Feanster Erfgoed viert 475-jarig bestaan Heerenveen met feestelijke activiteiten voor jong en oud

HEERENVEEN - 475 jaar geleden was Heerenveen niks meer dan landschap. Veenlandschap, om precies te zijn. Dat veranderde toen de heren Van Dekema, Van Cuyck en Foeyts grond in dat veenlandschap kochten, om veenontginning en landbouw mogelijk te maken. Op 24 juli 1551 ondertekenden deze drie ‘Heeren van het Veen’ de oprichtingsakte van de Schoterlandse Veencompagnie. Die dag wordt tegenwoordig gezien als de geboortedag van Heerenveen en dat mag best gevierd worden, vinden ze bij Feanster Erfgoed. Op 24 juli 2026 organiseert dit samenwerkingsinitiatief daarom allerlei feestelijke activiteiten in het dorp, geschikt voor jong en oud.

Feanster Erfgoed is een samenwerking tussen Stichting Historie Heerenveen, Museum Heerenveen, Bibliotheek Heerenveen en Dokumintaasjesintrum Jobbegea - Skuorregea - Hoarnstersweach. Samen bundelen zij kennis, enthousiasme en activiteiten om verhalen uit de regio te verzamelen, te delen en beleefbaar te maken voor jong en oud. Het initiatief ontstond een jaar geleden, als vervolg op het Historisch Informatiepunt Heerenveen (HiP). “Het informatiepunt was opgericht in de niet-digitale tijd,” begint Klaas Peereboom, bestuurslid van Historie Heerenveen. “Maar tijden veranderen en het verwaterde. Met zicht op het 475-jarig bestaan van Heerenveen besloten we het nieuw leven in te blazen en deze samenwerking aan te gaan.” 

Die samenwerking bevalt goed. “Je beschikt samen over meer kennis en bent goed op de hoogte van elkaars plannen, waardoor verschillende activiteiten nooit meer op dezelfde dag en tijd vallen. Zo kun je voor evenementen een mooi programma samenstellen, met voor ieder wat wils,” zegt Hans Schouten, voorzitter van Historie Heerenveen. De bedoeling is dat nog meer partijen zich in de toekomst aansluiten bij Feanster Erfgoed. Marco van der Werf, directeur van Museum Heerenveen, legt uit: “We willen niet alleen dat het verhaal van de plaats Heerenveen verteld wordt, maar ook de verhalen van het omliggende gebied. Partijen uit gemeente Heerenveen die hier belang bij hebben, zijn dan ook meer dan welkom om contact op te nemen.” 

Het Helomahuis (nu Museum Heerenveen), tekening van Jacobus Stellingwerff uit 1721 (collectie Fries Museum)

Hier is dat feestje!

Hoewel 475 jaar geen rond getal is, is het wél een lustrum. En lustrums worden gevierd. De afgelopen decennia gebeurde dat in Heerenveen echter niet. ‘Er is wel aandacht besteed aan het 400-jarig bestaan, maar in welke vorm weten we niet precies. We kregen nu ook wel de vraag waarom we 475 jaar willen vieren, want is dat niet een beetje een gek getal? Wij vinden van niet. Er zijn genoeg steden die dat doen en daarnaast kun je ook gewoon een aanleiding vinden om een feestje te vieren. Dat doet de jeugd toch ook? Waar is dat feestje? Nou, hier is dat feestje,” lacht Schouten. 

Van der Werf ziet het jubileum ook als een kans om Heerenveen in het zonnetje te zetten. “Dat gebeurt al best vaak, maar vaak op het gebied van sport. Wij proberen ons niet alleen op sport te richten, maar ook op cultuur. Veel mensen zijn niet per se trots op het feit dat ze in Heerenveen wonen, terwijl dat best wel mag. Maar dan moet je ook weten wáár je trots op mag zijn. We willen mensen laten zien wat voor bijzondere geschiedenis Heerenveen heeft en hoe gaaf het eigenlijk is om hier te wonen.” 

Volgens de leden van Feanster Erfgoed is die geschiedenis zo bijzonder omdat er honderden jaren geleden nog niks was. “Toen de compagnie werd opgericht, gebeurde er opeens van alles. Veen werd afgegraven, vaargeulen werden gegraven, boten werden gebouwd. Zo ontstond er steeds meer werkgelegenheid, bewoning en langzamerhand een dorpsgemeenschap,” vertelt Peereboom. Van der Werf vult aan: “Mensen in dit gebied hebben altijd heel erg hard gewerkt. Die ondernemende geest is er nog steeds. Ik denk dat het goed is om je bewust te zijn van waar dat vandaan komt en om af en toe stil te staan bij het feit dat waar we nu zijn, niet vanzelfsprekend is.”

Uitgebreid programma

Op vrijdag 24 juli 2026, precies 475 jaar na de geboorte van Heerenveen, komt de geschiedenis tot leven met een uitgebreid jubileumprogramma. De dag begint om 10:00 uur bij Crackstate, waar Van der Werf en wethouder Ojanne Chang een officiële openingsspeech geven. Speciaal voor de gelegenheid bakt Bakker Lenes een lange cake in de vorm van een turf. “De cake staat symbool voor het veen dat weg is gehaald. Bezoekers mogen natuurlijk allemaal van de cake genieten en krijgen zo weer een stukje van het veen terug,” legt Schouten uit. Verder brengt de nieuwe rapgroep HeerenVan’Tveen die ochtend een uniek jubileumlied ten gehore en geeft historicus Meindert Schroor een lezing over het ontstaan van Heerenveen.

Voor het middagprogramma kunnen mensen kiezen uit een fietstocht langs de Schoterlandse Compagnonsvaart of een escapetour door het centrum. Deze escapetour is ontworpen door een leraar van het OSG Sevenwolden en focust op de Tweede Wereldoorlog. “Mensen kunnen een pakketje ophalen bij Museum Heerenveen, maar er is maar een beperkt aantal beschikbaar, dus op is op,” verduidelijkt Schouten. Ook kun je in het museum de overzichtstentoonstelling van de 475-jarige geschiedenis van Heerenveen bekijken, meevaren met een zeilpraam door de Heeresloot én oude voorwerpen laten taxeren of een maquette maken in de bibliotheek. De dag wordt feestelijk afgesloten op het terras van Grand Café ‘t Gerecht.  

Leuk en leerzaam

De leden van Feanster Erfgoed roepen inwoners op om op 24 juli de vlag uit te hangen en hopen die dag op een grote opkomst bij de activiteiten. “Voor ons is de dag geslaagd als mensen een leuke dag hebben gehad en ook nog iets hebben opgestoken. Heerenveen heeft veel historie, maar dat is niet altijd direct zichtbaar. We zien het als onze taak om mensen daarbij te begeleiden en hen bewust te maken van de allures van het dorp,” zegt Van der Werf. 

Wie er vanwege de zomervakantie niet bij kan zijn, hoeft niet te treuren. In oktober - de maand van de geschiedenis - organiseert Feanster Erfgoed namelijk opnieuw allerlei activiteiten voor een divers publiek. Op www.feanstererfgoed.nl vind je alle informatie over de activiteiten van de aankomende periode. Voor sommige activiteiten is aanmelden verplicht, dus wacht niet te lang!