Inwoner Koudum was in 17e eeuw actief betrokken bij slavernijhandel

KOUDUM - Jacob Binckes (1637-1677), een inwoner uit Koudum naar wie in 1957 door de vroegere gemeente Hemelumer Oldeferd en Noordwolde een straat in die plaats is vernoemd, heeft een bedenkelijke rol gespeeld in de slavernijhandel in de 17e eeuw. Daarom heeft de gemeente Súdwest-Fryslân besloten een QR-code op de straatnaambordjes te plaatsen met verwijzing naar een pagina op de gemeentelijke website met het verhaal over Binckes’ slavernijverleden.

Dit is de belangrijkste conclusie uit een door de gemeente uitgevoerd onderzoek naar de eventuele rol van bestuurders en inwoners van een aantal vroegere gemeenten van Súdwest-Fryslân bij de slavernij. Aanleiding van het onderzoek is het nationaal Herdenkingsjaar Slavernijverleden, dat loopt van 1 juli 2023 tot 1 juli 2024.

Verovering belangrijk knooppunt voor WIC

Tijdens de expeditie van de WIC in 1673, waarin Binckes een leidinggevende rol had, werd het eiland Sint Eustatius veroverd. Dit werd een zeer belangrijk knooppunt in het Nederlandse slavernijnetwerk. Aan boord van de WIC schepen die het eiland veelvuldig bezochten zaten honderden mannen, vrouwen en kinderen die op Sint Eustatius werden ‘verkocht’ of daar op de plantages moesten werken.

Wanneer de QR-code naar het verhaal van Binckes op de straatnaambordjes komt, is nog niet duidelijk.

Tjaard van Aylva

Uit het onderzoek is ook naar voren gekomen dat één bestuurder van de vroegere gemeente Wonseradeel, Tjaard van Aylva, rond het midden van de achttiende eeuw aandelen bezat in de VOC. Deze waren ten tijde van zijn overlijden 12.000 gulden waard. De focus van de VOC lag echter niet op de handel in slaafgemaakten, maar de grootschalige inzet van deze mensen was wel een cruciaal element in de handelsactiviteiten van de compagnie. Er zijn echter geen aanwijzingen dat hij actief betrokken is geweest bij de slavernij. Dit geldt ook voor bestuurders van vroegere gemeenten Hindeloopen, Workum en Stavoren.

Persoonlijke portretten

Aan de hand van persoonlijke portretten wordt in het onderzoek geïllustreerd hoe de slavernij in de zeventiende- en achttiende eeuw in vele facetten van de maatschappij doordrong. Oók in de samenlevingen aan de Zuiderzee. Gebleken is dat Hindeloopen, Workum, Stavoren en Makkum hier in de zeventiende en achttiende eeuw op verschillende manieren mee te maken kregen. Veel inwoners van deze plaatsen trokken op schepen van de WIC en VOC naar koloniale gebieden. Daar kwamen zij in aanraking met slaafgemaakten. Aan boord van schepen, in havens of in koloniale nederzettingen.

Het onderzoeksverslag ‘Van de Zuiderzee tot verre kusten Hindeloopen, Workum, Stavoren, Makkum en de slavernij, 1602-1795’ is terug te vinden op www.detiid.nl/ontdek-de-tijd.