Frans Douwe Slot: “Het stukje ‘jij’, dat willen mensen horen”
CultuurHEERENVEEN - Frans Douwe Slot uit Heerenveen kent de uitdagingen van een muzikale eigen ervaring. Door focale dystonie moest hij stoppen als pianist, maar dat maakte plek voor het docentschap: “Ik heb nu nooit het gevoel gehad dat ik uit de muziek moest stappen. Ik stond nog steeds vol in de muziek, alleen stond ik er niet zelf, maar mijn leerlingen.”
Frans Douwe groeit op in Stiens en komt al vroeg in aanraking met muziek. In zijn ouderlijk huis staat een piano die hem vanaf zijn derde aantrekt: “Toen is die trigger eigenlijk al ontstaan en ben ik elke dag een beetje meer gaan spelen. Op mijn zesde zeiden mijn ouders dat ik maar op les moest gaan. Vanaf toen had ik gelijk het idee dat ik eruit wilde halen wat erin zit. Op mijn elfde heb ik voor het eerst voorgespeeld op het conservatorium, in de hoop dat ik daar het voortraject in kon.” Dat lukt eerst niet, maar hij krijgt een tweede kans: “Ik ben toen een ander traject ingestroomd, waardoor ik mij goed kon voorbereiden op het conservatorium.”
‘Elke les moest beter zijn’
Dan gaat het snel. Op zijn zestiende begint hij op het conservatorium: “Ik kreeg nog een deel van de ‘Russische school’ mee. Heel veel spelen, heel veel studeren, echt als een maniak doorgaan, ik vond het fantastisch. Als het kon, zou ik het zo opnieuw doen.” Hij is ambitieus: “Ik wilde concertpianist worden, maar tegelijkertijd ontwikkelde ik mij ook als docent.” De groep mensen aan wie hij les geeft, groeit al vrij snel: “Ik was erg gedreven. Elke les die ik gaf, moest ik het beter doen als docent. Ik denk dat die instelling achteraf heel belangrijk is geweest voor mijn carrière.” Al snel vraagt het conservatorium hem een talent te begeleiden. Dat is het begin van zijn talentenklas.
Urenlang repertoire instuderen, presteren op concoursen, talentvolle pianisten ondersteunen in hun ontwikkeling en met docenten sparren over didactiek: Frans Douwe geniet van de combinatie. Hij timmert aan de weg om zijn droom om op het allerhoogste niveau te musiceren waar te maken. Door lichamelijke klachten wordt het echter steeds moeilijker om te spelen: “Destijds wist ik niet wat er aan de hand was, dus ga je met goede moed weer alles instuderen, in de hoop dat je de absolute top gaat halen. Maar het ging niet.” Hij stopt met spelen en gaat verder als docent: “Het was voor mij nooit het één of het ander. Door omstandigheden ontstond gewoon heel veel ruimte voor het lesgeven en dat compenseerde op een hele mooie manier het gemis van het podium.” Achteraf gezien was de talentenklas misschien wel zijn redding: “Als ik dat niet had, dan had ik mentaal absoluut een groot probleem gehad. Ik heb nu nooit het gevoel gehad dat ik uit de muziek moest stappen. Ik stond nog steeds vol in de muziek, alleen stond ik er niet zelf, maar mijn leerlingen.”
De talentenklas
De talentenklas van Frans Douwe bestaat uit jonge, talentvolle musici die hun potentie willen benutten: “Het zijn muzikanten van wie ik merk dat ze de intrinsieke drang hebben om het maximale uit zichzelf te halen.” Tijdens de lessen werken ze aan een brede muzikale basis, met onder meer solfège, intonatie en harmonieleer: “Je probeert ze heel open naar muziek te laten kijken, door heel veel kennis aan te bieden. Je wilt ze leren zoeken naar een plekje in de muziek waar ze zichzelf in kwijt kunnen. Uiteindelijk draait alles in de muziek daarom, het stukje ‘jij’, dat willen mensen horen.” Het is kwetsbaar voor een muzikant om zichzelf te laten zien in een bestaande compositie van grootheden als Bach, Mozart of Chopin. Daarom stimuleert Frans Douwe zijn talenten om zich open op te stellen: “Ik probeer altijd een veilige omgeving te creëren en wil ze écht goed leren kennen. Alleen zo kunnen ze het vertrouwen krijgen dat ze nodig hebben om zich te uiten in de muziek.”
De meeste leerlingen dromen van het conservatorium en doen daar veel voor. Ze staan elke week bij Frans Douwe op de stoep voor een les en oefenen thuis elke dag meerdere uren: “Ze zijn bereid om ontzettend veel aan de kant te zetten voor hun muzikale ontwikkeling, ze willen de juiste keuzes maken voor hun toekomst.” Met die mentaliteit is een vergelijking met een topsportopleiding snel gemaakt: “Alleen zien de meeste scholen dat niet zo, helaas. Voor topsporters liggen protocollen klaar; hun roosters worden aangepast, ze krijgen vrijstellingen, en dat is goed. Sport is ontzettend belangrijk voor kinderen, maar muziek ook!” Hij vindt het moeilijk om te zien dat een leerling, die elke dag vijf uur met muziek bezig is, het er allemaal maar naast moet doen: “Ik ben er nog niet zo zeker van dat de topsporter onze maatschappij meer vreugde kan bieden dan een topmuzikant. Ik denk dat heel veel mensen kunnen genieten van hele goede muziek. Stel je maar eens een leven voor zonder muziek. Ik denk dat we daar allemaal snel klaar mee zouden zijn.”
Een nieuw project
De lichamelijke klachten die Frans Douwe ervaarde als hij zelf speelde, blijken later focale dystonie te zijn. Hij gaat ervoor in therapie. De afgelopen jaren lukt het spelen steeds beter en hij besluit voor het eerst in lange tijd weer muziek op te nemen. De Zeeuwse componist Gerard von Brucken Fock komt op zijn pad: “Via een soort erfenis kreeg ik een paar boeken met zijn werk in handen en ik ontdekte dat zijn composities nog door vrijwel niemand waren opgenomen. Dat vond ik zo zonde, want zijn werk is simpelweg te goed om niet op het podium te brengen.” Bovendien voelt hij een persoonlijke klik met Von Brucken Focks levensverhaal: “Hij zette zich liever niet op de voorgrond en nu is hij ook nog in de vergetelheid geraakt. Ik vind dat hij beter verdient en ik vind dat zijn muziek voor iedereen bereikbaar moet zijn.” Zijn missie bleek ingewikkelder dan verwacht: “Er bleken nog wel honderd meer werken te zijn. Ik ben dus nog wel even bezig.”
Momenteel treedt Frans Douwe zelf niet op, zodat hij zich volledig kan focussen op het oefenen van het repertoire van onder andere Gerard von Brucken Fock. Zijn talentenklas kun je wel zien schitteren, onder andere op 29 maart in de Martinikerk in Sneek en op 12 april in het WTC Hotel in Leeuwarden.
