Column Melissa: Kanker hebben is geen oorlogsstrijd

Ik heb mij er weer druk om gemaakt, al dat oorlogspraat over het overwinnen van kanker, of juist het verliezen van kanker. Na het overlijden van nationale volksheld Bibian Mentel stonden de kranten er weer vol mee. Het steekt mij, dat deed het altijd al, maar nu nog meer omdat ik het van zo dichtbij mee maak. De ziekte kanker is geen gevecht die je kan winnen of verliezen. Het is domme pech als je het krijgt en of je geneest hangt van heel veel factoren af. De houding van iemand met kanker, heeft namelijk uiteindelijk weinig invloed op de kans dat je geneest of overlijdt.

Door te spreken van 'winnen' of 'verliezen' lijkt het net alsof je zegt dat doodgaan of overleven een kwestie is van kracht. Dat je als patiënt hard moet werken om beter te worden en als je dat niet doet, of niet kan, dat je dan de verliezer bent, de loser misschien zelfs. Er zijn duizenden mensen in Nederland, van jong tot oud, die écht niet dood willen. Die écht willen genezen. Die als het moet hemel en aarde zouden willen bewegen om toch beter te worden, die in de kracht van hun leven staan en toch dood gaan, ondanks alles. Niet omdat ze niet hard genoeg hebben gevochten of omdat ze niet hard genoeg wilden overleven, maar gewoon omdat hun kanker niet goed genoeg reageert op de behandelmethodes van de artsen.

Woorden hebben kracht en betekenis, dat weet ik als journalist maar al te goed. Ze geven weer hoe wij mensen denken over bepaalde aspecten van de maatschappij. Blijkbaar hebben we ooit een keer bedacht dat mensen met kanker zelf invloed hebben op de uitkomst van hun behandeling. Dat het een kwestie is van winnen of verliezen, in plaats van de werking van een medicijn op een tumor. Het bizarre is daarnaast dat dit alleen voor kanker geldt. Niemand verliest ooit van diabetes of wint van een longontsteking. Waarom gebruiken we die strijdkreten dan toch bij kanker?

Wellicht hebben we het allemaal ooit bedacht omdat kanker zo'n verschrikkelijk willekeurige ziekte is. Dat we toch het gevoel willen hebben dat we er een klein beetje invloed op hebben. Maar we doen mensen te kort door te zeggen dat kanker een strijd is. We geven hen onnodig het gevoel dat zij altijd strijdlustig en positief moeten blijven, ook als ze alleen maar tegenslagen te voortduren krijgen. Misschien moeten we het anders gaan doen. Kanker hebben is geen oorlog. Het is een verschrikkelijke manier om ziek te worden en de behandeling haalt vaak al het leven uit je. Sommige mensen genezen gelukkig en helaas sterven er ook veel mensen door kanker. In 2019 zo'n 45.000 en in 2020 waren dat er misschien nog wel meer. Laten we hun eren door stil te staan bij hun leven, niet alleen hun instelling tijdens het ziekzijn.