‘We willen elke meter lopen, dat is voor ons echt een erezaak’
AlgemeenLEEUWARDEN - Al tientallen jaren wordt het Bevrijdingsvuur in de nacht van 4 op 5 mei ontstoken in Wageningen. Tachtig jaar geleden werd daar, in Hotel de Wereld, de overgave van de Duitse troepen in Nederland getekend. Vervolgens vertrekken meer dan vijfduizend hardlopers uit heel Nederland met het Bevrijdingsvuur naar hun eigen gemeente. Ook 32 hardlopers uit Leeuwarden, onder wie leden van atletiekvereniging Lionitas, lopen in estafettevorm naar de Friese hoofdstad.
Al jaren is de organisatie voor de tocht Wageningen-Leeuwarden in handen van een hecht viertal, bestaande uit Ingrid, Hanneke, Dick en Edwin. Ingrid is sinds 2003 betrokken bij de hardlooptocht, toen het nog georganiseerd werd door Jan Bosman: “Hij is er op persoonlijke titel mee begonnen vanuit een maatschappelijke roeping.” Omdat er steeds meer atleten van Lionitas meeliepen en om randzaken zoals verzekeringen goed te regelen valt de organisatie inmiddels onder de vlag van de atletiekvereniging: “Maar er lopen zowel leden als niet-leden mee,” benadrukt de organisatie.
Na de dodenherdenking in de Prinsentuin vertrekken de 4 busjes met de lopers naar Wageningen. De hardlooptocht begint in het centrum van Wageningen. Hier wordt met het vuur van de fakkel die iedere groep krijgt de windlantaarns aangestoken om het Bevrijdingsvuur mee te nemen en dan begint de reis naar Leeuwarden: “Er lopen 32 mensen mee, maar we lopen natuurlijk niet allemaal tegelijkertijd. Het is echt een estafette. Eerst fiets je tien minuten in, dan loop je in ieder geval twintig minuten en dan ga je weer tien minuten uitfietsen op de fiets. Na veertig minuten word je afgelost door andere lopers en neem je plaats in één van onze busjes, om uit te rusten”.
Op die manier verplaatst de groep zich 190 kilometer dwars door Nederland, waarvan een groot deel wordt afgelegd in het holst van de nacht. Het vraagt om een strakke organisatie, maar dat kun je wel toevertrouwen aan het groepje van vier. Na jaren zijn ze goed op elkaar ingespeeld: “Iedereen heeft zijn eigen specialisatie, maar beslissingen maken we samen. Van tevoren zorg je natuurlijk dat alles goed voorbereid is. Je regelt de sponsoring, het vervoer, je stippelt de route uit. Dat draaiboek hebben we natuurlijk al liggen, maar tijdens de reis moet je creatief zijn. Soms loop je vertraging op - iemand struikelt, je loopt toch verkeerd of je moet schuilen voor noodweer - en dan moet je ter plekke oplossingen bedenken. Gelukkig zijn er altijd atleten die net even wat meer kunnen geven, die wat langer en wat sneller kunnen lopen. Dan loop je gelukkig al snel weer op schema.” Dat schema is belangrijk, want op 5 mei om 13 uur moet de groep in Leeuwarden zijn om het Vrijheidsvuur aan te steken als startschot voor Bevrijdingsfestival Fryslân.
Het herdenken van de oorlog
Onderweg zit de sfeer er goed in, maar er zijn ook momenten dat de groep verstilt en dat oorlog door de hoofden spookt. Veel van de hardlopers hebben ‘iets’ met de oorlog. De verhalen van hun familie en de offers die zij maakten passeren dan stilletjes de revue. Zo zijn Hanneke haar grootvader, zijn vrouw en hun dochtertje van drie maanden oud tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoord en herinnert Dick zich de verhalen van zijn ouders over de hongerwinter. Op de zolder bij Ingrid ligt een doos vol brieven, die haar vader schreef toen hij ondergedoken zat. Haar schoonvader was een gevangene in Hotel Oranje en Kamp Vught: “Dankzij verzetsheldin Hannie Schaft kwam hij vrij. Zij zette hem op een lijst van gevangenen die op de verjaardag van Hitler gratie kregen. Ik heb mijn leven met mijn man en mijn kinderen indirect ook aan de moedige daden van Hannie te danken.”
Tijdens de loop staan de hardlopers ook stil bij de lokale verhalen. Ze leggen witte steentjes en een briefje met daarop `Dankzij Uw inzet kunnen wij vandaag het bevrijdingsvuur ophalen. 4 en 5 mei. Tige Tank!`neer op plekken waar mensen in verzet kwamen. Zo stoppen ze onder andere kort op de Schrans in Leeuwarden, waar illegale bladen Trouw en Vrij Nederland werden gedrukt, leggen een steentje neer voor Richard Jung, de Tsjech die na meerdere ontsnappingen uit Duitse gevangenkampen in Friesland terecht kwam en op verkenning voor de Canadese bevrijder doodgeschoten werd, en staan ze stil bij de heldhaftige dood van soldaat De Rooij, die in de meidagen van 1940 zijn leven verloor toen hij met een bus de weg wilde blokkeren om zo de opmars van het Duitse leger te vertragen. Dick: “Op veel plekken is geen officieel herdenkteken. Door steentjes neer te leggen, worden ook die verzetsdaden niet vergeten.
Echt indrukwekkend is het moment dat de groep langs het droppingsveld in het Nannewiid rent. Hier werden in de Tweede Wereldoorlog wapens en voedsel gedropt door de geallieerden: “Als je daar midden in de nacht stil staat en uitkijkt over het veld, dan wordt je haast emotioneel,” geeft Dick toe. Ingrid voegt toe: “Je probeert je voor te stellen hoe het toen was. Hoe je je moest verstoppen in de struiken, in het donker, en dat je niet precies wist waar de vijand was en of je die nacht wel weer levend thuis kwam.” De verhalen van de plekken waar de groep een steentje plaatst, zijn door Ingrid verzameld in een map die in iedere bus ligt en bij het neerleggen van het steentje met briefje wordt dit ook aan de aanwezige in de bus verteld.
Hilarische avonturen
Ondanks al die verhalen is het ook een prachtige, uitdagende hardlooptocht, geeft de organisatie toe: “Je geniet van de natuur en van elkaar. Het is vaak heel gezellig.” Ze blikken terug op een paar hilarische momenten, zoals die keer dat ze als hooligans werden aangezien in Heerenveen, een deelnemer per ongeluk kwijt raakten door zijn onaangekondigde sanitaire stop of in de Weerribben - de donkerste plek van Nederland - letterlijk tegen een ree aan liepen. Sinds een paar jaar zijn de fietsen overigens uitgerust met een wolvenverjager: “Als je aan een touwtje trekt, maakt dat ding een enorm kabaal. Daar moeten ze van schrikken. Veiligheid gaat voor alles.” Eén ding is zeker, de tocht naar Leeuwarden is één groot avontuur.
Aangekomen in Leeuwarden nuttigen de hardlopers samen de volledige gesponsorde lunch in het clubhuis van Lionitas en dan lopen ze met z’n allen naar de Prinsentuin: “Oh, de eerste metertjes na die lunch zijn altijd zo stijf. Eigenlijk ben je dan al helemaal kapot, maar je wilt die vlam toch helemaal naar het eindpunt brengen.” De organisatie houdt nauwlettend in de gaten of elke meter van Wageningen naar Leeuwarden wel wordt gelopen: “Dat is voor ons een erezaak,” zegt Ingrid beslist. De tocht eindigt wanneer één van de lopers het vuur overdraagt aan de organisatie van Bevrijdingsfestival Fryslân. Dit jaar krijgt organisator Dick die eer.
De Bevrijdingsestafette is elk jaar weer een bijzondere, sportieve manier om stil te staan bij oorlog én vrede en dat is, gezien de ontwikkelingen in de wereld, dit jaar misschien wel belangrijker dan ooit.
