Groene vingers voor iedereen: Tuinder Tobias Maren geeft tips voor beginnende tuiniers
NatuurFRIESLAND - Het voorjaar staat voor de deur: de zon laat zich weer vaker zien, vogeltjes beginnen de dag met hun lied en voorzichtig steken de eerste jonge plantjes hun groene kopjes boven de aarde uit. De tuinier krijgt weer lentekriebels, het tuinseizoen gaat weer beginnen. In een openhartig gesprek deelt tuinder Tobias Maren van Dooren, onder andere werkzaam bij Sociale Voedseltuinen Leeuwarden en Smallingerland, tips voor iedereen die dit seizoen zelf de schep in de grond wil zetten en vertelt over de simpele magie van het zien groeien: “Je stopt een zaadje in de grond en het groeit, en vervolgens mag je jezelf op de schouders kloppen en zeggen: kijk, dat heb ik gedaan.”
Het was nooit de bedoeling om tuinier te worden, vertelt Tobias Maren, maar toch kwam het op diens* pad: “De vrouw met wie ik een relatie had, tuinde zelf en had zich verdiept in permacultuur. Daar wist ik nog niets van af, ik ken alleen maar permafrost. Zij leerde mij wat permacultuur betekent, over hoe je als tuinder een minder aanwezige rol inneemt.” Tobias Maren vertelt hoe er bij permacultuur gekeken wordt naar de omgeving: “Je kijkt wat daar van nature groeit. Welke plantjes vinden het hier fijn en hoe komt dat? Wat vertelt mij dat over de bodem en hoe kan ik hier een rol in spelen? Je werkt meer samen met de natuur en tuiniert niet alleen voor jezelf, maar ook voor de bodem, de diertjes en je omgeving.”
Het werken in de tuin bevalt hen goed: “Ik merkte dat de hele dag buiten zijn, lieve mensen om je heen hebben en hard werken, in combinatie met het zien groeien van iets dat ooit een klein zaadje was, heel goed was voor mij. Nadat ik op reis was geweest heb ik in heel Nederland vrijwilligerswerk gedaan in verschillende tuinen. Daar leerde ik ontzettend veel. De wereld van moestuinieren is een fijne plek waar je veel nieuwe mensen ontmoet. Zo kwam er uiteindelijk een betaalde functie op mijn pad bij Stichting Sociaal en Vitaal, die een sociale voedseltuin runt in Nieuwehorne.” Tobias Maren werkt daar slechts een paar maanden voor die wordt gevraagd om zo’n zelfde project op te starten in Drachten en Leeuwarden: “Eigenlijk ben ik dus per ongeluk tuinder geworden. In Drachten hebben we er al een seizoen opzitten. Onze oogst delen we met de Voedselbank. In Leeuwarden hebben we net het startsein gekregen. Ik hoop deze week nog het eerste compost daar te kunnen storten, zodat we ook daar los kunnen.”
Drie vragen voor je planten
Volgens de sociale tuinder kan iedereen die dat wil beginnen met het verbouwen van hun eigen groente en fruit: “Je hebt niet zoveel nodig - zon, water en grond - en eigenlijk krijg je alles al van de natuur.” Beginnende tuinders doen er goed aan om eerst hun eigen grond goed te bestuderen, vertelt die: “Kijk eens goed hoe je grond ervoor staat. Waar komt de zon, waar waait het hard, hoe zit het met de afwatering, hoe gaat het met de bodem?” Als tuinier moet je in de eerste plaats heel nieuwsgierig zijn, vindt Tobias Maren, en dus moet je je planten vragen stellen: “De eerste vraag is: Wie ben je? Onderzoek welke plant daar groeit en waarom die nou juist daar groeit. Dat vertelt je veel over de bodem. De volgende vraag is: Hoe gaat het met je? Kijk of de plant gezond is of dat het wat meer ondersteuning kan gebruiken. De laatste vraag is: Wat kan ik voor je doen? Een plant die wat slap hangt heeft misschien wat water nodig en een plant die last heeft van ziektes heeft misschien een ander plekje nodig waar het gezonder kan groeien.”
Praktische tips
Sta je te springen om te starten in de tuin, dan heeft Tobias Maren alvast een paar tips: “Zorg voor een gezonde bodem. Ik zelf was in het begin heel zuinig met compost, terwijl je hiermee de kwaliteit van de bodem echt een boost geeft. Compost verbetert de bodemstructuur, brengt organisch materiaal aan en zorgt voor een langzame, stabiele afgifte van voedingsstoffen. Kijk dus alvast wat jouw bodem nodig heeft om gezond te worden.” Een paar gewassen zijn goed om mee te beginnen, denkt die: “Courgette gaat eigenlijk altijd goed en heeft een mooie opbrengst. Op het balkon heb je veel verschillende klimaatjes. Op de zonnige plekken plant je gewassen die van nature voorkomen op warme plekken. Laat op een warme muur dus tomaat of komkommer klimmen, met daaronder wat plantjes sla of basilicum. Op koudere plekken plant je dan juist gewassen die goed tegen kou en vocht kunnen, zoals andijvie.”
Begin gewoon!
Volgens Tobias Maren is het beginnen in de tuin een echt experiment waarin je je eigen weg mag vinden: “Probeer het gewoon! Zorg goed voor je grond, koop online biologische zaadjes of plantjes en begin maar.” Die benadrukt dat je vooral die open, nieuwsgierige instelling moet hebben. Theoretische kennis kan behulpzaam zijn om erachter te komen wat jouw gewassen nodig hebben. Het internet is altijd beschikbaar en bij de sociale voedseltuinen gebruiken ze regelmatig het Handboek ecologisch tuinieren van Velt: “Het is ook altijd een goed idee om in de praktijk kennis op te doen. Ga bijvoorbeeld een seizoen lang een paar dagen per week helpen in een tuin. Luister naar de ervaringen van de mensen die daar werken en stel vragen over wat ze doen en waarom ze dat doen. Ik heb zelf ook geen opleiding gevolgd, maar heb het vak geleerd van anderen.” Die erkent echter ook dat juist het gevoel van zelf ontdekkingen doen in jouw eigen tuin een bijzonder onderdeel is: “Juist zelf het wiel uitvinden kan heel belonend zijn. Geniet van het proces en neem de tijd om af en toe lekker in jouw tuin te liggen om te kijken naar de wolkjes die voorbij komen.”
*Tobias Maren is non-binair. Dat betekent dat die zich niet identificeert als man of vrouw. Daarom gebruikt hen de voornaamwoorden die/diens en hen/hun.
Sociale voedseltuinen
Tobias Maren is als tuinder betrokken bij Sociale Voedseltuinen Leeuwarden en Sociale Voedseltuinen Smallingerland. Deze stichtingen zetten zich in voor de gezondheid van mensen die leven onder de armoedegrens. De onbespoten groenten, fruit en kruiden die hier worden verbouwd, worden kosteloos beschikbaar gesteld voor deze mensen. Dit wordt gedaan in samenwerking met de lokale voedselbanken. In de toekomst is het misschien mogelijk dat men zelf naar de tuin komt om hier hun eigen eten gratis te oogsten. Een sociale voedseltuin heeft daarnaast een belangrijke maatschappelijke rol. Ze stimuleren sociale participatie, voedseleducatie en faciliteren een ontmoetingsplek voor een doelgroep die veel te maken heeft met eenzaamheid en onbegrip.
De voedseltuinen in Leeuwarden en Drachten zijn gestart vanuit Stichting Sociaal en Vitaal, die ook in Nieuwehorne een sociale voedseltuin hebben. Inmiddels zijn de voedseltuinen een eigen stichting en zijn ze aangesloten bij Stichting Sociale Voedseltuinen Nederland. Dit is een organisatie die overal in Nederland proactieve en maatschappelijk betrokken tuinders ondersteunt in het opstarten van hun eigen sociale voedseltuin. Ga voor meer informatie naar www.socialevoedseltuinen.nl.
Tobias Maren laat weten dat ze in de sociale voedseltuinen in Leeuwarden, Nieuwehorne en Drachten altijd op zoek zijn naar enthousiaste vrijwilligers die blij worden van werken in de tuin. Mail voor een vrijwilligersfunctie in Leeuwarden naar info@svlwd.nl.. Wil je in Drachten, Nieuwehorne of in een andere sociale voedseltuin aan de slag? Vul dan het contactformulier in op de website www.socialevoedseltuinen.nl in om je interesse kenbaar te maken.
