Atletiek met een Prothese: hoe sporters hun grenzen verleggen na een beenamputatie

HEERENVEEN - Een been verliezen is een ingrijpende gebeurtenis, maar met de juiste wilskracht opent het ook nieuwe deuren. Dat bewijzen Mark Hulzebos, Peter de Grouw en Anne Meester. Sinds mei zijn zij elke week te vinden op de atletiekbaan in Heerenveen, waar ze deelnemen aan Atletiek met een Prothese. Het initiatief laat prothesedragers kennismaken met atletiek en biedt hen de kans om zichzelf opnieuw uit te dagen.

Bij Atletiek met een Prothese zijn OIM Orthopedie, AV Heerenveen, Revalidatie Friesland en Sport Fryslân betrokken. Tweeënhalf jaar geleden kwam Jan Hendrik van der Molen van OIM Orthopedie in gesprek met Sport Fryslân over de wens om een sportgroep voor prothesegebruikers op te zetten. Destijds konden mensen met een prothese alleen terecht in Hoorn. Ook Simone Falkena, de trainster van de atletiekvereniging, had al eens de wens uitgesproken om iets te betekenen voor mensen met een prothese. Samen met buurtsportcoach Menco van der Weg van Sport Fryslân nam ze contact op met Revalidatie Friesland en OIM. De krachten werden gebundeld en het balletje ging rollen.

Ik vind het mooi om te ontdekken hoe ver ik kan gaan met mijn prothese

Iedereen in beweging

Voor Sport Fryslân sluit dit project naadloos aan op hun missie om iedereen in beweging te brengen. Projectleider Aangepast Sporten Niels Krijnen vertelt: “De samenwerking is een prachtige manier om sport en bewegen in de provincie een boost te geven. Mensen die bijvoorbeeld door een bedrijfsongeval een prothese dragen, kunnen zo weer een beetje terugkeren in de maatschappij.” 

Atletiek blijkt bovendien een hele geschikte sport voor mensen met een prothese. “Dagelijkse handelingen kosten vaak meer energie,” begint Niels zijn uitleg. “Bij atletiek werk je aan je core stability, en dat is ook in het dagelijks leven belangrijk. Met dit project kunnen we voortbouwen op de zorg: we laten mensen niet los zodra ze hun prothese hebben, maar bieden training die hun kracht, conditie en uithoudingsvermogen versterkt.” 

Ervaringen delen

Atletiek met een Prothese ging op 7 mei van start als pilot. Tien weken lang werd bekeken of er voldoende animo was en of de trainingen werkbaar waren. Aanvankelijk was het idee dat de deelnemers zouden doorstromen naar reguliere groepen, maar al snel gaven ze de voorkeur aan een eigen trainingsgroep. “Ervaringen delen is zo een stuk makkelijker,” zegt Niels. “Hoewel ze qua niveau prima mee kunnen doen met reguliere groepen, bleek de herkenning voor de sporters heel fijn te zijn.” 

Mark beaamt dat: “Na mijn revalidatie ben ik gaan zwemmen en fitnessen, maar altijd in mijn eigen, veilige omgeving. Jan Hendrik van OIM was destijds mijn enige informatiebron. Nu is er eindelijk een manier om met gelijken sportief bezig te zijn, dat is heel fijn.” De 36-jarige verloor drie jaar geleden zijn onderbeen, toen een klein wondje op zijn hak uitgroeide tot een botinfectie. “Ik werd geopereerd en kon daarna nog gewoon lopen, maar ik wist dat mijn been er af zou moeten als de infectie weer terugkwam. Toen dat gebeurde, heb ik het eerst negen maanden voor mezelf gehouden om me mentaal voor te bereiden op het brengen van deze harde boodschap. Maar toen ik het eenmaal had uitgesproken, viel er een last van mijn schouders. Ik kon eindelijk weer vooruit.”

De 58-jarige Anne raakte vijftien jaar geleden betrokken bij een ernstig bedrijfsongeval, waarbij zijn voet volledig werd verbrijzeld. Na een jaar in een rolstoel kon hij weer lopen, maar de pijn bleef ondraaglijk. “Na zes jaar was ik er klaar mee. Toen heb ik gezegd: haal hem er maar af. De pijn was meteen verdwenen.” Peter (46) had een soortgelijke ervaring. In 2020 werd hij op zijn werk aangereden door een heftruck. Ook hij had na een operatie nog zo veel pijn, dat zijn onderbeen een aantal jaar later alsnog werd geamputeerd. “Dat is mijn beste keuze ooit geweest,” blikt hij terug. “Ik ben nu pijnvrij.”

Training met paralympisch kampioen Joël de Jong. Foto: ThomasVaer - Tom Coehoorn

Uitdaging en motivatie

De mannen zijn alle drie echte sportliefhebbers. Waar Mark en Anne voorheen graag voetbalden, deed Peter ook aan korfbal, atletiek en gymnastiek. Stilzitten na de amputatie was dan ook niet aan hen besteed. “Ik heb een paar maanden in een rolstoel gezeten, maar nooit eerder heb ik me zo klein gevoeld als toen,” deelt Mark openhartig. “Ik had daarvoor nooit gedacht dat ik op atletiek zou gaan, maar met dit clubje is het prachtig.” 

Het mooiste aan Atletiek met een Prothese vinden de mannen dat ze weer uitgedaagd worden. Peter vertelt: “Ik vind het mooi om mijn grenzen te verleggen en te ontdekken hoe ver ik kan gaan met mijn prothese. Mijn doel is om zover te komen dat het voelt alsof ik beide eigen benen nog heb, en dat gevoel groeit al aardig.” Anne merkt dat hij steeds meer durft: “Ik wil straks proberen te verspringen. Eerst begin je met één meter, maar je gaat steeds een stukje verder. Met een groep trainen helpt daarbij; je motiveert elkaar.” Mark herkent dat volledig: “Als de een vier meter kogelstoot, wil ik viereneenhalf stoten en een ander weer vijf meter,” lacht hij.

Hoewel het een diverse groep is - de jongste deelnemer is zestien en de oudste zeventig - hebben ze allemaal hetzelfde doel: gewoon lekker actief bezig zijn. “Iedereen heeft zijn eigen verhaal en deelt dat misschien niet graag, maar in groepsverband kunnen we elkaar wel helpen,” zegt Mark. Anne vult aan: “Ik ben in deze groep degene die het langst een prothese heeft, maar dankzij de anderen zie ik dat ik sommige dingen ook op een andere manier kan aanpakken.” Zelf geeft hij ook tips, bijvoorbeeld over schaatsen. Dit is iets wat Peter graag wil proberen en Anne al eens heeft gedaan. “Met een prothese kun je het beste rechtuit schaatsen, bochten zijn lastig,” adviseert hij.

Het juiste sportaanbod

De tienweekse pilot is inmiddels al een tijdje voorbij, maar de trainingen gaan nog altijd door. Momenteel wordt alvast gekeken naar alternatieve, indoorlocaties voor de winter, en ook de toekomst van het project staat op de agenda van de initiatiefnemers. Niels sluit niet uit dat Atletiek met een Prothese op termijn ook in andere delen van Noord-Nederland wordt uitgerold. Daarnaast zouden er mogelijk nieuwe sportprojecten voor mensen met een prothese kunnen ontstaan. “Schroom niet om contact op te nemen via niels.krijnen@sportfryslan.nl als je vragen of ideeën hebt. Sport Fryslân wil voor zoveel mogelijk mensen het juiste sportaanbod creëren, dus we bekijken de mogelijkheden graag!”