Zonnestroom binnenkort niets waard? Onzin, maar wel grote zorgen bij sportverenigingen

DRACHTEN - Vanaf 2027 vervalt de salderingsregeling voor zonnepanelen. Het terugleveren van stroom, opgewekt door eigen zonnepanelen, wordt dan een stuk minder voordelig. Hierdoor is de verwachting dat de energierekeningen van veel paneeleigenaren omhoog gaan. Veel mensen maken zich zorgen en ook bij sportverenigingen, die de afgelopen jaren juist veel hebben geïnvesteerd in duurzaamheid en vaak veel zonnepanelen hebben geplaatst, is men bezorgd. Heel begrijpelijk, vindt Robert den Ouden, algemeen bestuurder bij Sportstroom: “Voor verenigingen is de impact enorm. Consumenten kunnen immers hun verbruik veranderen door energie te gebruiken op momenten dat ze het daadwerkelijk opwekken. Sportverenigingen zijn veel minder flexibel.”

Om het opwekken van zonne-energie aantrekkelijker te maken, bestaat sinds 2004 de salderingsregeling. Als zonnepanelen meer stroom opwekken dan dat er verbruikt wordt op dat moment, dan lever je het overschot terug aan het elektriciteitsnet. Deze teruggeleverde stroom mag je nu nog wegstrepen tegen de stroom die je op een ander moment (als de zon niet schijnt) van het net afneemt. Dit is de salderingsregeling. Er is altijd sprake geweest van het afschaffen van de salderingsregeling. De afspraak daarover was dat dit vanaf 2025 gefaseerd (in delen) zou worden afgeschaft. In het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet van 2024 is echter bepaald dat de salderingsregeling in 2027 in één keer afgeschaft wordt. De reden hiervoor is dat zonnepanelen betaalbaarder zijn geworden en de opgewekte stroom een probleem oplevert voor het elektriciteitsnet (het wordt overbelast). Bovendien stijgen de kosten van energiebedrijven door de regeling en dit wordt ook verrekend op de rekening van mensen zonder panelen. Ook niet onbelangrijk: de overheid ontvangt minder belasting door de salderingsregeling.

In het voorjaar voor dit jaar maakte energiebedrijf Greenchoice als eerste bekend wat hun tarieven zijn in 2027, het jaar dat de salderingsregeling wegvalt. Vanaf dan levert zonne-energie slechts 0,25 cent per kWh op voor klanten van Greenchoice. De verwachting is dat ook bij andere energiebedrijven zonnestroom minder gaat opleveren. Dit heeft een enorme impact op de energierekening van zonnepaneeleigenaren. 

Gedragsverandering

Consumenten maken zich zorgen. Men vraagt zich met name af of zonnestroom binnenkort nog wel wat waard is. Volgens Robert den Ouden is dat onzin: “Consumenten kunnen door hun eigen verbruik aan te passen veel invloed hebben op de waarde van hun opgewekte zonne-energie. Dat vraagt een omslag in hoe we denken. Door energie te gebruiken op het moment dat je het opwekt, bespaar je kosten. Zet die wasmachine aan als de zon stijgt, laad dan je auto op en als je elektrisch verwarmt, zorg dan dat je woning overdag al op de juiste temperatuur komt, zodat je in de avond minder elektriciteit verbruikt.” Met een dynamisch energiecontract kun je met je gedrag nog meer invloed uitoefenen op je rekening: “En de technologie staat ook niet stil,” vult Den Ouden aan. “Een thuisbatterij is binnenkort een hele goede oplossing voor de meeste huishoudens. Hier sla je tijdelijk je opgewekte stroom in op, zodat je het in de avond weer kan gebruiken.” 

Consumenten die nog geen zonnepanelen hebben en nu twijfelen om ze aan te schaffen, zouden er volgens Den Ouden goed aan doen om slechts een paar te laten installeren: “Pas het aantal panelen goed aan op jouw verbruik, dan hoef je minder energie terug te leveren. Stijgt je verbruik door de jaren heen, dan kun je altijd extra panelen laten installeren.” 

Verenigingen zijn niet dynamisch 

Voor consumenten blijft zonne-energie een aantrekkelijke (en duurzame) manier om energie op te wekken, zeker als ze slim energie verbruiken, maar sportverenigingen zijn veel minder dynamisch in hun energieverbruik: “Clubs hebben vaak een groot aantal panelen en wekken overdag veel stroom op. Het probleem is echter dat ze vooral in de avonden en wintermaanden energie verbruiken. Het meeste wat ze overdag opgewekt hebben, leveren ze terug op het net en dit wordt steeds duurder.” De impact voor sportverenigingen zal enorm zijn, verwacht Den Ouden: “Clubs kunnen nou eenmaal niet zeggen; we gaan vanaf nu met z’n allen overdag sporten. Dan zit iedereen op school of op zijn werk. Daarnaast is het juist de veldverlichting die de meeste energie verbruikt, die zet je ook niet overdag aan.” 

Bij Sportstroom kloppen veel bezorgde bestuurders aan, vaak vrijwilligers die geen diepgravende technische kennis hebben: “Verduurzamen is echt maatwerk. Wat een oplossing is voor de korfbalclub, werkt niet bij de tennisverengingen. Laat je dus goed informeren.” Wat ook niet helpt, is dat er bij verenigingen wordt aangeklopt met bepaalde ‘oplossingen’ die gouden bergen beloven, maar waarvan moeilijk te bepalen is of dit in de praktijk ook echt werkt: “We adviseren bijvoorbeeld de meeste verenigingen om te wachten met een batterij, want de huidige batterijen op de markt zijn nog geen oplossing voor sportverenigingen – die zijn vooral bedoeld voor de hele grote jongens, de grootverbruikers.”

Verduurzamen is maatwerk

Op het gebied van duurzaamheid gaan de ontwikkelingen razendsnel. De kans is groot dat er in de toekomst wel degelijk oplossingen zijn, zodat clubs de beleidswijzigingen niet keihard in de portemonnee gaan voelen: “Wij denken dat thermische opslag een belangrijke rol gaat spelen in dit vraagstuk. Sportclubs hebben vaak enorme buffervaten voor de opslag van  warm water. Deze worden nu nog verwarmd met gas, maar dit kan ook met zonne-energie. Het warme water gebruik je dan in de avond voor de douches.” Op die manier kunnen clubs ook zonnestroom gebruiken om te verwarmen in de winter, of te koelen in de zomer: “Je gebruikt dan eigenlijk water als stroomopslag.” Door oplaadpunten voor elektrische auto’s te faciliteren, kunnen sportverenigingen ook ervoor zorgen dat ze minder stroom terugleveren.

Even afwachten, dat is het devies van Sportstroom: “Hold your horses, laat je niet gek maken en zorg ervoor dat je advies krijgt van een deskundige. Verduurzamen als vereniging is altijd maatwerk.”

Beleid niet consistent

Dat de salderingsregeling zou worden afgeschaft, daar schrikt Den Ouden niet van: “Dat was altijd het plan en dat is ook logisch. Sportverenigingen worden echter nu op meerdere vlakken hard geraakt. Niet alleen door het in één keer afschaffen van de regeling, maar ook doordat subsidieregelingen worden afgeschaald. Vroeger kon je bijvoorbeeld als vereniging gratis advies krijgen over verduurzamen.” Volgens Den Ouden ligt het niet in lijn met de wens van de overheid om een gezondere samenleving te creëren: “Als je op deze branche keihard bezuinigd, dan komt dat als een boemerang terug. Sportverenigingen dragen direct bij aan de gezondheid van de burgers, aan de inclusiviteit van de samenleving en het is een plek waar onze kinderen belangrijke vaardigheden leren, waar ze de rest van hun leven wat aan hebben.”