Flam bij Firda: intieme klassenvoorstelling opent gesprekken tijdens Week van de Liefde

HEERENVEEN - Al jaren wordt op MBO scholen in Friesland de Week van de Liefde georganiseerd. Deze week loopt dit jaar van 10 tot en met 14 februari en is een manier voor scholen en docenten om bij te dragen aan de relationele en seksuele gezondheid van jongeren. Ook scholengemeenschap Firda is hier actief mee bezig. De komende tijd komt de voorstelling Flam van Tryater naar meerdere Firda locaties, met als doel om open gesprekken over intieme thema’s te stimuleren.

Flam is een klassenvoorstelling van het meertalige theatergezelschap Tryater. Het verhaal draait om Fien en Hidde, twee vrienden bij wie het misliep nadat ze het bed hebben gedeeld. In de voorstelling staan onderwerpen als liefde, vriendschap, verlangen en schaamte centraal. Regisseuse Eva Meijering bedacht het stuk drie jaar geleden na gesprekken met middelbare scholieren. Daaruit bleek dat de seksuele voorlichting op school vooral de biologische kant belicht. “Er werd weinig aandacht besteed aan hoe je bijvoorbeeld je grenzen kunt aangeven,” vertelt Luna van Drunen. Luna is actrice en theaterdocent, maar treedt bij Flam op als gespreksleider. Na de voorstelling gaat zij met de leerlingen in gesprek over de thema’s die zojuist aan bod zijn gekomen. 

Tolerantie in de klas

Flam wordt in een intieme setting gespeeld. Niet op een podium met theatrale lichten, maar gewoon in het klaslokaal. De voorstelling komt naar Firda Heerenveen in de Week van de Liefde, die het mbo-college voor het vierde jaar op rij organiseert. Docenten Edith Delhaas en Eric Bokma hebben hun klas hiervoor aangemeld. Beiden zijn docent bij Pitstop, een ondersteunend programma dat vastgelopen studenten in zes tot acht weken helpt met persoonlijke leerdoelen. De reden voor hun bezoek heeft te maken met tolerantie, of eigenlijk het gebrek daaraan. Eric merkt namelijk hoe social media polarisatie in de hand werkt, ook op school. “We hadden hier eens een regenboogvlag die meteen negatief werd bestempeld als ‘homovlag’,” zegt hij. “Jongeren krijgen online veel informatie, maar niet alles klopt. Als invloedrijke figuren zoals Trump verkondigen dat er alleen ‘male’ en ‘female’ bestaat, blijven mensen in hun bubbel. Dat vind ik wel zorgelijk.”

Foto: Mariska de Groot

Omgaan met ongemak

Hij en Edith vinden het belangrijk om hun studenten uit hun comfortzone te halen. Ze begrijpen dat Flam soms ongemakkelijk kan zijn, maar juist daarom stimuleren ze open gesprekken. “Je gaat nog wel meer ongemak tegenkomen in je leven,” lacht Edith, “dus we gaan het niet uit de weg.” Wel vinden ze het belangrijk om hun studenten uit te dagen binnen de veiligheid van hun eigen groep. Ook Luna vindt dit essentieel. “Als leerlingen elkaar niet kennen, is het moeilijker om je open te stellen,” legt ze uit. Hoewel de samenstelling van de groep bij Pitstop steeds verandert vanwege studenten die in- en uitstromen, merken Edith en Eric dat ze zich toch snel op hun gemak voelen. “Ze zitten hier allemaal met hetzelfde doel, dat schept een band,” zegt Eric.

De reacties van scholieren op Flam lopen nogal uiteen, weet Luna. Sommige veertienjarigen roepen enthousiast ‘consent is sexy,’ terwijl anderen ineengedoken op hun stoel zitten of juist verbaal laten merken hoe ongemakkelijk ze zich voelen. Als het ongemak ervan afstraalt, benoemt de gespreksleider dat altijd direct. “Ik wil laten zien dat ze niet de enige zijn die daar op hun stoel door de grond zakken en herkenning creëren,” zegt ze. Wat ook helpt, is dat zij en de acteurs de onderwerpen bespreken als de normaalste zaak van de wereld. “Door de juiste toon te zetten valt er vaak heel veel ongemak weg en kunnen we best wel veel bespreken met jongeren,” aldus Luna. Zij en de Pitstop-coaches hebben meerdere voorstellingen meegemaakt, maar de persoonlijke verhalen die jongeren durven te delen, blijven hen verbazen.

Reflectie en regie

Wat er gebeurt na de voorstelling en het gesprek is voor Luna vaak nog de vraag. Daarover zegt ze: “De ene keer verloopt zo’n gesprek heel soepel en heb je echt het gevoel van wauw, wat fijn dat deze jongeren dit met elkaar kunnen bespreken. De andere keer vraag je je af hoe het gaat aflopen als wij weer weg zijn.” De Pitstop coaches weten daar echter wel raad mee. Hun idee is om na afloop nog terug te komen op de voorstelling, door de studenten bijvoorbeeld een presentatie of moodboard te laten maken. “Wat we mee willen geven, onder andere door deze voorstelling, is dat jongeren zelf de regie hebben. We willen dat ze inzicht krijgen in wat ze aan het doen zijn, waarom ze dit doen en wat hun rol is. Als je die reflectie op gang krijgt, kunnen er mooie dingen ontstaan,” zegt Edith.

‘Als je reflectie op gang krijgt, kunnen er mooie dingen ontstaan’