Waardering en autonomie: de sleutel tot motivatie

Om gemotiveerd te zijn om iets te doen, moeten er een aantal elementen aanwezig zijn. Zo moet je datgene wat je doet enigszins leuk of zinvol vinden. Ook moet je er enige competentie in hebben. Daarnaast is het voor de meeste mensen belangrijk om waardering of erkenning te ervaren. Iedereen wil zich immers gezien en gewaardeerd voelen. De één heeft daar meer behoefte aan dan de ander, maar dankbaarheid en erkenning werken in vrijwel alle gevallen motiverend.

Dit sociale element – je gewaardeerd voelen – is tegenwoordig, naast het hebben van zinvol werk, de belangrijkste reden om bij een werkgever of organisatie te blijven. De meest voorkomende oorzaken van ontevredenheid, ziekteverzuim en verloop zijn een slechte relatie met de manager of leidinggevende en het ontbreken van waardering. Goede werknemers verlaten hun manager, niet de organisatie.

Werknemers willen tegenwoordig gelijkwaardige relaties op de werkvloer. Het hebben van autonomie en inspraak – kunnen meedenken en gehoord worden over de eigen uitvoering en invulling van het werk – draagt bij aan motivatie en betrokkenheid van zowel de medewerker als de organisatie. Hiërarchisch leiderschap leidt daarentegen vaak tot een kloof tussen medewerkers en management en tot minder werkplezier.

In mijn coachingspraktijk begeleid ik veel leidinggevenden die het anders moeten gaan doen. Zij moeten minder micromanagen, medewerkers de ruimte geven om hun werk op hun eigen manier te doen, en minder controleren op de uitvoering en het resultaat. Leidinggevenden moeten een psychologisch veilige werkomgeving kunnen creëren. Dit betekent: zelf goed voorbeeldgedrag tonen, zaken bespreekbaar maken, en zorgen dat ook werknemers elkaar durven aan te spreken.

Open en eerlijk communiceren, feedback geven ‘on the job’ en een lerende houding aannemen zijn belangrijke voorwaarden voor een goede werkrelatie. Werken in een prettige sfeer werkt bovendien motiverend. Goed samenwerken met collega’s is immers een wens die velen hebben. Het is daarom belangrijk dat feedback en het aanspreken van elkaar op een positieve en constructieve manier gebeuren.

Natuurlijk zijn er altijd verbeterpunten, maar meestal zijn er nog veel meer sterke punten te benoemen. De optimale verhouding tussen positieve en negatieve feedback is ongeveer vijf op één. Dat betekent dat er veel meer positieve feedback moet worden gegeven dan kritiek. Werknemers willen eigenaarschap ontwikkelen over alle aspecten van hun werk, zodat ze steeds beter worden in hun vak en zich verder kunnen ontplooien. Zinvol werk doen en op een positieve manier iets voor een ander kunnen betekenen, maakt werk interessant en houdt mensen gemotiveerd.

Drs. Anita Smeding is sociaal- en organisatiepsycholoog en coach, en heeft een coaching- en consultancypraktijk in Oosterwolde.