‘Je moet je afvragen: zijn mijn eetgewoontes normaal?’

LEEUWARDEN – Bijna de helft van de Leeuwarders is te zwaar. Het past bij de ontwikkeling die we zowel in Nederland als in veel andere ontwikkelde landen zien, namelijk dat steeds meer mensen worstelen met hun gewicht. Overgewicht en obesitas hebben een grote impact op je gezondheid, waarschijnlijk groter dan je denkt. Het vergroot niet alleen de kans dat je diabetes of hart- en vaatziekten krijgt, maar ook het risico op bepaalde soorten kanker, vruchtbaarheidsproblemen en dementie neemt toe. Het is dus belangrijk dat mensen hulp kunnen krijgen als ze te zwaar zijn, bijvoorbeeld van diëtisten.

Alie Lourens en Wilma Bouwman van Dieetzorg Friesland zijn al tientallen jaren actief als diëtist en hebben de visie op de behandeling van overgewicht zien veranderen. Alie: “Vroeger was er sowieso minder aandacht voor, terwijl er toen ook al veel mensen te zwaar waren. Inmiddels weten we veel beter wat de gezondheidsrisico’s zijn van overgewicht.” Wilma beaamt dat: “De link tussen overgewicht en diabetes was er altijd wel, maar tegenwoordig vragen we ons af welk probleem eigenlijk niet wordt beïnvloed door ons gewicht. We weten nu bijvoorbeeld ook dat het risico op kanker toeneemt als je te zwaar bent.” Helaas onderschatten mensen vaak het effect van hun overgewicht, merken de diëtisten: “Mensen leggen de risico’s toch te vaak naast zich neer. Ze denken dat het bij hen wel meevalt, of dat het hebben van overgewicht gewoon bij hen hoort.”

Wat is gezond leven?

Dat steeds meer mensen te dik zijn, komt volgens Alie en Wilma onder andere doordat het aanbod van ongezond eten veel groter is geworden: “Kijk maar eens in de supermarkt. 80% van de producten die je daar kunt kopen is niet gezond. Daarnaast bewegen mensen minder. Ze doen vaker zittend werk, het huishouden kost minder energie en ook in onze vrije tijd zitten we vaker.” Te dik zijn is echter niet alleen een gebrek aan discipline om gezond te leven, vertelt Alie: “Het gaat ook om kennis. Niet iedereen weet precies hoe je gezond kunt eten en hoe je je levensstijl kunt veranderen.” Informeren is dan ook één van de belangrijkste taken van een diëtist: “Je voedingspatroon samen met een diëtist doornemen kan al heel veel waardevolle inzichten geven.” Volgens Wilma eten steeds minder mensen ‘gewoon’: “De bekende AVG (aardappels, vlees en groente) is minder populair. Er wordt vaker gekozen voor rijst- of pastagerechten, waarbij je vooral de grote portie groente mist.” Mensen zouden er goed aan doen om eens naar hun eigen eetgewoonten te kijken, vinden ze: “Wat vind jij normaal? Elke dag een extraatje, een dikke koek, frisdrank of chips, is dat gewoon? Of passen dat soort lekkernijen misschien beter op een speciaal moment?”

Ontwikkelingen

Op het gebied van behandeling is er veel veranderd door de jaren heen: “Dertig jaar geleden stond de Schijf van Vijf centraal. In de praktijk zagen we echter dat dat niet iedereen hielp met afvallen.” Alie en Wilma gingen daarom op zoek naar vernieuwende inzichten en kwamen op het spoor van insulineresistentie. Hierdoor reageert je lichaam minder goed op insuline en moet je alvleesklier daarom extra insuline aanmaken. Het heeft invloed op hoe goed je kunt afvallen. Daarom ontwikkelden de diëtisten hun eigen dieet, het 6x6-dieet: “De basis daarvan is dat je minder koolhydraten en suikers nuttigt. We hebben er veel goede resultaten mee geboekt, zeker bij mensen die op een andere manier maar niet konden afvallen.” Dan heb je natuurlijk ook de opkomst van afvalmedicatie zoals Ozempic: “Het lijkt een gemakkelijke oplossing, maar effecten op lange termijn zijn nog niet bekend. De meeste mensen beseffen zich ook niet dat ze dit waarschijnlijk levenslang moeten gebruiken. Deze middelen kunnen wel helpen om de eetlust te verminderen en gemakkelijker af te vallen, maar het moet niet komen in plaats van het aanleren van nieuwe, gezondere gewoontes. Ondanks al die ontwikkelingen verwachten Alie en Wilma niet dat overgewicht ooit uit het straatbeeld zal verdwijnen: “Maar als we de forse toename die verwacht wordt kunnen afremmen, dan is dat al heel goed.”