Marijke maakt foto’s van overleden kindjes: “Ze zijn allemaal prachtig, dat mag de wereld zien”

LEEUWARDEN - Een kindje verliezen, dat is voor de meeste ouders de grootste nachtmerrie. Helaas krijgen heel veel ouders in Nederland te maken met verlies; door een miskraam tijdens de zwangerschap, complicaties tijdens de bevalling of door ziekte of een ongeval later in het leven van het kind. Praten over dat verlies én over de liefde voor hun kind, dat is ontzettend belangrijk, maar vindt de omgeving vaak ook heel lastig. Daardoor voelen ouders zich soms eenzaam of niet gezien. Zonde, vindt Marijke van Dekken uit Leeuwarden. Als fotograaf gaat ze langs bij gezinnen waar een kindje is overleden. Met haar camera legt ze het verdriet - maar vooral ook de liefde - vast die deze gezinnen ervaren, want dat mag gezien worden. 

Let op: In dit artikel staan (prachtige) foto’s van een overleden kindje. De foto’s zijn geplaatst met goedkeuring van de ouders. Vind je dit moeilijk om te zien, klik dan hier om het artikel te lezen zonder deze foto’s.  

Acht jaar geleden werd Marijke benaderd door een stichting die kosteloos een fotoreportage aanbiedt aan ouders die hun kind hebben verloren. Ze is dan een jonge twintiger en moet er in eerste instantie niet aan denken: “Ik dacht gelijk: Dat is niets voor mij. Toen ik zelf kinderen kreeg, veranderde dat. Ik wilde het toch proberen en tijdens mijn eerste reportage in Sneek merkte ik hoe bijzonder het werk is. Je kan mensen echt helpen in een hele verdrietige periode en het is heel dankbaar.” Acht jaar lang zet ze zich in als vrijwilliger voor de stichting en maakt ze foto’s bij mensen thuis of in het ziekenhuis. 

Als er binnen de stichting organisatorisch wat zaken veranderen, voelt Marijke zich er niet meer thuis. Ze stopt als vrijwilliger: “Maar inmiddels wisten mensen in Friesland mij wel te vinden. Ik kreeg nog regelmatig verzoeken binnen om foto’s te maken en daarom besloot ik mijn eigen stichting op te richten: Stichting Sterrenkind.” Ze kiest die naam omdat dat haar manier is om haar werk uit te leggen aan haar eigen kinderen: “Vooral mijn dochter is nieuwsgierig naar wat ik doe. Ze kijkt weleens mee als ik de foto’s bewerk en stelt vragen. Waarom gaan kindjes dood, vraagt ze dan. Ik leg vaak uit dat kindjes die doodgaan sterretjes worden, daarom koos ik voor de naam Stichting Sterrenkind.”

Foto: Marijke van Dekken

Marijke merkt dat haar eigen kroost het niet eng of raar vindt dat hun moeder foto’s maakt van overleden baby’s en kinderen, maar dat er in de samenleving nog wel een taboe op rust: “Mensen vinden het gek dat je een overleden kind op de foto zet. Ik denk dat dat nog van vroeger komt, toen er nauwelijks werd gepraat over het verlies van een kind. Als een baby overleed tijdens de zwangerschap of de bevalling, dan kreeg de moeder het vaak niet eens te zien. Op mijn Facebook-pagina, waarop ik soms ook foto’s deel, reageren moeders die zeggen: ‘Ik weet niet eens of het een jongetje of meisje was’. Ik vind dat zo erg.” 

Door de foto’s te delen, laat Marijke zien dat er wél gepraat mag worden over het verlies van een kind, hoe kort de zwangerschap ook duurde: “Er heerst nog altijd de gedachte dat je pas na twaalf weken mag delen dat je zwanger bent, want straks gaat er wat mis. Waarom doen we dat? Als je zwanger bent, schreeuw het dan van de daken! En als het mis gaat, dan is dat kindje er nog steeds geweest. Dat mag de wereld gewoon weten en het verlies hoef je niet in je eentje te dragen.” 

De liefde in beeld brengen

Wanneer een kindje overlijdt kunnen ouders Marijke bellen of mailen als ze graag willen dat ze foto’s komt maken: “Ik probeer zo snel mogelijk te komen. Vaak één of twee dagen na ons eerste contact. Soms kan dit nog sneller, bijvoorbeeld als ouders ervoor kiezen om hun kindje in het ziekenhuis achter te laten.” Ze begint niet gelijk met het maken van de foto’s: “Het begint vaak met een kop koffie. Ik luister naar wat de ouders willen vertellen en observeer hoe ze zijn. Sommige ouders vertellen het hele verhaal, over de zwangerschap en de bevalling, over het verlies en de liefde. Anderen laten wat minder los, dat is ook niet erg.” Bij het maken van de foto’s luistert Marijke goed naar wat de ouders willen, zij zijn altijd leidend: “Ik wil graag de liefde in beeld brengen. Door vragen te stellen en door te benoemen wat ik zie, probeer ik die liefde zichtbaar te maken. Dat moment is wel heftig, dat de ouders dan even breken, maar juist daardoor komt ook die liefde naar boven.” Samen met de ouders, en soms broertjes en zusjes, probeert Marijke toe te werken naar een moment dat ze het overleden kindje vasthouden: “Dat vinden ze soms eerst een beetje eng, maar we doen het heel rustig aan en als je echt niet wilt, dan doen we het niet natuurlijk. Ook een aanraking of een blik kan al genoeg zeggen.” 

Marijke heeft tijdens de fotoshoot oog voor het hele gezin. Niet alleen de moeder, maar ook de partner en broertjes en zusjes mogen op de foto: “Ik zorg er vaak voor dat iedereen ook even zelf een momentje heeft. Iedereen gaat anders om met het verdriet. Moeders voelen vaak wel de ruimte voor hun verdriet, maar vaders hebben soms het gevoel dat ze sterk moeten zijn. Tijdens het maken van de foto’s merk ik dat ouders elkaar weer even vinden.” Natuurlijk wordt het kindje ook zelf op de foto gezet: “Ik weet inmiddels hoe je het kindje het beste kan vasthouden en kan poseren. Dat helpt de ouders ook weer, die weten ook niet alles.” 

Foto - Marijke van Dekken

Aan de muur of in een fotoboek

Na het maken van de foto’s bewerkt Marijke ze: “De ouders krijgen sowieso alle onbewerkte foto’s. Daarnaast bewerk ik de foto’s. Ik werk soms wat dingetjes weg en geef de foto’s een warme teint. Vaak maak ik foto’s ook zwart-wit, omdat je hier de emotie veel beter op ziet.” De foto’s worden gedeeld met de ouders. Zij mogen vervolgens zelf beslissen wat ze ermee doen: “Soms krijgen de foto’s een prominente plek, aan de muur in de woonkamer of in een mooie lijst in de kast. Meestal doen ze het in een fotoboek, die ze erbij pakken wanneer ze dat willen.” Sommige ouders geven Marijke toestemming om de foto’s te delen: “Veel ouders laten de foto’s niet zien omdat ze anderen niet willen laten schrikken. Daar zit ik zelf ook weleens mee. Wat deel ik op sociale media? Aan de andere kant, wat is er aan te schrikken? Het zijn allemaal prachtige kindjes, de wereld mag hen zien.”  

Omgaan met het verdriet

Als fotograaf maakt Marijke het verdriet van de ouders van dichtbij mee. Ze geeft toe dat ze af en toe best geraakt is door de verhalen: “Tijdens de shoot laat ik mijn eigen emoties niet toe, maar in de auto naar huis zet ik een speciale playlist aan en moet ik eigenlijk altijd even huilen. Daarna kan ik het loslaten. Eenmaal thuis geef ik mijn eigen kinderen een knuffel, dankbaar dat zij gezond zijn.” 

Steun Stichting Sterrenkind

Marijke maakt de fotoreportages kosteloos. Ze vraagt donaties om de reis- en parkeerkosten te vergoeden. Wil je Marijke en haar belangrijke werk steunen? Ga dan naar www.stichtingsterrenkind.nl.