Evelyn uit Leeuwarden legt uit: Wat wordt er gevierd tijdens Pesach?

LEEUWARDEN - Vanaf woensdag 1 april tot donderdag 9 april vieren Joden over de hele wereld Pesach, één van de belangrijkste feesten van hun geloof. Tijdens de sedermaaltijd herdenken ze de uittocht uit Egypte, vieren ze het ontstaan van hun volk en staan ze stil bij het verkrijgen van vrijheid. Evelyn van Pinxteren-Nagler, bestuurslid van de Joodse Gemeente Leeuwarden, vertelt erover aan RondOm Leeuwarden.

Om te begrijpen wat er tijdens Pesach wordt gevierd, is het belangrijk het verhaal erachter te kennen. In de Thora (en ook in de Bijbel en de Koran) staat hoe de Israëlieten zich in Egypte vestigen en zo talrijk worden dat de farao zich bedreigd voelt. Hij dwingt hen tot zware dwangarbeid. God roept Mozes, die als baby uit de Nijl werd gered en opgroeide aan het Egyptische hof, om het volk te bevrijden. Wanneer de farao weigert hen te laten gaan, treft God Egypte met tien plagen. Daarna laat de farao het volk vertrekken en trekken de Israëlieten onder leiding van Mozes Egypte uit, op weg naar het beloofde land.

Tijdens Pesach herdenken Joden deze bevrijding en daarmee ook het ontstaan van het Joodse volk. Het belangrijkste onderdeel is de sedermaaltijd. Tijdens de maaltijd wordt het verhaal van de uittocht doorgegeven aan de nieuwe generatie: “Als kind word je gestimuleerd om vragen te stellen. Er worden expres ongewone handelingen uitgevoerd om kinderen te prikkelen zich af te vragen waarom deze avond anders is dan andere avonden.” De handelingen die Van Pinxteren-Nagler bedoelt, zijn bijvoorbeeld het eten van bittere kruiden en de matses, het dippen van peterselie in zout water en het onderuitgezakt zitten aan tafel. “Tijdens Pesach mogen we bijvoorbeeld geen gerezen producten eten, omdat de Joden tijdens de vlucht uit Egypte geen tijd hadden om brood te laten rijzen. Daarom eten we matses, ongerezen brood.”

De vertelling van de uittocht heet de Haggadah: “Daarin staat het verhaal van de uittocht en de gebeden en rituelen die bij de viering horen.” Overal ter wereld wordt Pesach dankzij deze teksten in grote lijnen op dezelfde manier gevierd. Je vindt bijvoorbeeld op elke tafel de sederschotel met zes vaste elementen, waarop onder andere zout water, bittere kruiden en een gebraden beentje liggen. Toch is er ook veel ruimte voor een eigen invulling: “Het recept voor de Charoset varieert bijvoorbeeld sterk per streek en familie en in sommige streken lopen ze rond de tafel, soms zelfs met rugzak, om de uittocht te symboliseren.” Ook de Haggadah kan er heel anders uitzien: “Sommige teksten worden rijkelijk bewerkt met afbeeldingen, inleidingen en toelichtingen. Zo blijft het feest relevant en actueel.”

Tijdens Pesach wordt niet alleen stilgestaan bij de uittocht en de vorming van het Joodse volk, maar vooral bij de betekenis van vrijheid: “Voor mij is dit een heel belangrijk thema. Je bent je extra bewust van het feit dat je in vrijheid leeft en dat dit ook verplichtingen met zich meebrengt over hoe je je leven inricht ten opzichte van je medemens. Ik geloof dat de Thora, de Joodse wetboeken, houvast geeft om op een verantwoorde en sociale manier je leven in te richten, met zorg en respect voor je medemens en de natuur. Daar sta ik extra bij stil.” Tijdens de sedermaaltijd wordt veel met elkaar gepraat: “Je geeft de avond verdieping door elkaar te bevragen, verhalen te vertellen, inzichten te delen en te discussiëren over de betekenis van de viering in onze tijd.”

“Tijdens Pesach vertellen we niet alleen een verhaal,” sluit Van Pinxteren-Nagler af. “Het is nadenken over wat vrijheid voor jou betekent, in de praktijk.” Tegelijkertijd voelt ze zich tijdens het feest extra verbonden met haar Joods-zijn: “Het is een bewustzijn dat je onderdeel bent van een volk met een grote geschiedenis dat daar ergens begon en wat vandaag, generatie na generatie, nog steeds doorgaat.”