Harm Lezwijn uit Grou derde bij prestigieuze zweefvliegkampioenschap voor junioren

GROU - Slechts één keer mogen jonge zweefvliegtuigpiloten meedoen aan de Nationale Junioren Wedstrijd in Venlo. Tijdens het kampioenschap laten ze in verschillende wedstrijden zien wat ze al kunnen, maar minstens zo belangrijk is het leerproces. Ze worden gedurende de wedstrijddagen gecoacht door de beste piloten uit het land. Dit jaar deden maar liefst vier talentvolle leden mee van de Friese Aero Club, waaronder de 25-jarige Harm Lezwijn uit Grou. Hij eindigde op de derde plek.

Als jonge tiener wist Harm het al zeker: hij wilde piloot worden. Toen hij veertien werd, kreeg hij van zijn ouders een vlucht in een zweefvliegtuig cadeau: “Dat vond ik superleuk. Daarna kwam iemand van de Friese Aero Club een voorlichting geven bij ons op school. Ik ben toen op hem afgestapt om te vertellen dat ik graag lid zou willen worden.” Sinds 2017 oefent Harm bij de Leeuwarder zweefvliegclub: “Zweefvliegen is een mooie manier om bekend te raken met vliegen. Je ontwikkelt een goede basis en het is helemaal niet zo duur.”

Hij leert zweefvliegen in een tweezitter, een zweefvliegtuig waar twee mensen in passen: “Eerst oefen je samen met een instructeur. Je begint met simpele dingen, wat rechtdoor vliegen, wat bochtjes maken. Daarna laat de instructeur je de meer ingewikkelde manoeuvres zelf doen, zoals de start en de landing. Wanneer de instructeur het gevoel heeft dat je jezelf aardig redt, mag je je eerste solovlucht doen.” Een memorabel moment, blikt Harm terug: “Voor mij ging het best snel. Ik ben in maart begonnen en mocht in de zomer voor het eerst alleen. Dat is wel even spannend hoor. Als je een fout maakt, dan moet je het zelf oplossen. Hoe vaker ik solo vloog, hoe zelfverzekerder ik werd.” Volgens Harm is zweefvliegen een hele veilige sport: “Natuurlijk kan er wel wat misgaan, maar dat is heel zeldzaam. Ik heb wel eens gehoord dat zweefvliegen veiliger is dan skiën.”

Vorig jaar ontstond voor het eerst het idee om mee te doen aan de Nationale Junioren Wedstrijd in Venlo: “Voor de wedstrijd moet je je echter wel heel goed voorbereiden,” vertelt Harm. “Je moet een eigen auto hebben om het vliegtuig mee te nemen en een team samenstellen dat je tijdens de wedstrijd helpt. Vorig jaar waren we er nog nét niet klaar voor.” Dit jaar lukte het echter wel. Met drie andere jonge leden vertrok Harm in augustus richting Venlo voor een onvergetelijke ervaring.

Nationale Junioren Wedstrijd

De Nationale Junioren Wedstrijd in Venlo is uniek in zijn soort. Zweefvliegtuigpiloten mogen maar één keer meedoen, en dat komt omdat het niet alleen een competitie is, maar ook een snelkookpan voor ontwikkeling. Elke deelnemer wordt begeleid door een team van ervaren piloten die tips en trucs geven zodat de piloten tijdens de wedstrijden (en daarna) de beste keuzes kunnen maken. Zweefvliegen is namelijk niet zo eenvoudig als het lijkt: “Tijdens het vliegen moet je steeds opnieuw keuzes maken zodat je een opdracht zo goed mogelijk kan uitvoeren,” vertelt Harm. “Je glijdt namelijk niet enkel naar beneden, maar maakt gebruik van thermiek. Je bent constant bezig met wat er om je heen gebeurt. Wanneer kies je ervoor om door te vliegen, wanneer is het beter om wat conservatiever te zijn? Het zijn allemaal afwegingen die je moet maken in de lucht en waarbij je alleen kan vertrouwen op je eigen waarnemingen.” Tijdens de wedstrijden vlogen er regelmatig coaches mee: “We vliegen soms tientallen kilometers van het vliegveld. Op de grond kunnen ze dan niet meer zien in welke omstandigheden je vliegt. De coaches in de lucht kunnen je dan beter helpen, bijvoorbeeld als het even niet lukt om de juiste thermiek te vinden.”

Foto: Jin Femer Photography

Hoe werkt zweefvliegen eigenlijk?

Tijdens het zweefvliegen maakt Harm gebruik van thermiek: “De lucht wordt opgewarmd door de zon en stijgt als een soort onzichtbare luchtbel omhoog. Daar maken wij gebruik van, de stijgende lucht stuwt het vliegtuig omhoog.” Zo’n luchtbel herkent hij meestal aan de wolken: “Onder een cumuluswolk, zo’n stapelwolk, zit vaak goede thermiek. Hoe vaker je vliegt, hoe beter je kan inschatten waar de beste thermiek zit en hoe je van de ene naar de andere kan navigeren.”

Twee wedstrijdvormen

Tijdens het kampioenschap deden de deelnemers mee aan twee verschillende wedstrijdvormen. “Racing is het meest rechtdoorzee,” vindt Harm. “Eén voor één stijg je op en een kwartier nadat de laatste deelnemer is opgestegen gaat de startlijn open. Je mag vervolgens zelf kiezen wanneer je over de startlijn gaat, dan begint jouw wedstrijd. Je moet dus goed inschatten wanneer de weersomstandigheden voor jou het meest voordelig zijn, soms moet je gelijk beginnen en soms moet je wachten.” Eenmaal over de startlijn moeten deelnemers zo snel mogelijk een route vliegen langs (meestal) drie verschillende punten. De piloot die het snelst de route vliegt wint: “Tijdens de NJW vlogen er verschillende typen vliegtuigen mee, dit wordt wel opgevangen met een handicap.”

De andere wedstrijdvorm is AAT, Assigned Area Task, waarbij het meer gaat om de gemiddelde snelheid: “Een AAT is wat lastiger uit te leggen. Er zijn geen vaste keerpunten maar een sector waar de vlieger zelf kan kiezen hoe ver hij erin vliegt. Er geldt een minimum tijd, als je te vroeg terug bent wordt je afstand gedeeld door de minimale tijd. Het geeft wat meer tactische vrijheid maar daardoor zijn de keuzes ook belangrijker. Het doel is wederom om een zo hoog mogelijke gemiddelde snelheid te behalen.” Het is een lastige wedstrijd, ook voor de piloten: “Je bent constant aan het afwegen en het weer aan het analyseren; wanneer vlieg ik door en wanneer schakel ik terug.”

Uiteindelijk werd Harm derde. De andere leden van de FAC belandden op de vierde, vijfde en zesde plek. Van de elf deelnemers kwamen er vier uit Friesland: “Het was een echte Friese take-over,” lacht hij. “We hebben zelfs de friese vlag opgehangen.” De piloten werden tijdens de week ondersteund door instructeurs van de club en vrienden en familie: “Zij waren onmisbaar. Ze zorgden ervoor dat het vliegtuig in de ochtend klaar was voor gebruik, zodat wij ons konden focussen op het vluchtplan en de instructie, maakten het eten klaar en haalden ons op bij een buitenlanding. Zonder hun hulp was het niet gelukt.”

Toekomstdromen

Harm is trots op zijn derde plek en heeft inmiddels de smaak van het wedstrijdvliegen helemaal te pakken: “Ik ben competitief ingesteld, dus dit past zeker goed bij mij.” Daarnaast doet hij dit jaar weer een poging om geselecteerd te worden voor de vliegersopleiding van Defensie: “De ervaring die ik opdoe tijdens het zweefvliegen is zeker mooi meegenomen, maar de selectie is wel heel streng. Ik heb er in ieder geval alles aan gedaan om zoveel mogelijk kans te maken.”

‘Zonder de ondersteuning op de grond was het niet gelukt’