Zet ‘m op in Friesland: nieuw schooljaar, nieuwe gewoonte

FRIESLAND - Het is steeds drukker op het fietspad, helemaal nu de scholen weer zijn begonnen. Onder de bijna 9.000 fietsslachtoffers jonger dan twaalf jaar, was hersenletsel geen uitzondering. Wat Henri Nijboer (44) uit Wijnjewoude betreft hoog tijd voor een nieuwe gewoonte: draag een fietshelm. 

Ouderwetse opoe, racefiets, e-bike, kinderfietsje – we delen dezelfde ruimte met steeds meer fietsen en het gaat er ook nog eens stukken sneller aan toe. In 2025 kwamen 80.900 fietsers op de Spoedeisende Hulp terecht, 8.900 van hen waren kinderen onder de twaalf. Een op de vijf fietsslachtoffers liep hersenletsel op. Een fietshelm kan een wereld van verschil maken bij een ongeval. Om het dragen daarvan te stimuleren is de campagne Zet ‘m Op in het leven geroepen. En met de start van het nieuwe schooljaar, is ook deze campagne weer zichtbaar in het straatbeeld en op TV.

Ongeluk is zo gebeurd

Henri Nijboer heeft een zoon van vier en een zoon van tien. De jongste had op de fiets altijd al een helm op, maar de oudste liet die van hem liever in de kast liggen. Henri: ‘Hij vindt het niet cool, die helm. Maar ja, het wordt steeds drukker op de weg en een ongeluk is zo gebeurd.’ Dat maakte Henri van dichtbij mee, een kennis viel niet lang geleden hard met de fiets. ‘Typisch zo’n situatie die iedereen had kunnen overkomen: sturen die in elkaar draaien door een miscommunicatie over de route en het evenwicht verloren. Ze kwam met haar hoofd op het beton terecht en heeft daar nu, maanden later, nog steeds last van. Dan komt het wel dichtbij. Zoiets simpels als een fietshelm had een groot verschil kunnen maken.’ Voor Henri de reden om het fietshelmgebruik in zijn eigen gezin weer eens een boost te geven. ‘Met kinderen denk je op zoveel momenten na over de veiligheid: gordel om in de auto, een zwemvest op de zeilboot, insmeren als je de zon in gaat. Waarom doen we dat op de fiets dan niet? Het testen van nieuwe fietshelmen was wat mij betreft de perfecte aanleiding.’

Gewoon opzetten

Voor Henri’s jongste is het dragen van een fietshelm de normaalste zaak van de wereld. ‘Hij vroeg zijn moeder en mij ook regelmatig waarom wij geen helm op hadden. Daar konden we eigenlijk geen goed antwoord op geven, dus het werd hoog tijd om ‘m op te zetten.’ Op de mountainbike en racefiets droeg Henri al wel een helm, maar anders niet. Tot nu – en dat went verrassend snel. ‘Vergeten kan eigenlijk niet, want de helmen hangen aan onze fietsen. Dus: even naar de winkel? Helm op. ’s Morgens naar school? Helm op.’ In Wijnjewoude kijkt in elk geval niemand op van mensen die een fietshelm dragen. ‘Het wordt steeds normaler in het straatbeeld. Eerst bij de ouderen en de jonge kinderen, maar tegenwoordig zie je ook steeds meer jongeren en volwassenen met een helm.’ Met zijn oudste zoon is er soms nog wel wat strijd over, ook nu hij een gloednieuwe fietshelm heeft. Henri: ‘Als hij alleen op pad gaat wil hij ‘m nog weleens “vergeten” op te zetten. Ook op de mountainbike, met zijn ritjes over al die achteraf paadjes hier in de buurt – helemaal niet veilig natuurlijk. Daar hebben we het pas weer over gehad. Het is zo makkelijk om een naar ongeluk te krijgen, maar ook zo makkelijk om ernstige gevolgen te voorkomen. Gewoon opzetten dus, die helm!’

Vast onderdeel van het fietsen

Nederlanders fietsen veel: meer dan een kwart van al onze verplaatsingen doen we per tweewieler. De fietshelm wordt daarbij steeds vaker onderdeel van het straatbeeld. Het dragen van een fietshelm vermindert het risico op dodelijk hoofdletsel bij een aanrijding of val met 71 procent en het risico op ernstig hoofdletsel met 60 procent. Henri: ‘Ik hoop dat de jongere generatie opgroeit met de gewoonte een fietshelm te dragen. Dat het voor hen een vast onderdeel van het fietsen wordt. Twintig jaar geleden zag je nog bijna niemand op de racefiets of mountainbike met een helm, nu word je raar aangekeken als je er geen draagt. De tijden kunnen echt veranderen – en op die manier kan een hoop leed worden voorkomen.’ De campagne Zet ‘m Op heeft als doel het fietshelmgebruik in Nederland te laten toenemen en zodoende het hoofd- en hersenletsel terug te dringen.

Een helm die goed past en prettig zit, wordt makkelijker onderdeel van de dagelijkse routine. Verschillende modellen uitproberen kan helpen om te ontdekken wat goed zit. Meer informatie over het kiezen, passen en goed afstellen van een fietshelm is te vinden op https://www.komveiligthuis.nl/fietshelm