Erik Couwenhoven beschrijft in zijn nieuwste boek zijn laatste reis met Anneke en het afscheid dat volgde

11 juli 2025, 08:00 Boek van de week

BOIJL - De afgelopen decennia reisde Erik Couwenhoven door Europa met zijn zeilboot en camper. Vier maanden na hun rondreis door Frankrijk in 2024, werd zijn vrouw Anneke plotseling ziek. Na drie weken stierf ze. Nu probeert Erik zijn leven weer op te pakken, maar dat gaat nog niet vanzelf. In zijn onlangs verschenen boek ‘De laatste reis’, schrijft hij over de camperreis, de liefde en het verlies.

Eriks reislust werd aangewakkerd tijdens zijn werk als journalist, waarvoor hij vaak in het buitenland zat. Toen hij op zijn 51e met pensioen kon, greep hij die kans met beide handen aan en liet hij een zeilboot bouwen. Samen met zijn vrouw Rineke, met wie hij 37 jaar getrouwd was, vertrok hij naar de Middelandse Zee. Daar brachten ze samen jaren door op het water, varend van haven naar haven, toen het noodlot toesloeg: Rineke werd ziek. Darmkanker was de diagnose. Drie jaar lang vervulde Erik de rol van mantelzorger. Een heftige tijd waarin hij op het laatst hulp kreeg van thuiszorg. Van Anneke, om precies te zijn.

Een brief en een kop koffie

Toen Rineke in 2004 overleed, vertrok de reisliefhebber voor twee maanden naar Turkije, waar hun zeilboot op dat moment lag. “Bij thuiskomst lag er een brief van Anneke op de deurmat. Die had ze al eerder verstuurd, maar ik was er niet om hem te openen,” blikt Erik terug. “Anneke nodigde me uit voor een kop koffie of een glas wijn, als ik daar zin in had. Ik ben bij haar op bezoek geweest en daarna eigenlijk nooit meer bij haar weggegaan.” Een beetje vreemd voelde het wel, geeft Erik toe. “Het ging heel snel, maar de klik viel niet te ontkennen.”

Erik vertrok opnieuw naar Turkije om zijn boot te verkopen en Anneke besloot met hem mee te gaan. Maar van het oorspronkelijke plan kwam niets terecht: de boot bleef. “We kwamen op een Grieks eiland terecht, en het was daar zó mooi dat we besloten een huis te huren en de hele winter op het eiland te blijven,” vertelt Erik. In de zes jaar die volgden voeren ze samen over de Middellandse Zee, tot ze hun zeilboot inruilden voor een camper. Met hun nieuwe vervoermiddel reisden ze door Europa, maar na nog eens vijf jaar vond het stel het tijd voor een vaste woonplaats. Dat vonden ze in het Friese dorpje Boijl. Vanuit daar maakten ze ‘s winters nog verschillende camperreizen naar het zuiden. Zo vertrokken ze in februari 2024 naar Frankrijk.

De cirkel was rond

Toen ze weer thuis waren in Boijl, kreeg Anneke pijn in haar rug. Hoewel ze er niet van hield om naar de dokter te gaan, ging ze uiteindelijk toch. Ook zij kreeg slecht nieuws: ze had alvleesklierkanker in een vergevorderd stadium. De ziekte was ongeneeslijk, chemo zou alleen levensverlengend werken. “Ik kan niet uitleggen hoe dat voelde,” zegt de oud-journalist aangedaan. Anneke zag chemo niet zitten en zei direct: “Dan kies ik voor euthanasie.” Daarna ging het snel. “Half september kregen we de diagnose en op 7 oktober vond de euthanasie plaats. We hebben elkaar diep in de ogen gekeken, een kus gegeven, maar Anneke wilde niet dat ik haar hand vasthield. Dan zou ze niet los willen laten,” vertelt Erik.

Half september kregen we de diagnose en op 7 oktober vond de euthanasie plaats

De schrijver noemt het verliezen van zijn vrouw traumatisch. “Vanuit haar begreep ik dat ze koos voor euthanasie, maar zelf vond ik het nog tien jaar te vroeg om haar te laten gaan.” Zelf had Anneke, die zeventig was, er echter vrede mee. “Naar de arts maakte ze het gebaar van een cirkel. Daarmee gaf ze aan dat haar leven rond was. Ze vond het heel erg om mij alleen te laten, maar vond ook dat ze een mooi leven had gehad. Voor haar was het goed zo, maar voor mij was het heel moeilijk om te horen. Ik denk wel eens bij mezelf: hoe is het mogelijk dat twee vrouwen, waar je heel veel van gehouden hebt, allebei aan kanker overlijden?”

Het doel van het leven

Om met zijn verdriet om te gaan, besloot Erik zijn gevoelens van zich af te schrijven. Tijdens hun reis in Frankrijk was hij al begonnen met het opschrijven van de avonturen die hij en Anneke samen beleefden. “Ik heb al meerdere boeken geschreven over mijn reizen en wilde dat nu weer doen, maar het werd een heel ander soort boek dan ik van tevoren dacht,” klinkt het. ‘De laatste reis’, zoals Eriks meest recente boek heet, is opgedeeld in twee delen. Het eerste deel heet ‘De reis’ en beschrijft hun omzwervingen in Frankrijk. Het tweede deel, ‘Het verlies’, gaat over de onwerkelijke periode erna.

In zijn eerdere boeken ging Erik al op zoek naar het doel van het leven, maar in plaats van een antwoord te vinden, werd de vraag alleen maar groter. “Anneke vroeg me ook wel eens wat het doel van mijn leven was. Als ik zei dat ik wilde proberen een goed mens te zijn, voor mezelf en voor anderen, vond ze dat een te oppervlakkig antwoord. Dat was het misschien ook wel voor iemand als zij, die heel goed wist wat haar doel was. Zij vond het belangrijk om naar anderen te luisteren en te helpen waar ze kon. Dat heeft ze ook jarenlang gedaan in het hospice waar ze werkte,” herinnert hij zich.

Leef alsof het je laatste dag is

Eriks zoektocht naar zijn doel gaat op tachtigjarige leeftijd nog altijd door. “Ik probeer het ook wel eens op papier te zetten, maar als ik het dan teruglees, ben ik niet tevreden,” zegt hij peinzend. “Niemand heeft natuurlijk het eeuwige leven. Op mijn leeftijd kan het elk moment voorbij zijn, dat besef ik heel goed. De boodschap die ik in het boek heb verweven is dan ook: leef alsof het je laatste dag is.” Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, ervaart de schrijver nu. “Het lukt niet altijd, maar ik probeer het wel. Daarnaast probeer ik om niet te veel te oordelen over mensen, maar ze te accepteren zoals ze zijn. Dat heb ik van Anneke geleerd, zij deed dat ook.”

Niemand heeft het eeuwige leven

Op het moment dat Erik zijn verhaal vertelt, bevindt hij zich in Duitsland, het favoriete vakantieland van Anneke. Daar bestelt hij schnitzels zoals zij altijd deed en schrijft hij brieven aan haar. “Ik vind het heel moeilijk dat ze er niet meer is om alles mee te delen en voel me af en toe best eenzaam. Mensen hand in hand zien lopen confronteert me met het gemis,” bekent hij. Genieten lukt daarom ook nog niet echt. “Ik heb niet het gevoel dat mijn leven op dit moment optimaal is, maar ik heb ook niet het gevoel dat het voor mij ook niet meer hoeft. Absoluut niet,” zegt hij vastbesloten.