Kerst en dementie: een fijn diner voor iedereen

FRIESLAND - Kerst is een tijd van warmte, gezelligheid en samenzijn, maar voor mensen met dementie kan deze periode ook overweldigend zijn. Hoe zorg je ervoor dat een geliefde met dementie ook een fijne tijd heeft tijdens het kerstdiner? RondOm Vandaag ging op bezoek bij Het Greidenhuis in Heerenveen, een kleinschalige woonzorglocatie voor mensen met Alzheimer en vasculaire dementie. We spraken met gespecialiseerd verzorgende psychogeriatrie Paula en activiteitenbegeleidster Jeanette, die vanuit hun ervaring waardevolle tips deelden om het diner voor iedereen ontspannen en plezierig te maken.

Hoewel veel bewoners van Het Greidenhuis met kerst thuis blijven, schuiven sommigen ook aan bij familie voor het kerstdiner. Jeanette legt uit dat dit vooral geldt voor bewoners die regelmatig uitstapjes maken, waardoor dit bezoekje niet leidt tot een verstoring van de routine. Toch merken zij en haar collega dat zo’n diner vermoeiend kan zijn. Om overprikkeling te voorkomen, is het belangrijk om voldoende rust te bieden. “Een rustige omgeving helpt, maar het is net zo belangrijk om zelf kalm te blijven,” benadrukt de activiteitenbegeleidster. “Mensen met dementie reageren heel puur. Als jij heftig reageert, krijg je dat meteen terug. Dat wil je voorkomen.”

Rust en herinneringen

Overprikkeling herken je volgens Paula aan veel beweging zoals heen en weer lopen, maar ook aan veranderingen in houding of gezichtsuitdrukking. Sommige mensen met dementie worden boos en uiten zich verbaal als ze overprikkeld zijn, terwijl anderen juist stil worden en zich terugtrekken. Als iemand afwezig lijkt, kun je diegene in sommige gevallen het beste even met rust laten, volgens de medewerkers van Het Greidenhuis. “Soms hoef je ook niks te doen. Dan is het genoeg om er gewoon te zijn,” aldus Paula. Haar collega beaamt dat: “We zijn heel geneigd om een gesprek aan te gaan, maar soms is rustig aanwezig zijn juist wat iemand nodig heeft.”

Wat eveneens kan helpen, is verhalen van vroeger ophalen of luisteren naar muziek. Recente gebeurtenissen vervagen bij mensen met alzheimer of vasculaire dementie snel, maar gebeurtenissen uit het verleden kunnen ze zich vaak nog wel herinneren. De dames raden daarom aan om een fotoboek erbij te pakken en te bespreken hoe je dierbare met dementie vroeger kerst vierde, of de lievelingsmuziek van diegene op te zetten.

Kerstdiner voor iedereen

Met kerst is een feestelijk diner vaak een hoogtepunt, maar voor mensen met dementie kan eten en drinken lastiger zijn. Hoewel het belangrijk is om te accepteren dat iemand minder eet en niks te forceren, zijn er toch manieren om ervoor te zorgen dat ook deze mensen genieten van het diner. Zo nodigt een mooi aangeklede tafel uit om te eten en helpt het vaak ook om mensen met dementie te betrekken bij het menu. “Stoofpeertjes doen het altijd goed,” lacht Paula, “maar misschien heeft iemand ook wel heel erg veel zin in boerenkool.” Jeanette vult aan: “Wanneer iemand met dementie tijdens het diner in een oude, vertrouwde omgeving aanschuift en kan genieten van een favoriet gerecht, ontstaat er een heel mooi en waardevol moment.”

Drukte doseren

Ook na het kerstdiner is het belangrijk om weer voldoende rust te creëren voor mensen met dementie. Omdat deze mensen door de verkorte dagen eerder onrustig kunnen worden en het risico lopen om dag en nacht door elkaar te halen, raden de dames van Het Greidenhuis aan om bewoners niet te laat weer naar huis te brengen. “December is een hele leuke tijd, maar ook heel druk,” stelt Jeanette. “Het is de kunst om de drukte te doseren voor mensen met dementie.”