Column Joyce: Zolang je de schuld bij de ander blijft leggen, blijft geluk buiten bereik
Column“Het is zijn schuld.” In mijn praktijk hoor ik regelmatig verhalen van mensen die vastzitten in een overtuiging over wat een ander hen heeft aangedaan. De partner die tekortschoot. De vriendin die er niet was. Een familielid dat onvoldoende steun bood. Het voelbare verdriet en de boosheid zijn oprecht. Toch schuilt er in deze reactie een patroon dat zich blijft herhalen. Want zolang je de verantwoordelijkheid buiten jezelf legt blijf je gevangen in gevoelens van onvrede en machteloosheid en blijft geluk buiten bereik.
Een vrouw kwam bij me nadat haar relatie was beëindigd. Vanuit haar perspectief was de oorzaak helder: haar partner had gefaald. Hij had te weinig moeite gedaan, niet genoeg tijd en aandacht geïnvesteerd in hun verbinding. Toen ik haar voorzichtig uitnodigde om ook naar haar eigen aandeel te kijken, viel ze stil. Haar ex-partner had tegen haar gezegd dat zij geen liefde kon geven. Dat raakte haar diep en voelde als een aanval. Maar misschien was het ook een spiegel waar ze niet in durfde te kijken. En dus legde ze de verantwoordelijkheid bij hem.
Maar wat gebeurt er in het systeem wanneer we de schuld buiten onszelf leggen? Door te wijzen naar de ander plaatsen we onszelf onbewust in de rol van slachtoffer. Alsof de omstandigheden en het gedrag van de ander ons simpelweg overkomt. In die positie blijf je machteloos en lever je de invloed die je hebt in. Want zolang de ander moet veranderen opdat jij je beter kunt voelen, blijf je afhankelijk van iets dat buiten je controle ligt. De remedie is simpel: volwassen worden. Op een andere manier dan je waarschijnlijk nu denkt.
Volwassen worden betekent verantwoordelijkheid nemen voor je eigen emotionele staat. Daarmee zeg ik niet dat je boosheid, verdriet of teleurstelling onterecht is. Integendeel, deze gevoelens zijn van jou en verdienen erkenning. Maar het blijven jouw gevoelens. En vaker dan niet hebben de emoties die in het hier en nu worden geraakt weinig te maken met de huidige situatie. Ze zijn verbonden met oude pijn en patronen die zich blijven herhalen, totdat jij ze durft aan te kijken.
Het gedrag van de ander raakt die oude pijn, maar veroorzaakt deze niet. Dat onderscheid is essentieel. Want zolang je blijft wijzen naar de ander, ontloop je wat er van binnen werkelijk gezien wil worden. Die afstand voelt veilig, want het zorgt ervoor dat we niet hoeven onderzoeken waarom juist deze situaties zo diep roeken.
Jezelf emotioneel kunnen dragen is geen vaardigheid die iedereen van huis uit heeft meegekregen. Sterker nog, veel mensen hebben nooit geleerd hoe ze met hun gevoelens om kunnen gaan zonder zichzelf of de ander te verliezen. Het is dan ook niet vreemd dat deze patronen zich blijven herhalen. Maar ze blijven terugkomen, totdat jij bereid bent om eerlijk in de spiegel te kijken. Om je perspectief te verruimen en te groeien.
De uitdaging zit hem in deze uitnodiging: onderzoek wat je eigen aandeel is. Waar ligt jouw verantwoordelijkheid? Welke emoties zijn van jou, los van het gedrag van de ander? Welk gedrag blijf je herhalen? Dit onderzoeken vraagt moed en eerlijkheid. Het vraagt de bereidheid om uit de weerstand te stappen en het ongemak te dragen. Maar juist daar ontstaat er ruimte. De ruimte om machteloosheid achter je te laten en echte vrijheid te ervaren.
Joyce Scheeper is systemisch therapeut en meditatie trainer en begeleidt mensen naar een leven met meer vrijheid. Meer weten over wat systemisch werk voor je kan betekenen? Bezoek www.joycescheeper.nl voor meer informatie
