De Sluisfabriek oogst haar eerste eigen honing:’Honingbijen zijn een katalysator voor de natuur’

DRACHTEN - Dit voorjaar verwelkomde De Sluisfabriek in Drachten duizenden nieuwe bewonertjes. Met de hulp van imker Sander Zoutman zijn er twee bijenkasten geplaatst en sindsdien vliegen de honingbijen af en aan met nectar en stuifmeel. Nu het najaar is, worden de eerste resultaten zichtbaar. Niet alleen kunnen honingliefhebbers voor het eerst de Sluishoning proeven, maar het werk van de bijen is ook al te zien in de omgeving.

Het idee om bijenkasten te plaatsen bij De Sluisfabriek komt van Trea Westra, de initiatiefnemer achter creatieve broedplaats in Drachten: “Bij alles wat ik doe, staat duurzaamheid centraal. Dat zit er al van jongs af aan in, ik kan mij bijvoorbeeld niet eens meer herinneren wanneer ik voor de laatste keer echt nieuwe kleding heb gekocht. We moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen dat het hier leefbaar is en blijft, vooral voor de nieuwe generaties.” Westra zit in de werkgroep Duurzaamheid en Biodiversiteit van Stichting Sociëteit Industrieterrein De Haven en ‘haar’ Sluisfabriek is volledig circulair: “We willen graag een voorbeeld zijn op het gebied van duurzaamheid. De afgelopen jaren hebben we daarom flink ons best gedaan om onze omgeving groener te maken, door het groen dat er al was goed te verzorgen en waar mogelijk nog meer bomen en bloemen te planten. Dat ging al heel mooi en toen kwamen de bijen op ons pad.”

Trea weet dat bijen een goede invloed hebben op de biodiversiteit van het gebied én dat de bij in Nederland het zwaar heeft: “Toen ontstond het idee om een aantal bijenkasten op het terrein te plaatsen, maar hoe pak je dat dan goed aan? Je kunt niet zomaar een bijenkast ergens neerzetten en dan maar hopen dat het goed gaat, er komt veel bij kijken.” Ze benadert Sander Zoutman, imker en oprichter van het bedrijf Bijen Bij De Zaak. Zijn bedrijf plaatst en onderhoudt bijenkasten bij bedrijven in heel Nederland die daarmee een steentje willen bijdragen aan de biodiversiteit in hun eigen omgeving.

“Zo’n dertien jaar geleden ben ik vanuit een interesse voor duurzaamheid bij bijen uitgekomen,” vertelt Sander over zijn start als imker. “Ik werkte bij een grote meubelzaak en daar werd ik niet gelukkig van. Ik wilde graag imker worden, maar als je je boterham wilt verdienen met honing, dan heb je eigenlijk een grote productielocatie nodig met heel veel kasten. Dat is ook niet goed voor de natuur. Ik ben toen gaan nadenken of er een manier was om te doen wat mij gelukkig maakt - op een duurzame en verantwoorde manier honing produceren - waarmee ik ook mijn gezin kon onderhouden.” Die manier is er. Sander komt op het idee om een klein aantal bijenkasten te verhuren aan bedrijven die ook graag iets met duurzaamheid willen doen. Hij plaatst de kasten, zorgt ervoor dat de bijen gezond en gelukkig blijven en oogst de honing in de herfst: “Het is voor bedrijven een relatief makkelijke manier om veel impact te hebben op de biodiversiteit in hun eigen omgeving. Dat wordt heel erg gewaardeerd.”

Goed voor de natuur

Sander plaatste ook twee bijenkasten bij De Sluisfabriek: “Je vraagt je misschien gelijk wel af of dit wel zo’n geschikte plek is voor bijen. Een industrieterrein of haven staat natuurlijk niet bekend als een hele natuurlijke omgeving. Ik vind het juist heel passend, want juist hier kun je heel veel verschil maken.” Hij legt uit dat honingbijen tot wel drie kilometer vliegen om voedsel en water naar de kast te brengen: “Dan zit je toch al snel wel weer in de natuur, dus er is voedsel genoeg. Tegelijkertijd bestuiven ze óók de planten in de omgeving, waardoor die beter groeien. Ze worden groter, sterker en krijgen meer bloemen en vruchten.” De honingbijen verbeteren op die manier de biodiversiteit in de omgeving: “En daar hebben alle andere diertjes weer wat aan. Van de insecten die nu dus meer te eten hebben tot de ratten en vogels die de vruchten eten. Honingbijen zijn een echte katalysator voor de natuur.” De positieve invloed op de natuur is nu al zichtbaar, weet Trea: “We hebben dit najaar meer pompoenen geoogst dan ooit tevoren en ze zijn ook een stuk groter. En in onze tuin stond ook al jaren een boompje waarvan we niet echt wisten wat het was. Dit jaar groeiden er opeens pruimen aan! Zo bijzonder, die hadden we nooit eerder gezien. Dit jaar ontdekten we ze een beetje te laat, maar volgend jaar gaan we er zeker chutney van maken.”

Goed voor onze gezondheid

In het najaar is de eerste Sluishoning geoogst door Sander: “Honingbijen gebruiken honing als wintervoedsel, maar ze maken veel meer dan ze zelf op kunnen maken. Ik bereken hoeveel honing de bijen nodig hebben om de winter door te komen en de rest oogst ik.” De imker verwerkt de honing zelf: “Het is rauwe honing. Ik zeef het zodat er geen vuiligheid meer in zit, maar verder wordt het niet bewerkt. We verhitten het niet, want daardoor verliest honing alle waardevolle voedingsstoffen, zoals bepaalde mineralen en vitamines.”

Al eeuwenlang kennen mensen de helende kracht van honing. Inmiddels wordt die kracht ook steeds meer wetenschappelijk bewezen. Rauwe honing heeft een sterke antibacteriële werking, wordt ingezet voor een verbeterde wondgenezing, werkt beter dan hoestmedicatie tegen hoesten bij luchtweginfecties en heeft een gunstige invloed op de darmgezondheid. Bovendien zijn er beloftevolle studies die honing in verband brengen met het verbeteren van klachten bij hooikoorts, hormoonhuishouding en hersengezondheid. In de supermarkt is rauwe honing bijna niet meer te krijgen: “Dat is meer suikerwater dan honing en bovendien verhit. Je mist daardoor alle goede stofjes.”

Dit jaar zijn er bijna honderd potjes honing geoogst bij De Sluisfabriek, een mooie opbrengst, vindt ook Trea: “Ja, we zijn supertrots op ‘onze’ bijen. De honing is heerlijk, we gebruiken het zelf al vaak in onze keuken.” Regelmatig komen kinderen en tieners langs bij De Sluisfabriek: “We laten dan ook de bijenkasten zien en vertellen hoe de bijen de natuur verbeteren. Soms gaan we met jongeren koken met pure, biologische ingrediënten waarvan we een deel zelf hebben verbouwd. We willen graag laten zien hoe lekker gezond, duurzaam en verantwoord eten kan zijn en hoe belonend het is om je eigen producten te gebruiken. Die educatieve functie nemen we heel serieus.” Dat is ook de kracht van honing, vindt Sander: “Het brengt altijd een gesprek op gang. Op plekken waar een bijenkast staat, wil men goed voor ‘hun bijen’ zorgen. Ze gaan nadenken over het verbeteren van hun omgeving, leggen biodiverse parkjes aan, stoppen met maaien of passen hun eigen gedrag aan. Uiteindelijk heeft niet alleen de honingbij daar wat aan, maar de gehele natuur.”

Koop ook Sluishoning

Uiteraard kunnen liefhebbers zelf ook een potje honing aanschaffen, 100% gemaakt door de bijen van De Sluisfabriek. Ze zijn voor een tientje te koop bij De Sluisfabriek, je mag altijd even binnenwippen. Trea nodigt iedereen ook van harte uit om langs te komen bij de Open Sluis in het weekend van zaterdag 1 november en zondag 2 november: “Dan kun je ook je potje Sluishoning bemachtigen.”