De Stellingwerven: een bijzondere geschiedenis in de buurt

OOST- EN WESTSTELLINGWERF - Dit jaar voor veel mensen nog geen verre vakantie naar een zonnig oord, maar lekker thuis of in de buurt blijven om te genieten van de vrije zomerdagen. Het biedt een mooie kans om in eigen omgeving op ontdekkingstocht te gaan, maar waar begin je? RondOm de Stellingwerven helpt je op weg en zocht zelf naar twee plekken in Oost- en Weststellingwerf met een bijzondere geschiedenis.

Kapel Tinco Lycklama à Nijeholt in Wolvega

Stel je reist de wereld over op zoek naar avontuur en sporen van oude beschavingen en je stuit op de Wereldtentoonstelling in Parijs op een prachtige, houten kapel, wat doe je dan? De meeste mensen maken dan een mooie foto, maar jonkheer Tinco Lycklama à Nijeholt niet. Dat kon hij natuurlijk ook niet, hij groeide op in negentiende eeuw, maar wat de jonkheer deed met het kapelletje verbaasde zelfs zijn tijdgenoten. Hij liet het houten model namelijk met stenen nabouwen in Wolvega, Friesland, als gift aan de Sint-Franciscusparochie in Wolvega. Tinco Lyclama was een bijzonder excentrieke man. Hij reisde in zijn jonge jaren veel naar het Midden-Oosten en kreeg een indrukwekkende verzameling van Oosterse kunst. Tijdens zijn laatste jaren verbleef hij in Cannes, waar hij al snel een bekend én geliefd onderdeel werd van de stad. Een deel van zijn collectie is nog steeds te vinden in het stadshuis van de Franse stad. Tinco kreeg na zijn dood een grote begrafenis waarbij alle belangrijke burgers van Cannes waren, die avond werd zijn lichaam per trein naar Wolvega gebracht. Hij ligt nu, samen met zijn vrouw, bij de kapel. De kapel is wellicht niet de grootste, mooiste of belangrijkste kerk in de omgeving, maar het verhaal van Tinco, de Fries die de hele wereld bereisde, is even inspirerend als bijzonder. 

Het Domelapad

Ferdinand Domela Nieuwenhuis, veel mensen zullen deze naam nog vaag herkennen van de geschiedenislessen op de middelbare school. Als je écht goed hebt opgelet, dan weet je nog dat hij één van de eerst socialisten van Nederland was. Zo begon zijn verhaal echter niet. Nieuwenhuis (de naam Domela werd pas later aan zijn achternaam toegevoegd) was eerst langere tijd predikant in Harlingen. Hij had echter weinig geluk in zijn leven; zijn eerste en tweede vrouw raakte hij, snel achter elkaar, kwijt en hij verloor ook een zoontje. Hierdoor ging hij steeds meer aan zijn geloof twijfelen. Dankzij een erfenis werd Nieuwenhuis financieel onafhankelijk en ging hij zich verdiepen in de socialistische denkbeelden van onder andere Proudhon, Marx en Engels. Het duurde niet lang voor hij socialist werd en ging preken tegen de 5 K’s: Kerk, Koning, Kapitaal, Kazerne en Kroeg. Hij richtte een socialistisch blad op, sprak meerdere keren bij socialistische verenigingen en was betrokken bij de Sociaal Democratische Partij. Hij inspireerde vooral veel Friese, Groningse en Drentse landarbeiders en boeren, die hem Us Ferlosser noemden. Later zat hij ook in de politiek. Het Domelapad is een oud wandelpad dat de acties van Ferdinand Domela Nieuwenhuis eerde. Het liep door de drie noordelijke provincies van Nederland, waar de socialist er populair was. Nog steeds kun je delen van het pad lopen, al wordt het niet meer onderhouden als officieel lange-afstandspad. Als je goed zoekt, kun je een boek met de route op de kop scoren in kringloopwinkels of online.