Vijf jaar post-COVID: waar staan we nu?
GezondheidFRIESLAND - In maart 2020 verklaarde de World Health Organization COVID-19 tot een pandemie. Voor velen is die tijd een afgesloten hoofdstuk, maar voor een bepaalde groep staat het leven nog altijd stil. Post-COVID beïnvloedt nog dagelijks het leven van duizenden mensen. Welke inzichten zijn er nu, vijf jaar later? We vroegen het Xander Broos, fysiotherapeut bij Fitaal Fysiotherapie in Drachten, in het kader van Long Covid Awareness Day.
Xander wil eerst een misverstand uit de weg ruimen: long COVID heeft niets met de longen te maken. “In het begin leek dat zo, omdat veel patiënten aan de beademing lagen. Maar ‘long’ verwijst naar de periode ná de besmetting,” legt hij uit. De fysiotherapeut, die liever spreekt van ‘het post-COVID syndrome’, was voor de pandemie al gespecialiseerd in longproblematiek en chronische aandoeningen. Het was voor hem dan ook een logische stap om zich in COVID-19 te verdiepen zodra het virus zich verspreidde.
Aandacht voor medemens
Vijf jaar later is er nog steeds geen eenduidige behandeling, maar wel meer inzicht in het herstelproces. Te veel druk werkt averechts. “Je moet doseren en rustmomenten inplannen,” zegt Xander. Mensen maken daardoor sociale keuzes: ze slaan een feestje over of accepteren dat ze daarna dagenlang moeten bijkomen. Arbo Artsen begrijpen de noodzaak van geleidelijke opbouw steeds beter, maar in de maatschappij heerst nog veel onbegrip. “Mensen zetten een masker op omdat het te vermoeiend is om telkens hun verhaal te doen,” zegt Xander. Volgens hem zit daar een breder probleem achter: “Er is een tweedeling in informatie. Enerzijds hebben we de kennis uit de zorg en van overheidsinstanties, anderzijds zijn er mensen met hun eigen aannames, die denken het beter te weten.”
Xander vindt het jammer dat er tegenwoordig minder aandacht is voor de medemens. “Als iemand aangeeft dat het iets beter gaat, horen we het woordje ‘iets’ niet, vragen we niet door en gaan we over op het volgende onderwerp.” Hoewel hij begrijpt dat de sociale controle van vijftig jaar geleden geen deel meer uitmaakt van de huidige maatschappij, roept hij op om meer naar elkaar om te kijken en naar elkaar te luisteren, zonder meteen te oordelen.
Vraagtekens bij zorg
Ook in het zorglandschap blijft de aandacht voor post-COVID patiënten vaak achter, merkt Xander op. De diagnose volgt pas nadat andere mogelijkheden zijn uitgesloten, wat betekent dat patiënten vaak van het ene onderzoek naar het andere worden gestuurd. Dit zorgt ervoor dat hun leven volledig draait om zorgafspraken, die vaak lang op zich laten wachten. Dit heeft, sinds de beëindiging van het testen op COVID en het verdwijnen van de vergoeding voor post-COVID behandelingen, ervoor gezorgd dat veel patiënten zich niet serieus genomen voelen “Hoe vreemd is ons zorglandschap eigenlijk?” vraagt Xander zich af. “Wie heeft de macht, wie bepaalt?”
De rol van coach
Momenteel kijkt de fysiotherapeut per persoon naar een passende behandeling. De knelpunten probeert hij keer op keer te ontleden, zowel tijdens oefentherapie als één op één coaching. De rol van coach had hij niet voorzien, maar is volgens hem toch erg belangrijk bij post-COVID. “Het geeft mensen de ruimte om rustig hun verhaal te doen, zonder afleiding. Dit bouwt vertrouwen op, de basis van elk behandeltraject,” stelt hij.
Ondanks alle onzekerheid rondom post-COVID staat één ding vast: Xander geeft de hoop niet op. “Als fysiotherapeut, maar ook als mens, wil je altijd innoveren. Samenwerken is daarvan de basis,” zegt hij. Hij benadrukt nogmaals het belang van naar elkaar omkijken: “Kijk naar collega’s in een ander werkveld, én kijk naar elkaar om in de maatschappij.”
