UWV: Horeca in Friesland leunt sterk op jongeren, maar ontgroening dreigt

FRIESLAND - Het aantal WW-uitkeringen in Friesland nam in april verder af, ook in de horeca. Tegelijkertijd blijven werkgevers in de horeca moeite houden om voldoende personeel te vinden. Vooral jongeren zijn onmisbaar voor de sector. Scholieren en studenten werken vaak in restaurants en cafés als oproepkracht in de avonden, weekenden en vakantieperiodes. Maar gevaar dreigt voor werkgevers. 

Demografen verwachten dat het aantal jongeren in Nederland de komende jaren zal afnemen. Hierdoor kan het voor horecabedrijven nog lastiger worden om vacatures te vervullen. Werkgevers zullen zich daarom niet alleen moeten blijven richten op het aantrekken van jonge medewerkers, maar ook op het behouden van personeel en het beter benutten van andere leeftijdsgroepen.

Veel bijbaantjes in de horeca

Het horecaseizoen staat voor de deur. Dat betekent dat de lente- en zomermaanden weer volop in het teken staan van volle terrassen, festivals en volgeboekte restaurants. Voor de Friese horecabranche is dit de periode waarin de handen uit de mouwen moeten: de vraag naar personeel stijgt en de sector draait op volle toeren. De horeca behoort tot de sectoren met het jongste personeelsbestand van Friesland. Waar gemiddeld 23% van alle werknemers in Friesland tussen de 15 en 27 jaar oud is, ligt dat percentage in de horeca met 64% aanzienlijk hoger.

Veel jongeren combineren hun studie met een baan in de horeca vanwege de flexibele werktijden, de lage instapdrempel (zonder dat specifieke werkervaring nodig is) en omdat het hen een inkomen oplevert naast de studie. Ook werken veel jongeren als uitzendkracht, waardoor horecabedrijven flexibel kunnen inspelen op drukke periodes zoals de zomermaanden, tijdens festivals en in de weekenden.

Krapte in de horeca houdt aan door minder aanbod van jonge arbeidskrachten

De Friese horeca staat de komende jaren voor een flinke uitdaging als het gaat om de beschikbaarheid van jonge arbeidskrachten. Volgens prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) daalt het aantal 15- tot 25-jarigen in Nederland met 8% tot 2040. Sinds het begin van deze eeuw worden er minder kinderen geboren, waardoor het aandeel jongeren afneemt. Deze ontwikkeling wordt ‘ontgroening’ genoemd. In Friesland is deze ontwikkeling extra voelbaar doordat veel jongeren voor studie of werk naar andere regio’s vertrekken.

Tegelijkertijd kiezen ook minder jongeren voor een horecaopleiding. Landelijk koos in het schooljaar 2025/2026 bijna 22% minder studenten voor een horecaopleiding dan tien jaar geleden. Deze daling is veel groter dan de gemiddelde daling onder alle mbo-studenten (-2%).

De krapte in de horeca houdt naar verwachting de komende jaren aan. Tegenover de dalende instroom van jongeren, verwacht het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) dat er tussen 2025 en 2030 veel vraag zal blijven naar horecapersoneel, voor het grootste deel veroorzaakt door vervanging van huidige mensen. Hoewel het aantal horecavacatures de afgelopen paar jaar wat is gedaald, blijven er veel vacatures over. Het ROA voorspelt zelfs dat er verdere ‘verkrapping’ plaats gaat vinden tot 2030 in beroepen als koks, keukenhulpen en kelners/ barpersoneel. Dit zijn beroepen die UWV nu al ziet als tekortberoepen.

Tips voor werkgevers

Werkgevers in de horeca kunnen verschillende oplossingen inzetten voor hun personeelsvraagstukken. Zo kunnen werkgevers meer inzetten op het behoud van personeel. In een krappe arbeidsmarkt concurreren sectoren steeds sterker om dezelfde jongeren. Goede begeleiding, aandacht voor werkdruk en doorgroeimogelijkheden kunnen helpen om medewerkers langer te behouden. Daarnaast biedt het kijken naar oudere leeftijdsgroepen kansen. Terwijl het aantal jongeren afneemt, groeit het aantal mensen van 35 jaar en ouder. Werkgevers kunnen deze doelgroep nadrukkelijker benaderen en laten zien dat de horeca een sector is voor alle leeftijden. Ook efficiënter werken kan helpen om personeelstekorten op te vangen. Door bijvoorbeeld te werken met digitale bestelsystemen of na te denken over een slimmere inrichting van werkprocessen kan hetzelfde werk met minder personeel worden gedaan.

Andrea de Vries (werkgeversadviseur bij UWV): “Een andere oplossing voor de personeelstekorten zijn zij-instromers. UWV werkt nauw samen met Horeca Vakcollege Oosterwolde. Zij bieden een opleiding aan voor mensen met passie voor koken en die zijn of haar vakkennis wil verdiepen. Zij kunnen deze opleiding volgen en sluiten dit af met een wettelijk erkend mbo-diploma. Op 20 mei hebben meerdere deelnemers vol trots hun diploma in ontvangst genomen. Deze koks hebben laten zien dat zij zeer gedreven zijn en klaar staan om aan de slag te gaan.”

Ruben de Gries (arbeidsmarktadviseur bij UWV): “De horeca is van grote waarde voor Friesland. Met 64% van de werknemers jonger dan 27 jaar komt de sector de komende jaren voor een grote uitdaging te staan. Dit vraagt om creatieve oplossingen. Werkgevers doen er goed aan om in te zetten op het behoud van personeel en het aantrekken van andere doelgroepen. Daar is de samenwerking tussen Horeca Vakcollege Oosterwolde en UWV een prachtig voorbeeld van. Werkgevers kunnen met deze vraagstukken terecht bij UWV.”

Meer inzichten over de horeca vindt u in de UWV-publicatie Ontgroening in de horeca.

Meer informatie over de arbeidsmarkt staat op Arbeidsmarktinformatie (uwv.nl).