Lastige vraag? Zo stel je hem

FRIESLAND - We vragen elkaar dagelijks van alles. Hoe het gaat. Of het druk is. Wat de plannen zijn voor het weekend. Maar sommige vragen stellen we liever niet. Omdat ze te persoonlijk voelen bijvoorbeeld, of omdat we bang zijn voor het antwoord. Toch zijn het juist die vragen die zorgen voor echte gesprekken. Alleen door te vragen, kom je erachter wat iemand werkelijk bezighoudt en hoe het écht met iemand gaat. Het ding is alleen, hoe stel je die moeilijke vraag? RondOm Vandaag zet een paar tips voor je op een rijtje. 

Er zijn verschillende soorten vragen die lastig zijn om te stellen. “Kunnen we het over mijn salaris hebben?” is er zo één. Het is confronterend, maar ook vooral praktisch. In dit artikel richten we ons niet op praktische vragen, maar op persoonlijke vragen die te maken hebben met iemands (mentale) gezondheid. 

Intentie

Voordat je een lastige vraag stelt, is het goed om bij jezelf na te gaan waarom je de vraag stelt. Is het nieuwsgierigheid? Ongeduld? Of oprechte betrokkenheid? Een vraag die voortkomt uit zorg klinkt anders dan een vraag die voortkomt uit frustratie. “Ik merk dat je anders reageert dan normaal. Klopt dat?” komt anders over dan “Wat is er nou weer met jou?”

Nodig uit

Een veilige manier om een moeilijk onderwerp te openen, is door een observatie te benoemen. Denk aan: “Ik zie dat je vaak overwerkt” of “Je lijkt wel wat stiller de laatste tijd.” Hiermee oordeel je niet, maar constateer je iets. Dat nodigt uit tot uitleg in plaats van verdediging.

Gesloten vragen zoals ‘Gaat het’, leveren vaak gesloten antwoorden op (‘Ja hoor’). Stel daarom liever open vragen. Vragen als ‘Wat houdt je bezig de laatste tijd?’ of ‘Waar loop je tegenaan?’ nodigen uit tot meer dan één woord, en hopelijk tot een heel gesprek. 

Stilte

Na een ingewikkelde vraag kan het stil worden. De kans is groot dat je de behoefte voelt om die stilte direct op te vullen, uit ongemak. De kunst is om die stilte niet te zien als afwijzing, maar als verwerking. Iemand twijfelt misschien of hij de vraag wel wil beantwoorden of zoekt nog naar de juiste woorden. Het is dan ook belangrijk om die stilte te accepteren.

Als iemand besluit om te antwoorden, kan er opnieuw een stilte vallen. Misschien is het antwoord niet wat je verwacht, of weet je niet goed hoe je hierop moet reageren. Soms hoeft dat ook niet. Jij hoeft geen oplossing te bieden, want vaak is dat niet per se waar iemand behoefte aan heeft. Waar iemand waarschijnlijk wél behoefte aan heeft, is erkenning. Het is dan ook genoeg om alleen naar iemand te luisteren. Wil je toch graag antwoorden? Zeg dan bijvoorbeeld: ‘Dat klinkt inderdaad zwaar’, of ‘Wat fijn dat je dit met me deelt’. 

Accepteer grenzen

Het kan zijn dat iemand er niet over wil praten, of dat er simpelweg niets aan de hand blijkt te zijn. In dat geval is het belangrijk om niet door te drammen, maar het antwoord te accepteren. Dat jij de moeilijke vraag hebt gesteld, betekent niet automatisch dat je ook recht hebt op een antwoord. Het betekent wél dat je laat weten dat je er bent als er toch iets is. Ook dat is waardevol.

Nog niet uitgepraat?

Ben je na dit gesprek toe aan een iets luchtiger - maar nog steeds een goed - gesprek? Op deze pagina vind je sinds 13 april het artikel ‘30 vragen voor een goed gesprek (met jezelf)’. Daarin staan vragen die je echt even stil laten staan bij wie jij bent, wat je belangrijk vindt en de wensen die je hebt. Je kunt ze bespreken met een vriend(in), een familielid of collega, maar je kunt ze natuurlijk ook voor jezelf beantwoorden.