‘ADHD hoort bij mij, maar het is slechts een klein gedeelte van wie ik ben’

DRACHTEN - ADHD komt hoogstwaarschijnlijk ongeveer evenveel voor bij vrouwen als bij mannen, maar het wordt op jonge leeftijd bij meisjes minder vaak vastgesteld. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Dat komt deels omdat de interne onrust die mensen met ADHD ervaren, zich bij veel meisjes anders uit. Ook bij Bo, woonachtig in Sneek en studerend in Drachten, is ADHD pas later, op haar veertiende, vastgesteld. Inmiddels is het onderdeel van wie zij is: “Het hoort gewoon bij mij.”

Toen Bo rond haar veertiende in therapie ging voor hulp met verwerken van dingen uit haar jeugd, werd daar vastgesteld dat ze ADHD heeft. Toen stond ze daar niet echt bij stil. “Ik wist niet wat het allemaal inhield en het leek me niet zo belangrijk want ik merkte het ook niet aan mezelf.” De ouders van Bo herkenden de ADHD diagnose meteen. “Ze zeiden dat ik van jongs af aan al hun oren van hun kop af praatte en soms niet nadacht over wat ik deed.” Voor hen was het vooral een bevestiging van wat ze al langere tijd zagen. 

Prikkels op school

Pas toen Bo in 2024 aan haar opleiding in Drachten begon, ontdekte ze steeds meer over wat ADHD voor haar betekende in haar dagelijkse bestaan. Ze kwam erachter dat de vele prikkels op school haar soms te veel werden, waardoor ze gefrustreerd en boos kon worden of zich juist helemaal af kon gaan sluiten van iedereen om haar heen. Ook had ze veel moeite met plannen en last van drukte in haar hoofd. 

Bo merkt haar ADHD sterk na een lange schooldag. De hele dag is ze omringd door enorm veel prikkels. Eerst in het OV, dan in de klas en tijdens de pauzes in de kantine. Wanneer ze thuiskomt is haar batterij leeg. “Dan ben ik gewoon helemaal op eigenlijk. Ik heb minimaal een uur voor mezelf nodig. Het liefst wil ik dan gewoon in mijn bed liggen.” 

Opdrachten maken

Bo merkt haar ADHD ook op momenten waarop ze juist heel enthousiast is. Als iets haar interesseert, kan ze volledig opgaan in het onderwerp. Ze wil er dan alles over weten, leest erover en zoekt alles wat ze kan vinden. Op school kan dat een voordeel zijn. Wanneer ze een opdracht echt leuk vindt, kan ze er al haar aandacht aan geven. 

Maar dat is niet alleen positief, soms kan Bo zo gefocust raken op één opdracht dat ze vergeet dat er nog andere dingen moeten gebeuren. Plannen is voor haar een van de lastige kanten van ADHD. Wanneer er meerdere opdrachten tegelijkertijd liggen, kan ze zich maar op één ding richten. “Ik ga daar dan met volle aandacht in, en dan vergeet ik alles daaromheen.” Daardoor kan het soms gebeuren dat Bo één opdracht super goed gemaakt heeft, maar drie andere opdrachten al met al niet gedaan zijn.

In uitstellen is Bo ook heel goed. Als een opdracht niet meteen af moet, stelt ze hem net zo lang uit tot het een probleem wordt. “Dat is niet omdat ik lui ben en het niet wil doen,” vertelt Bo “Ik heb dan gewoon al zoveel dingen waar ik ook nog aan moet denken. Ik kan dat niet tegelijkertijd doen.” Ook een lange uitleg tijdens een les vindt ze lastig. Als een docent uitgebreid vertelt hoe een opdracht moet worden gedaan, is haar aandacht heel snel ergens anders. Ze kan zich daar dan niet lange tijd op concentreren. 

Niet alles komt door ADHD

Bo vindt het soms vervelend dat mensen haar gedrag meteen aan haar ADHD koppelen. Wanneer ze druk is of opgetogen reageert, wordt er volgens haar al snel gezegd dat het daardoor komt: “Ik kan er soms wel even om lachen, maar ik kan het ook vervelend vinden.” Vooral opmerkingen over haar medicatie kunnen haar irriteren. “Heb je je pilletje wel genomen?” is een vraag die ze regelmatig krijgt als ze even wat drukker is dan normaal. 

Medicatie

Dat Bo medicatie gebruikt klopt. Die helpt haar om rustiger te worden in haar hoofd en beter met prikkels om te gaan. Zonder medicatie is haar hoofd volgens Bo veel drukker. Ze is sneller enthousiast, praat meer en is met van alles tegelijk bezig. Met medicatie ervaart ze meer rust in haar hoofd en dat vind ze heel fijn. 

Toch brengt de medicatie niet alleen positieve dingen met zich mee. Er zitten namelijk genoeg bijwerkingen aan de pilletjes. Zo heeft ze minder eetlust en kan ze slechter slapen, heeft ze soms een verhoogde hartslag en kan ze uit het niets heel erg gaan zweten. 

ADHD bij vrouwen

Op 14 oktober is het Wereld ADHD bij Vrouwen Dag, een initiatief om meer bewustzijn te creëren over de verschillen die mannen en vrouwen met ADHD ervaren. Meisjes worden bijvoorbeeld minder vaak gediagnosticeerd met ADHD dan jongens. In 2025 waren per duizend meisjes van vijf tot tien jaar, 10 bij de huisarts bekend met ADHD, in vergelijking met 22 jongens van dezelfde leeftijd. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Kijk je naar het aantal diagnoses op volwassen leeftijd, bijvoorbeeld in de leeftijdscategorie 30 tot 35 jaar, dan zie je dat dit verschil verdwijnt. Per duizend mensen van die leeftijd waren er 35 vrouwen bekend met ADHD en 34 mannen. Onderzoekers denken al langer dat ADHD waarschijnlijk evenveel voorkomt bij mannen als bij vrouwen, dat blijkt namelijk ook uit populatieonderzoeken. Toch wordt het dus in de jeugd minder vaak vastgesteld bij meisjes. 

Ook Bo merkt dat ADHD bij vrouwen vaak anders wordt bekeken. Bij jongens wordt druk of impulsief gedrag volgens haar sneller als iets abnormaals gezien. Een jongen die in de klas niet stilzit of heftig reageert, kan eerder worden gezien als iemand met mogelijk ADHD. Bij meisjes zijn dezelfde kenmerken minder opvallend. Veel praten, impulsief iets kopen of enthousiast zijn wordt volgens Bo bij vrouwen sneller gezien als normaal gedrag. “Het wordt gewoon een beetje genormaliseerd. Elke vrouw heeft en doet dat.” 

Daardoor kan het volgens Bo zijn dat ADHD bij meisjes en vrouwen eerder en makkelijker als ‘niks belangrijks’ aan de kant wordt geschoven. Een meisje kan jarenlang merken dat bepaalde dingen moeilijk zijn en dat ze met simpele dingen moeite heeft, zonder te weten waarom. Bo vindt dat jammer. “Je kan gewoon ergens doorheen gaan zonder dat je weet: waarom doe ik dit nou?” 

Dat Bo ADHD heeft is voor haar inmiddels geen raar idee meer. “Het hoort gewoon bij mij, het is een gedeelte van mij.”