Nieuw hulpmiddel voor behoud bedreigde wilde bomen en struiken

FRIESLAND - Wilde bomen en struiken vormen de basis van de biodiversiteit. Veel van deze bomen en struiken dreigen te verdwijnen. Door goed beheer van de laatste groeiplaatsen is het mogelijk deze trend te keren en de populaties wilde bomen en struiken in Nederland weer te laten groeien. Samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) hebben de adviesbureaus ‘Wilde Bomen’ en Ecologisch Adviesbureau Maes in samenwerking met Landschapsbeheer Flevoland `Attentielijsten bedreigde wilde bomen en struiken` opgesteld. Deze lijsten geven een overzicht van de bedreigde wilde boom- en struiksoorten per provincie en tips voor beheer. Op de lijst van Fryslân staat bijvoorbeeld een aantal soorten wilde rozen, waaronder de viltroos, de jeneverbes en verschillende soorten meidoorns. Hotspots waar deze soorten nog veel voorkomen zijn de Waddeneilanden en de Noardlike Fryske Wâlden.

Het uiteindelijke doel is om van elke soort op de lijsten een levensvatbare provinciale populatie te behouden. Door goed beheer van de laatste groeiplaatsen is het mogelijk de populaties wilde bomen en struiken in Nederland weer te laten groeien. Aanplant van het juiste plantenmateriaal is daarbij cruciaal. Hiervoor is meer aandacht en focus op het behoud nodig. De attentielijsten helpen hierbij. Landschapsbeheer Friesland werkte mee aan de totstandkoming van de Friese lijst en geeft advies over de toepassing hiervan.

Groen erfgoed bedreigd

In Nederland is de natuurlijke bosvegetatie vrijwel verdwenen. Van bijna alle soorten met een wilde herkomst zijn nog kleine restpopulaties aanwezig, bijvoorbeeld in oude houtwallen, bosranden en langs niet rechtgetrokken beekoevers. In Nederland komen ongeveer honderd soorten inheemse bomen en struiken voor. Naar schatting is de helft van de inheemse wilde soorten bedreigd in hun voortbestaan. Er zijn zelfs al soorten uitgestorven. Bovendien zijn veel lokale populaties (te) klein en ook daardoor bedreigd in hun voortbestaan. Wilde bomen en struiken groeien in minder dan 3% van het totale areaal van bossen en landschapselementen, bestaande uit bomen en struiken, in Nederland.

Waarom zijn wilde bomen en struiken waardevol?

Wilde bomen en struiken hebben een unieke genetische waarde. Genetische variatie binnen een populatie maakt die weerbaar voor veranderingen in klimaat en milieu. Bij aangeplante bomen is de variatie veel kleiner. Dat maakt ze kwetsbaar. Ook hebben wilde bomen en struiken grote ecologische waarde. Ze vormen de basis voor de biodiversiteit op het land. Deze planten staan niet op zichzelf maar zijn de basis voor een uitgebreid voedselweb dat rondom bomen en struiken is geëvolueerd. Deze oorspronkelijke biodiversiteit, die het resultaat is van zo’n tienduizend jaar evolutie in de Lage Landen, staat sterk onder druk.