Tryater telt af naar spannende jubileumroute
CultuurFRIESLAND - Op zaterdag 13 september is bij Tryater in Leeuwarden de première van Twa minuten foar oanfang. Een avontuurlijke audioroute vol fysieke scènes die de bezoeker door heden en verleden slingeren, bij wijze van jubileumvoorstelling vanwege het zestigjarig bestaan van het Friese gezelschap. Rode draad is de acteercarrière van Joop Wittermans, die terugvoert tot de beginjaren van Tryater. Na data in eigen theatergebouw trekt Tryater langs alle Friese schouwburgen.
Letterlijke tocht door figuurlijk hoofd
Met een mix van amateurspelers, acteurs uit de groep Jong Tryater en een groot aantal figuranten die in verschillende gedaanten aantreden, indringend begeleid door een monoloog van Joop Wittermans zelf, is de tocht door de backstage van Tryater en de vijf Friese schouwburgen hét toonbeeld van wat de organisatie al sinds de oprichting in 1965 wil doen: verbinden. Jong en oud, professioneel en talentvol, theaterzaal en backstage: alles komt langs in Twa minuten foar oanfang, dat de bezoeker een letterlijke tocht door het figuurlijke hoofd van een steracteur met ervaring biedt.
Om elke hoek iets nieuws
Via de achteringang betreedt het publiek het gebouw, waarna het in groepen de stem van Wittermans langs onbekende plekken volgt in zijn hoop, angsten, twijfels en terugblikken op zijn carrière, als hij bijna op moet voor zijn laatste rol. Ondertussen duiken mensen, voorstellingen en beelden uit zes decennia Tryater op en kunnen bezoekers om elke hoek een nieuwe bocht in Wittermans’ gedachtewereld verwachten. Hoe de achttienjarige Joop aan zijn eerste rol begint, hoe ooit de voorstelling over Abe Lenstra iedereen versteld deed staan, hoe een stuk verpletterend slecht gerecenseerd werd en hoe acteurs tekeergingen in worstelvoorstelling Pak ‘m Stanzi; Wittermans leidt het publiek met zijn bekende stem, tijdens de reis door het pand op de koptelefoon te horen, door pieken en dalen. Naast personages uit de Tryater-geschiedenis duikt de acteur zelf in verschillende leeftijden en gedaanten op, wie weet ook in levenden lijve.
Een hele operatie
Via de website van Tryater en de schouwburgen zelf zijn kaarten verkrijgbaar voor de uitvoeringen in Leeuwarden, Heerenveen, Drachten, Franeker en Sneek. De dag is opgedeeld in timeslots, waarin steeds kleine groepen bezoekers om de beurt vertrekken op hun spannende tocht door het gebouw. Artistiek leider Tatiana Pratley: ‘It is oars as oars, en ek wol in útdaging foar it publyk. Likegoed is dat it foar ússels en de skouboargen. Ik fyn it fantastysk dat we om ús sechstichste jierdei hinne, noch altyd fernijende dingen dogge en dat elk dêr ek foar iepenstiet. It is in hiele operaasje, ek technysk, om dit foarinoar te krijen mar de repetysjes ferrinne prachtich en it wurdt oprjocht in yntrigearjend stik. Mei in regisseur as Sjoeke-Marije Wallendal, bekend van erfaringsteäter, kin dat ek net oars.’
Een seizoenlang zestig
Het zestigjarig bestaan van Tryater – in september 1965 werden de handtekeningen voor de oprichting gezet – wordt het hele theaterseizoen 2025-2026 gevierd. Op 5 september is via uitgeverij Afûk al het jubileumboek Tryater spilet verschenen, nu verkrijgbaar in de boekhandels. In december wordt het Tryater-gebouw rond de familievoorstelling Anwar en de wolf omgetoverd in een internationale en sprookjesachtige sfeer. In 2026 gaat het feest verder met uiteenlopende uitingen, om uit te monden in Swimbad, een grote locatievoorstelling in en rond het openluchtzwembad van Bakkefean.
