Heerenveen wordt ‘Skjinner’ door enthousiaste inzet van vrijwilligers van Skjin Fryslân

HEERENVEEN - Zwerfafval is wereldwijd een groot probleem. Dat ze er in de gemeente Heerenveen ook last van hebben, is dan ook geen verrassing. Mirjam Torenbeek en Wiebe van der Hoek lieten het hier niet bij zitten en kwamen in actie. Samen zetten ze de Facebookgroep ‘Skjin Fryslân’ op. In deze Facebookgroep roepen ze inwoners op om in bepaalde gebieden in Heerenveen zwerfafval op te komen ruimen. Hoe is dit initiatief precies ontstaan? En wat is hun uiteindelijke doel?

Het initiatief Skjin Fryslân is ontstaan doordat Mirjam afgelopen najaar graag iets voor de gemeenschap wilde betekenen. Zij wist dat Wiebe al een langere tijd bezig was met afval opruimen en samen kwamen ze op het idee om met een groep zwerfafval op te ruimen. “Door dit idee te delen met mensen van mijn zwemgroep, heb je al gauw zo’n tien man die mee willen helpen,’’ vertelt Wiebe. De eerste keer dat de groep zwerfafval opruimde was in begin oktober 2024 in het recreatiegebied De Heide. Inmiddels is de groep gegroeid en wordt er ook in andere gebieden in Heerenveen opgeruimd, zoals in de wijk Skoatterwâld en in het centrum. “We werken samen met de gemeente Heerenveen. Van hen krijgen we ook materialen, zoals afvalgrijpers en afvalzakken,’’ zegt Wiebe. “De gemeente heeft graag dat we minimaal één keer per maand die gebieden schoonmaken. Daarom ruimen we elke tweede zaterdag van de maand afval op.”

Een opruimactie

Zaterdag 8 maart was er weer een ochtend om zwerfafval op te ruimen op De Heide. Jan René was er deze zaterdagochtend voor de tweede keer bij: “Ik woon zelf op De Heide. Ik dacht, het lijkt me ook weleens goed om even de handen uit de mouwen te steken.” Jan René benadrukt het belang van een schone omgeving. “Ik vind het fijn dat een omgeving een beetje schoon is, dat er niet al te veel troep ligt,” zegt hij. Ook Roelof is op deze zaterdag aanwezig. Hij behoort bij de zwemgroep en is vaak trouw aanwezig bij de opruimacties. Hij doet vooral mee, omdat hij vindt dat er mensen moeten zijn die beginnen met het opruimen van de rommel. “Anders blijf je maar met die rotzooi zitten en het geeft mij ook voldoening om iets goeds te kunnen doen,’’ licht hij toe.

Cilinders met lachgas

Wiebe weet dat er in deze tijd van het jaar minder zwerfafval is. “Op het nader gelegen parkeerterrein ligt er altijd wel wat zwerfafval, maar dat is te overzien. Als je goed gaat zoeken, vind je hier heel wel veel peuken, plastic en sinaasappelschillen. Soms vind je ook hele bijzondere dingen, zo vond ik laatst drie cilinders waar lachgas in heeft gezeten.” Het verschilt veel met de zomermaanden waarin veel mensen komen zwemmen en zonnen aan het Heidemeer. “Dan is er hier zeker veel zwerfafval. Je vindt dan bijvoorbeeld badkleding, handdoeken en doorgezakte strandstoelen,’’ zegt Wiebe. “Sommigen nemen nog de moeite om het bij de container neer te zetten. Sommigen hebben zoiets van, ik ben klaar met recreëren, ik laat mijn spullen gewoon staan. Dat vind ik echt wel heel bijzonder.” Desondanks vinden ze het meeste zwerfafval niet op De Heide: “Rond de supermarkten vinden wij het meeste afval. Tegenwoordig is er heel veel verpakt. Ze lopen bijvoorbeeld de supermarkt uit en halen hun broodjes uit een zakje, die zakjes waaien meestal al gelijk weg.” Wiebe vertelt dat er ook bij de McDonald’s veel zwerfafval is. “McDonald’s houdt het parkeerterrein heel netjes schoon, maar hun klanten nemen wel de tasjes en de spullen mee. In een straal van vijf kilometer rondom de McDonald’s vind je altijd hun spullen.”

Sociale verbinding

Tijdens de opruimbijeenkomsten worden Mirjam en Wiebe regelmatig aangesproken door geïnteresseerden die benieuwd zijn naar wat zij doen. “Dat is heel leuk. We hebben veel aanspraak, krijgen veel waardering en hebben leuke gesprekjes,” vertelt Mirjam. Ze geeft ook aan dat veel mensen die mee doen aan de opruimacties ook komen voor de sociale verbinding. “Het is echt verbindend en het is ook gezellig. Het voelt fijn om dit met elkaar te doen.” Mirjam stelt dat afval opruimen ook nog eens goed is voor je mentale gezondheid. “Stel dat je een beetje een sombere dag hebt, je hebt niks te doen of je voelt je niet fijn. Zomaar een rondje wandelen kan best lastig zijn. Een rondje even schoonmaken, dat is net zoiets als je hond uitlaten. Dan heb je wat om handen en voor je het weet ben je zo drie, vier, vijf kilometer aan het lopen.”

Meer samenwerking en groei

Het grootste doel van de opruimacties is volgens Wiebe vooral dat ze voorkomen dat het afval in het water terechtkomt. “Uiteindelijk staan onze Friese wateren en de Waddenzee in verbinding met elkaar. Als we kunnen voorkomen dat afval in het water terecht komt, dan komt het ook niet in de Waddenzee. We willen dat gebied natuurlijk vrijhouden van zwerfafval, dus hoe meer wij hier op kunnen ruimen, hoe beter.”

Mirjam en Wiebe willen ook graag meer mensen betrekken bij hun initiatief. “We hebben nog heel veel acties. We bedenken nieuwe dingen en we willen samenwerking opzoeken met andere vrijwilligers die ook zwerfafval opruimen. We hebben contact met SUP AWAY Heerenveen en die hebben dan weer een samenwerking met Grou. Zij gaan met een sup het water op en halen daar heel veel zwerfafval weg,’’ vertelt Wiebe. Mirjam vult aan dat ze ook graag een samenwerking willen aangaan met Skjin Wetter. “Dat is een grote Friese schoonmaakactie in oktober. Skjin Wetter wordt georganiseerd door de Friese Milieufederatie, waar we ook graag mee willen gaan samenwerken.’’

Het uiteindelijke streven van Mirjam en Wiebe is om over tien jaar Friesland zwerfafvalvrij te krijgen. “We beginnen hier in Heerenveen, maar we willen het als een olievlek verspreiden over heel Friesland,’’ zegt Mirjam. “Als mensen hier aan willen bijdragen zijn ze welkom, ze kunnen ze zich aanmelden via de Facebookgroep of Instagram van Skjin Fryslân.”

‘We beginnen hier in Heerenveen, maar we willen het als een olievlek verspreiden over heel Friesland’