. Men kiest bijvoorbeeld gerechten uit die erg moeilijk zijn of die ze nog nooit eerder gemaakt hebben.” Het wordt dan, volgens Van Der Dam ‘geklooi’ in de keuken: “Zeker als men ook nog niet de juiste voorbereidingen treft.”

Volgens de chef kan de enthousiaste thuiskok daar de meeste winst op behalen: “Ik zie dat veel items pas op het laatste moment worden gemaakt. De kok staat in de keuken en is dus weinig bij de gasten, alles moet snel, je maakt veel rommel en je hebt niet de tijd om het op te ruimen. Door die chaos mislukken dingen én voel je je gestresst.” Van Der Dam vindt het zonde, al die stress: “Want bijna alle gerechten kun je van tevoren al voorbereiden. Dan is het alleen maar een kwestie van even in de oven en het is klaar.” 

Supermarkt of specialist?

Volgens Van Der Dam kan je zeker 75% van het werk van tevoren al doen: “Voor het voorgerecht zou ik eigenlijk altijd kiezen voor een koud gerecht. Dat kan je in de ochtend of middag alvast voorbereiden.” Veel mensen vinden het echter wel belangrijk dat het eten zo vers mogelijk is. Dat snapt Van Der Dam, maar volgens hem doen die paar uurtjes niet af van de kwaliteit, zeker als je de juiste producten kiest: “Voor groente, vlees, vis en brood zou ik altijd naar de specialist gaan. In de supermarkt worden deze producten op grote schaal geproduceerd. Dat heeft invloed op de kwaliteit. Door te winkelen bij een specialist, zoals de slager, de bakker en de visboer, kun je je gerechten al naar een hoger niveau tillen.” Van Der Dam maakt zich bovendien hard voor het gebruik van lokale producten die in het seizoen zijn: “We hebben lokaal zoveel fantastische producten, zeker de moeite waard om dit te onderzoeken.” In zijn nieuwe kookboek ‘Spijs’ gaat hij verder in op hoe je dit het beste kan doen. 

Als je meerdere gangen wil maken, dan is een soepje een uitstekend idee om tussen je koude voorgerecht en het hoofdgerecht te serveren, denkt Van Der Dam: “Ook dat kan je weer eerder maken, een soep zelfs wel de dag van tevoren.” Voor het hoofdgerecht kun je eigenlijk best veel kanten op: “Als je denkt aan gerechten die je goed voor kan bereiden, dan denk je al snel aan een stoofgerecht of een ovenschotel. Ideaal, want je hoeft het alleen in de oven te schuiven. Toch zijn ook andere gerechten heel passend. Zelfs een biefstuk kan je in de middag al voorgaren en tijdens het diner alleen nog even opwarmen.” Bepaalde bijgerechten, zoals een saus of aardappelpuree, kun je ook al klaarzetten. 

Naar een hoger niveau

De meerderheid van de mensen is geen topkok, ook al doen ze heel erg hun best voor het kerstdiner. Wil je een gerecht naar een hoger niveau tillen dan kan je, naast het verwerken van kwaliteitsproducten van de specialist, nog iets anders doen. In zijn kookboek ‘Spijs’ gaf Van Der Dam al eerder tips: “Hierin beschrijf ik bijvoorbeeld dat een jus of saus al een heel groot verschil kan maken.” Ook een krokantje, zo vertelt de Friese chef, kan veel toevoegen aan het gerecht: “Ik vind dat een gerecht zonder krokantje niet echt af voelt. Het brengt altijd net even wat extra’s, maar kan wel klein zijn. Chips, een kroepoekje, wat gebakken uitjes, dat is al goed. Je kan het zo moeilijk maken als je wilt. Het zelf maken is superleuk, maar je kan het ook kopen.” Dat doet Van Der Dam ook zelf: “Ik gebruik bijvoorbeeld vaak zuurdesembrood. Gasten vragen of ik dat ook zelf maak, maar ik koop het bewust bij de bakker. Je kan het soms veel beter overlaten aan iemand die daar heel goed in is.” En ben je niet zo’n goede chef, dan kan je altijd nog hoge ogen gooien met de aankleding: “Een gedekte tafel, sfeervolle muziek en een lekker wijntje maken veel goed.”

Ruzie in de keuken

Wat ook vaak voorkomt, is geruzie of gekibbel in de keuken. Ook hiervoor kan een goede voorbereiding een oplossing bieden: “Als je alles hebt voorbereid, hoeft er ook niemand meer te komen ‘helpen’. Je hebt alles in de hand en kan ontspannen bij de gasten zitten.” Veel families of vrienden kiezen ervoor om ieder een gang voor hun rekening te nemen. Een goed idee, vindt Van Der Dam: “Dat brengt diversiteit in het diner, maar zorg er ook hier weer voor dat je zoveel mogelijk werk al van tevoren gedaan hebt.”

Kortom, een sfeervolle en ontspannen kerst is een kerst waar je voorbereidingen moet treffen. Sta je dit jaar dus wat eerder in de keuken? Dan zit jij waarschijnlijk ook tijdens het diner gezellig aan tafel met jouw dierbaren. Klinkt perfect, toch? 

Benieuwd naar het werk van Van Der Dam of zijn nieuwe kookboek ‘Spijs’? Ga dan naar
www.tjitzevanderdam.com.