Column Melissa: Subsidies maken de kloof tussen arm en rijk groter

In deze krant hebben we het afgelopen jaar veel gehad over de ISDE, de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing. Dit is een subsidie voor woningeigenaren waarmee ze energiebesparende maatregelen (zoals isoleren of het aanschaffen van een warmtepomp) deels van kunnen financieren. Ik heb er geregeld artikelen over geschreven, ook in samenwerking met professionals uit de branche en was altijd van mening dat het goed is dat de overheid dit soort subsidies mogelijk maakt. Tot ik er wat beter over na ging denken...

De ISDE is, net zoals andere subsidies, een geldbedrag die je pas krijgt nadat je de maatregelen hebt laten uitvoeren. Je moet ze dus eerst uit eigen zak betalen. Voor sommige mensen is dat geen probleem en anderen moeten er eerst een tijdje voor sparen, maar dan lukt het hen ook. Na het verduurzamen van hun huis besparen ze op hun energierekening. Ze verbruiken veel minder gas of kunnen zelfs helemaal van het gas af. Precies wat de overheid wil dat we gaan doen in de toekomst. 

Er zijn echter in Nederland ook veel huishoudens die van loonstrookje naar loonstrookje leven. Uit onderzoek van Willis Tower Watson (gedaan voor de corona-pandemie) blijkt zelfs dat maar liefst één op de drie Nederlandse werknemers hun volledige loon uitgeven in een maand en dus geen geld overhouden om te sparen. Deze enorme groep Nederlanders kunnen dus nooit gebruik maken van de ISDE, zonder zich daarvoor in de schulden te werken. 

Het gevolg voor de toekomst is enorm. Nu probeert de overheid nog het verduurzamen van je woning te bemoedigen met de subsidie, maar het zal niet lang meer duren voordat een beleid van bemoedigen verandert in een beleid van ontmoedigen, bijvoorbeeld door gas meer te gaan belasten. Zul je net zien; de rijke Nederlanders hebben straks compleet gasloze woningen en een elektrische of hybride auto en de mensen die van loonstrookje naar loonstrookje leven betalen zich krom aan dure brandstoffen. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de mensen die in de vrije sector huren, waarvan hun huisbazen weigeren de woningen te verduurzamen en wie wel verantwoordelijk zijn voor het betalen van de energierekening.
Subsidies, zoals de ISDE, zijn hartstikke mooi, maar ik ben bang dat ze in de toekomst de kloof tussen arm en rijk nog groter maken. De kans om energie te besparen in je woning, of je het nou doet voor het milieu, je wooncomfort of je portemonnee, moet niet alleen zijn weggelegd voor de ‘happy few’ die dit (door te sparen) in eerste instantie zelf kunnen betalen.